Du lịch và môi trường song hành để phát triển

Doanh nghiệp tham gia vào bảo tồn

Ninh Bình có thuận lợi là các doanh nghiệp tham gia phát triển du lịch, khai thác các giá trị của di sản cơ bản là các doanh nghiệp bảo tồn, tức là đặt vấn đề bảo tồn làm nền tảng tạo ra tính bền vững cho sản phẩm du lịch của họ. Minh chứng rõ rệt nhất là mô hình quản lý di sản có sự tham gia của tư nhân ở Quần thể danh thắng Tràng An.

Có 3 đối tác quan trọng nhất trong mô hình này đó là: hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về di sản văn hóa; các doanh nghiệp mạnh có chiến lược phát triển bền vững, lâu dài và một cộng đồng cư dân địa phương tự giác, nhiệt tình ủng hộ; đối tác trung gian là các nhà khoa học có tâm và có tầm làm chức năng tư vấn, kết nối hai đối tác công và tư.

Ông Phạm Sinh Khánh, Phó Giám đốc Ban quản lý danh thắng Tràng An cho biết: Các chuyên gia UNESCO đánh giá cao về mô hình "Hợp tác công - tư" tại Quần thể danh thắng Tràng An, mô hình này mang lại nhiều lợi ích bởi tận dụng được nguồn lực tài chính và quản lý từ tư nhân, trong khi vẫn đảm bảo các lợi ích cho người dân. Nhìn từ góc độ Nhà nước, ưu điểm lớn nhất của hợp tác công tư là giảm được gánh nặng cũng như rủi ro đối với ngân sách. Vì mục tiêu lợi nhuận nên các nhà đầu tư (tư nhân) phải tìm cách để dự án được vận hành hiệu quả hơn, do đó mô hình này giải quyết được vấn đề quản lý, khai thác kém hiệu quả.

Thêm vào đó, với việc tham gia của khu vực kinh tế tư nhân, sự sáng tạo, ý thức trách nhiệm giải trình cũng như sự minh bạch có khả năng sẽ được cải thiện hơn. Triển khai mô hình này, ngay sau khi Quần thể danh thắng Tràng An được ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới; ban hành kế hoạch, chương trình hành động của tỉnh để quản lý, bảo vệ di sản; kế hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới; quy chế quản lý về xây dựng trong khu Di sản.

Đồng thời, tổ chức tập huấn cho cộng đồng dân cư trong và ngoài vùng di sản hiểu về các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, vai trò, trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ, giữ gìn di sản. Tỉnh cũng thường xuyên xây dựng, hoàn thiện quy chế, quy định cùng với công tác thanh tra, kiểm tra, định hướng cho doanh nghiệp khai thác sản phẩm một cách bền vững. Tuy vẫn còn những bất cập, nhưng có thể thấy Quần thể danh thắng Tràng An là một mô hình hợp tác quản lý, khai thác di sản có hiệu quả và bước đầu cho thấy sự hài hòa về lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Từ những doanh nghiệp tiên phong như ở Tràng An đã tạo ra hiệu ứng rất lớn trong cộng đồng về việc đầu tư phát triển du lịch xanh. Chúng tôi đi dọc theo đê hữu sông Hoàng Long, đoạn qua xã Gia Lạc (Gia Viễn) một khung cảnh hiện lên tĩnh lặng, thanh bình, ở một bãi bồi ven sông hàng nghìn con cò, vạc đổ về trú ngụ.

Anh Hà Văn Lâm, người coi giữ vườn chim chia sẻ: Trước đây thuê lại bãi đất, tôi có ý định cải tạo làm nông nghiệp. Nhưng thấy chim đổ về đây ngày một đông, tôi quyết định phá bỏ vườn cây dại đi, mà ngày ngày ra sức bảo vệ, ngăn cấm không cho những thợ săn đến săn bắn, đồng thời trồng thêm nhiều loại cây nữa để chim, cò có chỗ đậu. Khách du lịch tỏ ra rất thích thú với địa điểm này.

Nằm ngay trung tâm bến thuyền Tam Cốc-Bích Động, cửa hàng thêu Minh Trang và nhà hàng chay Buddha Belly, mỗi năm tiếp đón hàng nghìn lượt khách du lịch trong và ngoài nước. Mới đây, 2 cửa hàng này đã đi tiên phong trong việc đầu tư thay thế các dụng cụ, nguyên vật liệu, sản phẩm gần gũi thân thiết với môi trường như: túi vi sinh tự phân hủy, khay hộp đựng thức ăn bằng lá chuối, mo cau, gỗ, ống hút bằng tre, tạo cảm giác gần gũi, an toàn cho người dùng.

