Tạo bước chuyển quan trọng về tư duy và hành động, vì tương lai lâu dài của đất nước

Phiên thảo luận buổi sáng, có 15 đồng chí tham gia trình bày tham luận.

Đại hội XIV diễn ra trong thời điểm lịch sử có ý nghĩa sâu sắc, như Trung ương đã nhận định, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đoàn kết, thống nhất, quyết tâm vững bước tiến tới hai mục tiêu chiến lược: 100 năm đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2030) và 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2045).

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra, phải nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình; phải quyết tâm đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia; phải hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá, hiệu quả, vì một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Theo Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện Đại hội XIV của Đảng, quá trình chuẩn bị Văn kiện được tiến hành công phu, nghiêm túc, chặt chẽ, khoa học, hiện đại; kế thừa tinh hoa của các kỳ đại hội trước, kiên định các hệ quan điểm mang tính nguyên tắc, đồng thời thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ tư duy về phát triển, bám sát thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan; từng nhận định, từng mục tiêu, từng giải pháp đều xuất phát từ thực tiễn. Đặc biệt, Văn kiện lần này đặt ra yêu cầu hành động: Nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của Nhân dân.

Các đại biểu thống nhất đánh giá cao công tác chuẩn bị Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và hành động, xác định cụ thể chủ thể, nhiệm vụ, qua đó, thể hiện rõ tư duy hành động, triển khai gắn với thực tiễn; tập trung các giải pháp hiện thực hóa tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng xuyên suốt nêu trong Báo cáo của Trung ương; cụ thể nhiệm vụ triển khai các quyết sách chiến lược, gắn với tình hình địa phương, cơ quan, đơn vị, thể hiện rõ yêu cầu: Lựa chọn đúng-triển khai nhanh-làm đến nơi đến chốn-đo lường bằng kết quả.

Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước

Một trong những điểm đột phá trong nhiệm kỳ, nhất là năm 2025 là thực hiện quyết liệt, hiệu quả cuộc cách mạng về sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Với quyết tâm cao nhất, quan điểm chỉ đạo nhất quán, xuyên suốt, chỉ trong thời gian rất ngắn chưa đến 9 tháng (tính đến tháng 7/2025), cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy đã hoàn thành vượt các mục tiêu Nghị quyết 18 đề ra đến năm 2030. Đây là bước ngoặt quan trọng, là hình mẫu về triển khai, tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng trong tình hình mới.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, xác định rõ cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính mới đạt được những kết quả bước đầu; nhiệm vụ đặt ra trong thời gian tới hết sức quan trọng.

Để cho bộ máy thực sự vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, ổn định theo yêu cầu của Trung ương, cần tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ thể chế, quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước phù hợp với mô hình tổ chức mới; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức trong từng cơ quan, đơn vị, bảo đảm hoạt động thông suốt, đồng bộ, nhịp nhàng, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, phục vụ tốt người dân. Tăng cường và giữ vững đoàn kết nội bộ, tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh, cấp xã sau khi hợp nhất.

Bảo đảm kiểm tra, giám sát luôn là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng, là nhiệm vụ của toàn Đảng, Nhiệm kỳ Đại hội XIII, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã tập trung xây dựng, ban hành và tham mưu cho Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành nhiều quy chế, quy định, chương trình, kế hoạch quan trọng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng.

Theo đồng chí Trần Văn Rón, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Ủy ban Kiểm tra các cấp đã tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ với một khối lượng công việc rất lớn, tăng nhiều, phức tạp hơn nhiều so với nhiệm kỳ trước đây, chất lượng, hiệu quả ngày càng được nâng lên. Trong đó, nổi bật là đã rất chủ động cảnh báo, làm công tác phòng ngừa; đồng thời quyết tâm, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm và đã tạo ra bước đột phá trong thực hiện nhiệm vụ trọng tâm này.

Rút ra 5 bài học kinh nghiệm quý báu, theo đồng chí Trần Văn Rón, để góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, nhiệm kỳ tới cần nhận thức đúng, đầy đủ hơn và tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ chủ yếu. Trong đó, tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát; nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm và quyết tâm chính trị của các cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng.

Ngay sau Đại hội, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phải bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng nói chung cũng như thực tiễn của từng địa phương, đơn vị. Đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy đảng đối với công tác này. Kịp thời hoàn thiện hệ thống lý luận và các quy định về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng và các quy định của pháp luật liên quan.

Cấp ủy, tổ chức đảng, Ủy ban kiểm tra các cấp cần nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu lực, hiệu quả và tạo bước tiến mới trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng; Đẩy mạnh việc chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên; chủ động, ngay từ đầu, xuyên suốt trên mọi mặt công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quyết định của cấp ủy các cấp; bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả và phải được giám sát ngay từ đầu. Thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động của ngành kiểm tra Đảng, chuyển trọng tâm sang “kiểm tra, giám sát trên dữ liệu”.

Thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước, phục vụ nhân dân

Nhấn mạnh, nhiệm kỳ 2021-2025 là một nhiệm kỳ đặc biệt khó khăn, chưa từng có tiền lệ, đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ khẳng định, trong thử thách khắc nghiệt, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ kiên định phương châm xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành: Kiến tạo để xây dựng tầm nhìn chiến lược, tạo lập thể chế, dẫn dắt mở đường, khơi thông và huy động mọi nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước - Liêm chính để tạo lập nền tảng giá trị, giữ vững niềm tin - Hành động quyết liệt để biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước chuyển hóa thành kết quả cụ thể hiện hữu được nhân dân cảm nhận và thụ hưởng - Phục vụ nhân dân là mục tiêu tối thượng, để ý Đảng hòa quyện với lòng dân, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Chính phủ tiếp tục nỗ lực hết sức mình thực hiện sứ mệnh “kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ Nhân dân”, theo đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Đảng bộ tập trung 6 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó, tiếp tục đột phá xây dựng và hoàn thiện thể chế, giải phóng mọi nguồn lực cho phát triển; coi đây là “đột phá của đột phá”, lợi thế cạnh tranh quốc gia; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng; và đổi mới, hiện đại hóa nền quản trị quốc gia, lấy hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là cấp cơ sở. Chú trọng thu hút, trọng dụng nhân tài; xây dựng văn hóa liêm chính; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, lấy danh dự, văn hóa công vụ và hiệu quả phục vụ Nhân dân làm giá trị cốt lõi, đặt lợi ích quốc gia-dân tộc lên trên hết.

Kiên định quan điểm “lấy dân làm gốc”, gắn bó mật thiết với nhân dân, đồng chí Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương cho biết, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động, triển khai hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động lớn, đạt những kết quả tích cực và có sức lan tỏa sâu rộng như: phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, Cuộc vận động “Vì người nghèo”, Chương trình xây dựng nhà Đại đoàn kết... Thông qua những phong trào, cuộc vận động này đã khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Để phát huy sức mạnh đó, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện nội dung, phương thức và cơ chế hoạt động, lấy các vấn đề dân sinh, dân chủ, dân quyền làm trọng tâm; kiện toàn hệ thống tổ chức và cơ chế phối hợp theo hướng “một việc-một đầu mối-một thời hạn-một kết quả”; ứng dụng chuyển đổi số để mở rộng kết nối và tương tác với Nhân dân, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của Nhân dân 24/7 trên nền tảng số. Đồng thời, nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội.

Theo đồng chí, cần đẩy mạnh phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân; cần thể chế hóa thành quy trình bắt buộc đối với phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” nhằm bảo đảm người dân thực sự được biết, bàn, làm, kiểm tra, giám sát và thụ hưởng kết quả; tăng cường cơ chế đối thoại trực tiếp, định kỳ hằng năm tổ chức tháng cao điểm “lắng nghe nhân dân nói”, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để kịp thời lắng nghe và phản hồi ý kiến của nhân dân, qua đó nâng cao đồng thuận và niềm tin xã hội.

Đại diện Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Mỹ Hào (Hưng Yên), đồng chí Trần Thị Thanh Thủy, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy phường Mỹ Hào cho biết, nhận thức rõ chuyển đổi số là công cụ đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh; đổi mới sáng tạo là nền tảng đạt tới thịnh vượng bền vững, Đảng ủy phường Mỹ Hào xác định, trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo hướng quyết liệt, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm và mang lại giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Theo đó, Mỹ Hào xác định tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng ủy phường đối với chuyển đổi số; đưa mục tiêu, nhiệm vụ chuyển đổi số vào nghị quyết, chương trình công tác hằng năm; gắn rõ trách nhiệm của tập thể lãnh đạo, người đứng đầu với kết quả thực hiện. Tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái số, môi trường làm việc số đáp ứng yêu cầu ở cơ sở, trọng tâm là số hóa, làm sạch, cập nhật và kết nối liên thông các nhóm dữ liệu thiết yếu phục vụ quản lý dân cư, hộ kinh doanh, đất đai, an sinh xã hội và trật tự đô thị; đồng thời đầu tư hạ tầng số, nền tảng và ứng dụng dùng chung, bảo đảm vận hành thông suốt chính quyền số trong điều kiện bộ máy tinh gọn; tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng số hóa, minh bạch, hiệu quả. Mỗi ứng dụng số phải thực sự giúp giảm việc cho cán bộ, giảm chi phí và thời gian cho người dân, nâng cao chất lượng phục vụ; từng bước chuyển sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu.

Theo đồng chí Trần Thị Thanh Thủy, chú trọng phát triển kinh tế số, xã hội số xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, lấy người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh làm trung tâm. Ưu tiên các giải pháp dễ tiếp cận, tạo giá trị kinh tế trực tiếp; tiếp tục nhân rộng mô hình tổ dân phố thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt; xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, trong đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải là hạt nhân lan tỏa, có tư duy số, kỹ năng số và khả năng ứng dụng công nghệ vào công việc... sẽ là động lực thực hiện thắng lợi mọi chỉ tiêu đặt ra.

