Khó khăn trong việc tổ chức lại HTX nông nghiệp theo Luật năm 2012

Sau gần hai năm triển khai Luật, nhiều HTX kiểu mới đã bước đầu hình thành, thay thế dần những mô hình HTX kiểu cũ. Tuy nhiên, vẫn có nhiều HTX, nhất là các HTX nông nghiệp với quy mô nhỏ, hoạt động kém hiệu quả rất khó khăn trong việc tổ chức lại hoạt động.

Đồng chí Lê Thị Tâm, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết: Trên địa bàn tỉnh có 336 HTX, trong đó 275 HTX nông nghiệp, thủy sản và chuyên ngành, 39 quỹ tín dụng nhân dân, 22 HTX phi nông nghiệp.

Đến nay đã có 40 HTX nông nghiệp tiến hành tổ chức lại mô hình hoạt động; trên 200 HTX chưa triển khai theo Luật HTX năm 2012. Con số trên cho thấy, lộ trình chuyển đổi HTX theo Luật năm 2012, cụ thể là Hướng dẫn 130 của Ban chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể tỉnh là rất khó khăn.

Ngay cả những HTX đã thực hiện chuyển đổi thì thực chất chỉ là hình thức Đại hội xã viên của HTX kiểu cũ với cái tên gọi mới, chứ chưa phải đã tổ chức lại HTX theo kiểu mới.

Qua khảo sát cho thấy, các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh gặp phải một số khó khăn, vướng mắc như: Sự quan tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương chưa nhiều, HTX chưa thực sự được nhà nước bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và môi trường sản xuất, kinh doanh; chính quyền địa phương can thiệp quá sâu và không đúng Luật vào hoạt động của HTX. Một số địa phương thiếu quan tâm hoặc buông lỏng quản lý đối với HTX; bộ máy quản lý nhà nước, hỗ trợ phát triển HTX còn yếu và chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, việc chậm trễ ban hành các văn bản hướng dẫn đã tạo sự lúng túng trong công tác tổ chức lại hoạt động HTX, nhất là khâu rà soát tư cách thành viên, góp vốn điều lệ, xác định tài sản, công nợ của HTX và xây dựng điều lệ, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, hỗ trợ thành viên phát triển sản xuất, kinh doanh. Các chính sách hỗ trợ HTX còn nhiều hạn chế, bất cập, nhất là các chính sách về đất đai, tiếp cận vốn vay.

Khi tiếp cận chính sách, nhiều HTX rơi vào vòng luẩn quẩn với các quy định của chính sách khác, ví dụ: để được vay vốn thì HTX phải có đất, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản thế chấp… Một khó khăn nữa là trình độ cán bộ của HTX còn hạn chế, không có năng lực thực hiện xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm thị trường.

Giá trị tài sản cố định của HTX nông nghiệp thấp,  chủ yếu ở dạng trụ sở làm việc, công trình được giao quản lý nên hầu hết các HTX không có tài sản để thế chấp vay vốn ngân hàng.

Vốn lưu động của nhiều HTX nông nghiệp ít, nhỏ ảnh hưởng đến phương hướng sản xuất, kinh doanh. Việc thiếu minh bạch trong quản lý tài chính cũng hạn chế HTX tiếp cận tín dụng tín chấp.

Để chuyển đổi HTX nông nghiệp theo Luật năm 2012 và theo lộ trình của tỉnh đề ra, trong thời gian tới cần làm tốt công tác tuyên truyền Luật HTX năm 2012 đối với cán bộ các cấp, các ngành và nhân dân về bản chất, nguyên tắc, mục tiêu, tổ chức hoạt động của HTX; quyền lợi, nghĩa vụ của HTX, thành viên HTX; cách thức tổ chức, hoạt động của HTX; những điểm mới trong Luật HTX năm 2012...

Trên cơ sở đó nâng cao vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương để chỉ đạo tổ chức lại hoạt động của HTX theo lộ trình của tỉnh đến 30-6-2016 kết thúc việc tổ chức lại HTX theo Luật.

Các HTX chủ động tiến hành tổ chức lại HTX theo quy định của Luật và văn bản hướng dẫn, trọng tâm là làm rõ tư cách thành viên HTX, mức vốn điều lệ, tài sản của HTX; kiện toàn, củng cố tổ chức, bộ máy các HTX; xây dựng Điều lệ, phương án sản xuất, kinh doanh và quy chế hoạt động HTX; tổ chức đăng ký lại HTX theo quy định. Tiến hành sáp nhập, hợp nhất các HTX nông nghiệp quy mô thôn, xóm, hoạt động kém hiệu quả, giải thể các HTX ngừng hoạt động theo quy định.

Các nội dung cần được bàn bạc, thảo luận trong Ban quản trị HTX, tổ đội sản xuất thống nhất và sau đó được phổ biến tới các thành viên trước khi tổ chức Đại hội.

Phát huy nội lực của các HTX, thu hút các nguồn vốn, mở rộng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, chủ động tiếp cận thị trường tìm đầu ra cho sản phẩm, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, vật chất cho thành viên.

Khi tiến hành tổ chức Đại hội phải được chuẩn bị kỹ càng, chu đáo, phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của thành viên HTX để xây dựng phát triển HTX, góp phần mang lại lợi ích kinh tế cho tập thể và quyền lợi của mỗi thành viên.

Tổ chức lại HTX theo kiểu mới (Luật năm 2012) là "luồng gió mới" cho khu vực kinh tế tập thể, trong đó quan hệ kinh tế giữa HTX và các thành viên chặt chẽ hơn, tối đa hóa lợi ích cho các thành viên, phản ánh đúng bản chất của một tổ chức HTX là phục vụ, hỗ trợ thành viên phát triển sản xuất kinh doanh.

Đinh Chúc