Theo anh Lê Duy Thiện, chủ nhà hàng chay Buddha Belly: khách du lịch quốc tế đến Việt Nam đang có xu hướng chọn các khách sạn, nhà hàng và các dịch vụ hàng hóa bền vững có nhãn sinh thái, thân thiện với môi trường. Họ có ý thức và nhu cầu cao về an toàn, về sức khỏe và ngày càng có nhiều người muốn quay về với thiên nhiên, vì vậy đầu tư kinh doanh theo hướng thân thiện với môi trường thực sự là cần thiết.

Nhiều chính sách hỗ trợ

Khởi điểm cho sự phát triển mạnh mẽ du lịch ở Ninh Bình là khi Nghị quyết số 15 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 với nhiều chủ trương, chính sách đồng bộ, những giải pháp cụ thể về xây dựng quy hoạch tổng thể và quy hoạch chi tiết phát triển du lịch, về đầu tư phát triển hạ tầng và xây dựng sản phẩm du lịch, đẩy mạnh quảng bá và xúc tiến du lịch; về chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; nâng cao nhận thức cộng đồng và giáo dục cộng đồng về phát triển du lịch…

Trong đó, đều hướng đến mục tiêu phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, chất lượng, bền vững; phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường tự nhiên, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương, đóng góp chung vào phát triển kinh tế-xã hội và thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Cùng với tạo điều kiện để các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia đầu tư, tôn tạo, duy trì, bảo vệ cảnh quan, phát triển du lịch, giải pháp quan trọng hàng đầu của ngành du lịch Ninh Bình còn là phát triển các sản phẩm du lịch thân thiện, giảm thiểu tác động đến môi trường. Tập trung ưu tiên phát triển sản phẩm du lịch văn hóa và sinh thái, chú trọng những sản phẩm du lịch xanh, tôn trọng yếu tố tự nhiên và văn hóa địa phương.

Xây dựng các điểm du lịch thân thiện với môi trường cho các khách sạn, nhà hàng, doanh nghiệp lữ hành… đạt tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Ngành Du lịch Ninh Bình cũng đẩy mạnh việc áp dụng hệ thống các tiêu chuẩn ngành, tăng cường kiểm tra, giám sát để duy trì chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Nhiều giải pháp khác cũng được đưa ra để bảo vệ môi trường như: xử lý nước thải, thu gom rác thải, giảm tiếng ồn, hạn chế sử dụng túi ni-lông, trồng cây xanh, hướng dẫn du khách tham gia những hoạt động bảo vệ môi trường. Hiện nay, tại các điểm du lịch của tỉnh có đặt các thùng rác, các homestay đều có thùng rác và có công trình phụ, hệ thống xử lý nước thải, chất thải sinh hoạt...

Đặc biệt, hầu hết các đoàn khách khi đến du lịch, nghỉ dưỡng tại đây đều có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, không còn tình trạng xả rác bừa bãi. Thậm chí nhiều đoàn khách còn trực tiếp cùng với người dân địa phương tham gia làm đường giao thông, trồng cây xanh. Hiện, Ninh Bình còn đang xúc tiến tổ chức các hội thảo, diễn đàn để tham vấn ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà đầu tư, doanh nghiệp nhằm tạo sức sống mới cho ngành Du lịch, tìm ra hướng đi, cách làm hay, hiệu quả thiết thực để các giải pháp phát triển du lịch thực sự đi vào cuộc sống.

Giữ được gần như nguyên trạng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, kỳ thú riêng biệt và nổi trội, Ninh Bình vụt lên thành một điểm sáng không chỉ của Việt Nam mà còn là của cả thế giới với hàng triệu lượt khách nước ngoài đến đây tham quan mỗi năm. Nếu như năm 2014, Ninh Bình đón gần 4,5 triệu lượt khách, doanh thu đạt gần 1 nghìn tỷ đồng thì chỉ 5 năm sau (năm 2019) tỉnh đã đón 7,65 triệu lượt khách, doanh thu 3,6 nghìn tỷ đồng.

Hà Phương - Đào Duy(Còn nữa)