55% việc làm trong 3 năm tới bị ảnh hưởng bởi AI

Các nghiên cứu của Microsoft và Boston Consulting Group (BCG) cho thấy xu hướng chính hiện nay không phải là AI thay thế hoàn toàn con người, mà là tái định hình cách thức làm việc và yêu cầu đối với từng vị trí. Trong giai đoạn trước mắt, chức danh và mức lương có thể không thay đổi nhiều, nhưng các doanh nghiệp sẽ đòi hỏi năng suất cao hơn, tốc độ nhanh hơn và khả năng sử dụng thành thạo các công cụ AI.

Trên thực tế, làn sóng cắt giảm nhân sự liên quan đến AI đã bắt đầu diễn ra tại nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Google, Amazon và Meta, khi các doanh nghiệp chuyển hướng nguồn lực sang phát triển AI. Ước tính trong năm 2025, hơn 55.000 lao động tại Mỹ bị mất việc do ảnh hưởng của AI và chỉ trong quý I/2026 đã có thêm hơn 60.000 trường hợp tương tự.

Trong trung và dài hạn, BCG dự báo khoảng 10-15% việc làm có thể bị cắt giảm thực sự tại Mỹ và nhiều nền kinh tế phương Tây, tuy nhiên giai đoạn 2-3 năm tới được xem là “cửa sổ cơ hội” để người lao động thích ứng thông qua nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp.

Các công việc có nguy cơ bị thay đổi cao nhất là những lĩnh vực mà AI tạo sinh đã có thể đảm nhiệm tốt như lập trình, viết nội dung, dịch thuật, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và tiếp thị. Ngược lại, các ngành nghề đòi hỏi tương tác vật lý phức tạp như y tế, xây dựng hoặc vận hành máy móc ít chịu tác động hơn mặc dù xu hướng này có thể thay đổi khi AI kết hợp với robot tiên tiến.

Một điểm đáng chú ý là AI đang làm thay đổi lộ trình nghề nghiệp truyền thống. Trước đây, nhân sự mới thường tích lũy kinh nghiệm thông qua các công việc cơ bản, nhưng hiện nay nhiệm vụ này đã được AI đảm nhận, khiến một số doanh nghiệp cắt giảm tuyển dụng lao động cấp thấp. Điều này đặt ra nguy cơ thiếu hụt nhân lực cấp cao trong tương lai nếu không có chiến lược đào tạo phù hợp.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần đầu tư mạnh vào việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động, trong khi người lao động cần chủ động thích nghi, đặc biệt là nâng cao khả năng sử dụng AI trong công việc hàng ngày, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong kỷ nguyên số.