Trách nhiệm của các đô thị lớn trước kỳ vọng của quốc gia

Thay mặt Đảng bộ Thành phố Hà Nội, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nêu bài học kinh nghiệm và các giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ Thủ đô Hà Nội đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, góp phần kiến tạo tương lai phát triển của đất nước.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những yêu cầu chưa từng có tiền lệ, Đảng bộ Hà Nội xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đồng thời tập trung tìm lời giải cho hai câu hỏi chiến lược mà đồng chí Tổng Bí thư đã đặt ra.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Phong, Hà Nội định hình một mô hình phát triển mới, phù hợp xu thế thời đại, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô xanh, thông minh, bền vững, thực sự trở thành “nơi đáng sống, đáng đến, đáng lưu lại”. Trọng tâm phát triển được xác lập trên nền tảng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực tăng trưởng chủ yếu, lâu dài và bền vững.

Song song với phát triển kinh tế, Hà Nội đặc biệt chú trọng các lĩnh vực văn hóa, xã hội, an sinh và môi trường, hướng tới nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân. Đồng thời, Thủ đô tập trung phát triển kinh tế tri thức; tổ chức lại không gian đô thị theo hướng đa trung tâm, đa cực, đa tầng, xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu; lấy văn hóa và con người Hà Nội làm nền tảng, trung tâm và sức mạnh mềm đặc biệt, tạo lợi thế cạnh tranh riêng có của Thăng Long-Hà Nội...

Với quy mô một siêu đô thị, yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội là phải đổi mới mạnh mẽ, thực chất và toàn diện phương thức lãnh đạo theo hướng hiện đại, khoa học, minh bạch. Trên cơ sở đó, Đảng bộ Hà Nội xác định xây dựng và vận hành mô hình lãnh đạo mới: “Đảng bộ số-Chính quyền kiến tạo-Doanh nghiệp tiên phong-Xã hội đồng thuận”.

Để hiện thực hóa mô hình này, Thành phố tập trung đổi mới toàn diện các trụ cột lãnh đạo: đổi mới cách xây dựng và ban hành nghị quyết theo hướng ngắn gọn, trọng tâm, có chỉ tiêu và cơ chế giám sát rõ ràng; tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, lấy kết quả công việc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo; đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, hình thành “Đảng bộ số” với dữ liệu là nền tảng lãnh đạo; đổi mới công tác tư tưởng, dân vận và truyền thông chính trị trong không gian số; đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo hướng phòng ngừa, cảnh báo sớm và kiểm soát quyền lực chặt chẽ...

Với vị trí, vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào một giai đoạn phát triển mới - giai đoạn mà thành phố không chỉ kế thừa truyền thống năng động, tiên phong mà còn phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trước kỳ vọng của quốc gia. Theo đồng chí Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, bối cảnh trong nước và quốc tế biến đổi nhanh chóng cũng đòi hỏi thành phố không thể tiếp tục phát triển theo lối mòn mà phải chủ động tự đổi mới một cách sâu sắc, có chiều sâu, tầm nhìn dài hạn và bền vững hơn.

Theo đồng chí, khát vọng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030 được đặt trong tổng thể khát vọng quốc gia đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Trong chiến lược chung đó, Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng rất lớn: không chỉ tăng trưởng nhanh mà phải tăng trưởng theo cách khác biệt; không chỉ đi trước mà còn mở đường; và không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn tạo động lực cho cả nước. Thành phố cũng được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời là hình mẫu về quản trị đô thị hiện đại.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, Thành phố Hồ Chí Minh xác định ba trụ cột phát triển mang tính quyết định. Trước hết là đột phá về thể chế - được coi là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là đòn bẩy quan trọng nhất. Nếu được tháo gỡ đúng hướng sẽ tạo không gian chính sách linh hoạt cho đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân. Cùng với đó là phát triển khoa học-công nghệ gắn với nguồn nhân lực chất lượng cao, coi tri thức, công nghệ và con người là nền tảng tăng trưởng bền vững, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đồng thời, tập trung phát triển hạ tầng chiến lược, hướng đến phục vụ mục tiêu dài hạn, gắn với tái định vị vai trò địa kinh tế của thành phố.

Bên cạnh 3 đột phá chiến lược, Thành phố Hồ Chí Minh xác định liên kết vùng là không gian phát triển tất yếu, trong đó thành phố giữ vai trò trung tâm điều phối, dẫn dắt và lan tỏa giá trị. Phát triển kinh tế phải gắn với phát triển xã hội, hướng tới mô hình “thành phố toàn cầu đáng sống”, nơi tăng trưởng đi cùng tiến bộ, công bằng và chất lượng cuộc sống của người dân.

Đại hội tiếp tục phiên tham luận vào buổi chiều.