Giá vật liệu xây dựng tăng cao: Người dân, doanh nghiệp nặng nỗi lo

Nhiều mặt hàng tăng giá

Theo khảo sát, chỉ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, giá hầu hết các loại VLXD đã tăng thêm từ 5% - 30%. Cụ thể: Thép tăng từ 4-6%, xi măng tăng khoảng 4-4,5%. Gạch xây dựng tăng từ 20-44% tùy thương hiệu; gạch lỗ hiện có giá 1.800 đồng/viên, gạch đặc là 2.000 đồng/viên.  

Cát và vật liệu san lấp tăng mạnh nhất từ 40-50%. Cụ thể, sít tăng từ 180.000 đồng/m3 lên 300.000 đồng/m3; đá cấp phối, đá dăm loại B tăng từ 240.000 đồng/m3 lên 380.000 đồng/m3. Bê tông tươi tăng khoảng 190.000 đồng/m3, hiện neo quanh mức 1.400.000 đồng/m3.

Giá VLXD tăng cao, đặc biệt trong thời gian gần đây, chủ yếu do nhu cầu xây dựng từ các dự án đầu tư công và dân dụng tăng đột biến, trong khi nguồn cung, đặt biệt là cát, đá khan hiếm. Bên cạnh đó, chi phí nhiên liệu, logistics, thuế và sự đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào cũng đẩy giá thành lên cao.

Anh Lâm Ngọc Kiểm, nhân viên thị trường của Công ty xi măng Vissai cho biết: "Hầu hết nguyên liệu đầu vào cho sản xuất xi măng như đá vôi, đất sét, quặng, than... đều tăng giá. Cộng thêm chi phí vận chuyển tăng mạnh, các doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán thêm 50.000 – 100.000 đồng/tấn. Đây đã là đợt điều chỉnh giá thứ 3 của ngành kể từ đầu năm 2026".

Khi dự toán chỉ là ... con số trên giấy

Diễn biến giá vật liệu tăng cao không chỉ khiến không ít hộ gia đình đang xây nhà rơi vào cảnh vỡ dự toán, mà ngay cả các doanh nghiệp xây dựng cũng đối mặt với những thách thức lớn trong việc duy trì hoạt động.

Tại phường Tam Điệp, anh Hoàng Thanh Tuấn khởi công căn nhà 2 tầng, 75m2 từ trước Tết, đang lúc thi công tầng 2 thì gặp “bão giá”. Anh Tuấn xót xa tính toán: "Ban đầu dự toán khá sát, nhưng chỉ vài tuần, giá xi măng và thép đã đội lên hàng trăm nghìn đồng mỗi tấn, cát vàng và sỏi thì khan hiếm. Chi phí phát sinh khiến ngân sách gia đình bị đảo lộn, tôi buộc phải tạm hoãn một số hạng mục trang trí để ưu tiên phần khung".  

Nặng nề hơn là trường hợp của anh Phạm Quốc Việt (phường Hoa Lư). Vừa khởi công căn nhà 3 tầng chưa đầy nửa tháng thì giá vật liệu tăng mạnh. Anh cho biết: "Tính tổng thể công trình hiện tăng khoảng 20%. Ban đầu dự kiến 3 tỷ đồng, nhưng theo giá mới thì chi phí đã vọt lên thêm gần 500 triệu đồng nữa. Đã phóng lao thì phải theo lao, nhưng thực sự gia đình tôi rất áp lực".  

Không chỉ người dân, các nhà thầu cũng đang chật vật giữa làn sóng tăng giá. Anh Nguyễn Đức Kỳ (Công ty TNHH tập đoàn Phong Bình NB chuyên cung cấp dịch vụ xây dựng, nhà thông minh tại phường Hoa Lư) chia sẻ: "Vật liệu chiếm 60-70% tổng chi phí xây dựng, chỉ cần một biến động ngắn hạn cũng làm đảo lộn mọi thứ. Nhiều hợp đồng trọn gói chúng tôi đã ký đơn giá cố định, giờ gặp bão giá thì doanh nghiệp phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí đối mặt nguy cơ thua lỗ để đảm bảo tiến độ". Cũng theo anh Kỳ, áp lực không chỉ đến từ vật liệu mà giá nhân công, điện nước cũng tăng, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh tăng đơn giá thi công cho các công trình mới.

Ngoài ra, theo phản ánh của một số cửa hàng vật liệu xây dựng, nguồn cung không ổn định, giá nhập biến động từng ngày khiến việc kinh doanh rơi vào trạng thái “đi trên dây”, không dám nhập hàng số lượng lớn vì rủi ro nhưng cũng lo mất khách nếu thiếu hàng.

Giải pháp nào để thích ứng?

Trước bối cảnh thị trường biến động "từng ngày", các chuyên gia xây dựng khuyến nghị người dân và doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận truyền thống bằng các chiến lược quản trị rủi ro chuyên sâu. Thay vì chỉ bóc tách khối lượng đơn thuần, chủ đầu tư cần làm việc với đơn vị tư vấn để tối ưu hóa thiết kế. Việc lựa chọn các loại vật liệu thay thế có tính năng tương đương nhưng giá thành ổn định hơn, hoặc sử dụng các công nghệ xây dựng mới giúp giảm hao hụt vật tư sẽ là chìa khóa để "nén" chi phí.  

Để hạn chế biến động giá theo thị trường, chuyên gia khuyên nên ký hợp đồng cung ứng sớm với các nhà cung cấp uy tín ngay từ khi khởi công cho toàn bộ khối lượng vật tư chủ chốt (thép, xi măng, gạch). Việc đặt cọc hoặc thanh toán trước một phần để giữ giá là giải pháp bảo hiểm rủi ro tài chính hiệu quả nhất hiện nay.  

Đối với hình thức thuê xây nhà trọn gói “chìa khóa trao tay”, các điều khoản hợp đồng cần được chi tiết hóa tối đa. Cần nêu rõ phụ lục vật tư và trách nhiệm của các bên khi có phát sinh chi phí. Một hợp đồng thông minh phải có cơ chế chia sẻ rủi ro công bằng giữa chủ nhà và nhà thầu khi giá vật liệu biến động vượt ngưỡng kiểm soát (ví dụ >10%).  

Về lâu dài, các doanh nghiệp và người dân kiến nghị ngành chức năng cần theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời đưa ra các giải pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Việc bảo đảm cân đối cung cầu không chỉ bảo vệ người dân mà còn đảm bảo sự sống còn cho các doanh nghiệp xây dựng.