Chanh sành - Đậm đà hương vị truyền thống

Chanh sành không đơn thuần là một loại chanh đào ngâm mật ong thông thường, mà là kết tinh của quá trình ngâm ủ tỉ mỉ kéo dài hơn hai năm. Mỗi quả chanh sành được tuyển chọn kỹ lưỡng từ những vườn chanh canh tác theo hướng nông nghiệp sạch được ngâm ủ thủ công bằng công thức độc đáo. Điều này không chỉ đảm bảo chất lượng của nguyên liệu mà còn thể hiện cam kết của đơn vị đối với sức khỏe người tiêu dùng và môi trường.

Kể về cơ duyên đến với sản phẩm Chanh sành, chị Lê Tố Nữ cho biết: Trước đây, tôi là giáo viên mầm non ở Ninh Bình, sau đó nghỉ việc lên Hà Nội vẫn tiếp tục với công việc dạy học. Năm 2012, tôi nghỉ việc ở nhà làm kinh doanh với việc bán online và làm món chanh đào ủ muối. Quả chanh có hàm lượng axit cao, tính âm mạnh, muối biển gia vị có tính dương. Chanh đào ủ muối lâu năm sẽ làm tăng tính kiềm hóa, kháng viêm, tiêu đờm, giảm axit dạ dày, tốt cho tiêu hóa. Thời gian đầu mới làm, chanh đào ủ muối được cho vào hũ nhựa. Tuy nhiên, lượng axit vẫn cao, bị lên váng. Đó là điều làm tôi thấy băn khoăn, trăn trở làm sao để xử lý được hiện tượng đó. Trong một lần về quê nhìn thấy chum nước mưa, tôi chợt nhớ đến những hũ cà nén tương lúc nhỏ ông ngoại làm cứ để năm này qua năm khác quả cà ngấu, ăn giòn ngon mà lại không bị hỏng. Thế là tôi có thêm ý tưởng cho việc đóng hộp bảo quản cho sản phẩm chanh đào ủ muối.

Sau lần đó, chị Tố Nữ đã đến làng gốm Bát Tràng tìm hiểu về dòng gốm. Từ đó sản phẩm Chanh sành chính thức được đặt tên một cách tự nhiên về sản phẩm chanh đào ủ muối mật ong. Chị Tố Nữ có bao nhiêu vốn liếng bỏ ra đầu tư vào hết chum sành, đổi từ hũ nhựa sang dùng chum để muối chanh. Khi ủ chum sành không chỉ giữ cho quả chanh ngấu ngon hơn mà còn giúp cho canh rút nước một cách từ từ. Quả chanh dần khô lại, ruột chanh keo đặc. Thay vì những chiếc máy sấy công nghiệp, giờ đây những quả chanh được sấy tự nhiên ngày qua ngày nhờ những chiếc chum sành. Thời gian đầu khi mới phát triển sản phẩm, Chanh Sành lựa chọn chum sành Bát Tràng để ủ chanh, nhưng lớp men của Bát Tràng chưa đáp ứng được yêu cầu thoát nước và khả năng ủ chanh hiệu quả.

Năm 2020, chị Tố Nữ quyết định trở về quê hương với mong muốn phát triển công việc kinh doanh ngay tại quê nhà. Về quê, qua quá trình tìm kiếm và phát hiện ra chum sành của làng nghề gốm truyền thống Gia Thủy, với chất men tự nhiên hoàn toàn phù hợp với quá trình ủ muối khô, giúp chanh ngấu muối và đạt độ chuyển hóa tối ưu. Từ đó, Chanh sành hoàn thiện công tác ủ muối đặc biệt, gắn liền với chum sành truyền thống của quê hương Gia Thủy.

Để đảm bảo nguyên liệu đầu vào đạt yêu cầu về chất lượng, chị Tố Nữ đã liên kết với HTX dược liệu Đông Sơn (xã Đông Sơn, thành phố Tam Điệp) xây dựng vùng trồng nguyên liệu chanh đào theo hướng hữu cơ, đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, chị đã đầu tư xây dựng khu nhà xưởng để ủ chanh ngâm muối.

Theo chị Tố Nữ, để làm ra sản phẩm Chanh sành phải trải qua 3 giai đoạn sản xuất với quy trình nghiêm ngặt. Trước tiên, chanh được ủ bằng phương pháp ủ muối khô nguyên quả trong chum sành tối thiểu 2 năm. Đây là phương pháp đặc biệt khi chum sành giống như một lò sấy tự nhiên để giúp quá trình lên men trong quả chanh đào diễn ra tốt nhất. Khi quả chanh đã ngấu, ruột chanh đặc mật, giảm hết tính âm (tính axit chua) của chanh, giữ lại tối đa tinh dầu trong cả quả chanh, nhờ lớp nhớt xung quanh hạt. Tiếp theo, khi quả chanh đã đạt độ ngấu hoàn hảo, chanh được lấy ra khỏi chum, cắt nhỏ và ủ tiếp với mật ong, đường phèn và gừng già trong 2-3 tháng. Sự kết hợp này giúp chanh phát huy thêm dược tính, tạo nền hương vị độc đáo, đậm đà và thơm ngon. Cuối cùng là công đoạn đóng gói thành phẩm với quy trình đảm bảo và xuất bán ra thị trường.

Với sự kết hợp từ bài thuốc dân gian mong muốn mang đến cho khách hàng một sản phẩm chất lượng tốt giúp giảm ho, tiêu đờm, đau rát họng, thay thế cho việc lạm dụng dùng kháng sinh, sản phẩm Chanh sành đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao năm 2024. Việc được công nhận sản phẩm OCOP đã tạo ra bước phát triển mới, thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng với trên 300 đại lý trên toàn quốc. Với chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, sản phẩm được bán trên các trang thương mại điện tử, trang fanpage, được người tiêu dùng lựa chọn. Trung bình mỗi tháng, Công ty TNHH Sành Food cung ứng ra thị trường 12 nghìn sản phẩm, giải quyết việc làm thường xuyên cho 10 lao động.

Khi được hỏi về dự định trong thời gian tới, chị Tố Nữ cho biết: Thành công từ món Chanh sành là động lực để chị tiếp tục nghiên cứu cho ra đời những sản phẩn mới. Hiện chị đã xây dựng thí điểm 1 ha trồng quất tại xã Sơn Thành (Nho Quan) theo hướng hữu cơ để làm sản phẩm Quất sành. Năm 2025 ,chị phấn đấu xây dựng sản phẩm Quất sành đạt OCOP 4 sao.