Báo cáo Mỹ: Trung Quốc vượt trội trong nhiều công nghệ vũ trụ then chốt

Theo SCMP, Trung Quốc đang thu hẹp nhanh chóng khoảng cách công nghệ vũ trụ và có khả năng soán ngôi vị dẫn đầu của Mỹ nếu Washington không có các biện pháp ứng phó quyết liệt.

Theo một báo cáo mới đây do Quỹ Đổi mới và Công nghệ Thông tin (ITIF) của Mỹ công bố, dưới sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ nhà nước, lĩnh vực không gian thương mại của Bắc Kinh đã bứt phá ngoạn mục, biến nước này thành đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Mỹ trên quỹ đạo, chính thức vượt qua Nga.

Báo cáo cảnh báo rằng trong bối cảnh nền kinh tế vũ trụ toàn cầu dự kiến vượt mốc 1.000 tỷ USD vào thập kỷ tới, Trung Quốc hiện đã vượt mặt Washington ở một số lĩnh vực then chốt như hệ thống định vị, trinh sát và khả năng vô hiệu hóa vệ tinh.

Nhà phân tích Ellis Scherer, tác giả của báo cáo, nhấn mạnh ngành công nghiệp không gian của Trung Quốc đã chuyển mình mạnh mẽ từ một bộ máy doanh nghiệp nhà nước chậm chạp sang một hệ sinh thái thương mại năng động, hiện chỉ đứng sau Mỹ.

Sự trỗi dậy này mang ý nghĩa chiến lược sống còn bởi hầu hết các công nghệ vũ trụ thương mại đều có tính lưỡng dụng, phục vụ đắc lực cho hoạt động của quân đội trong việc giám sát xung đột, kết nối liên lạc ở vùng hẻo lánh và theo dõi tài sản quân sự.

Đi sâu vào các công nghệ cụ thể, báo cáo chỉ ra Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế vượt trội về dịch vụ định vị, điều hướng và thời gian (PNT) nhờ sự mở rộng toàn cầu của hệ thống Bắc Đẩu. Bắc Kinh cũng vươn lên dẫn đầu về viễn thám và hình ảnh vệ tinh nhờ kết hợp thành công các chương trình chính phủ như vệ tinh Cao Phân với mạng lưới thương mại tư nhân.

Đặc biệt đáng lo ngại đối với Mỹ là sự áp đảo của Trung Quốc trong các năng lực chống không gian, bao gồm việc liên tục đầu tư vào vũ khí đánh chặn động năng, tác chiến điện tử và vũ khí năng lượng định hướng nhằm vô hiệu hóa vệ tinh.

Tình báo Mỹ thậm chí còn ghi nhận những bước tiến của Trung Quốc trong việc phát triển các vệ tinh có khả năng thao diễn "không chiến" trực tiếp trên quỹ đạo.

Mặc dù đối diện với sức ép lớn, Mỹ hiện vẫn duy trì thế thượng phong ở mảng mạng băng thông rộng quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) nhờ các siêu dự án của tư nhân như Starlink và Project Kuiper.

Mỹ cũng tiếp tục giữ lợi thế công nghệ quyết định về tên lửa đẩy tái sử dụng, một rào cản lớn mà các công ty hàng không vũ trụ Trung Quốc vẫn đang nỗ lực vượt qua.

Riêng về mảng phát triển trạm vũ trụ, hai cường quốc hiện được đánh giá là ngang tài ngang sức.

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai quốc gia nằm ở chiến lược phát triển. Trong khi sức mạnh của Mỹ chủ yếu bắt nguồn từ mô hình hợp tác linh hoạt giữa chính phủ (NASA) và khối tư nhân, Trung Quốc lại áp dụng cách tiếp cận "toàn xã hội," kết hợp chặt chẽ giữa quy hoạch quốc gia, hoạt động của doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân và chính sách hợp nhất quân-dân sự.

Nhờ quyết định mở cửa một phần lĩnh vực không gian cho đầu tư tư nhân vào năm 2014, hệ sinh thái vũ trụ của Trung Quốc nay đã quy tụ hơn 500 công ty tham gia, đẩy nhanh đáng kể tốc độ chuyển giao và sản xuất công nghệ.

Để đối phó với thách thức lịch sử này và duy trì thế thượng phong, ITIF khuyến nghị Mỹ cần khẩn trương tăng cường năng lực phóng trong nước, tìm kiếm giải pháp thay thế Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và thắt chặt hợp tác với các đồng minh.

Báo cáo khép lại với một lời cảnh báo đanh thép rằng nếu để Trung Quốc vươn lên dẫn đầu trong không gian, nước Mỹ chắc chắn sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề không chỉ về sức cạnh tranh kinh tế mà còn cả trên mặt trận an ninh quốc gia.