Tăng cường liên kết sản xuất lúa gạo theo chuỗi giá trị

Phóng viên: Hiện nay, ngành Nông nghiệp nói chung và lĩnh vực sản xuất lúa gạo nói riêng đang hướng tới việc phát triển sản xuất theo chuỗi liên kết, kết hợp chặt chẽ giữa “4 nhà”: Nhà nông - Nhà doanh nghiệp - Nhà khoa học - Nhà nước. Được biết, đây cũng là hướng đi được Công ty TNHH Toản Xuân chọn lựa và triển khai thực hiện từ sớm. Những năm qua, công ty đã làm gì để đạt được những mục tiêu đặt ra trong phát triển chuỗi liên kết sản xuất, phát huy tối đa giá trị của sự phối hợp “4 nhà”, thưa ông?

Ông Trần Quốc Toản: Từ năm 2016, Công ty TNHH Toản Xuân đã thực hiện liên kết với 23 HTX và 50 hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Nam Định (cũ) xây dựng chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo an toàn chất lượng cao trên diện tích 200ha. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò tổ chức vùng nguyên liệu, kết nối sản xuất, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, quy trình canh tác và chịu trách nhiệm quản lý chất lượng sản phẩm; người nông dân là nhân tố quyết định trong việc tạo ra chất lượng sản phẩm, tạo ra quy mô sản xuất hàng hóa. 

Để có được nguồn gạo sạch cung ứng ra thị trường đều đặn, Công ty đã đảm nhận từ khâu cung cấp giống, vật tư nông nghiệp, tất cả các hộ đều sản xuất một giống lúa trên một cánh đồng; đồng thời cử cán bộ kỹ thuật cùng bám đồng, bám ruộng, hướng dẫn quy trình kỹ thuật chăm sóc cho các hộ nông dân. Khi thu hoạch, Công ty thu mua toàn bộ sản phẩm với mức giá cao hơn giá thị trường.

Tháng 2/2016, chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo chất lượng cao lấy thương hiệu Gạo Toản Xuân được thành lập, vụ đầu tiên cung cấp ra thị trường 600 tấn gạo thành phẩm, nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng. Quá trình phát triển mô hình, các cấp, các ngành, nhất là các cấp Hội Nông dân đã giới thiệu các hộ nông dân có diện tích lớn chủ động liên kết với công ty. Đến nay, Công ty đã có vùng nguyên liệu trong chuỗi liên kết lên tới gần 1.500ha tại nhiều xã trong tỉnh và khu vực tỉnh Hải Dương (cũ). 

Phóng viên: Xin ông cho biết, chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo đang tạo ra các giá trị bền vững cho các bên cùng tham gia mô hình như thế nào?

Ông Trần Quốc Toản: Sau 10 năm hình thành và phát triển, mô hình chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo đang mang lại những hiệu quả kinh tế bền vững cho các đơn vị, cá nhân cùng tham gia. Trước hết, với người nông dân khi tham gia chuỗi có nhiều lợi ích như: Được hưởng chính sách hỗ trợ, nguồn vốn và định hướng cây trồng; được doanh nghiệp hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm, thu mua với giá cả ổn định nên không còn lo cảnh “được mùa mất giá” và yên tâm đầu tư lâu dài cho sản xuất hữu cơ. Sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân đã từng bước nâng cao giá trị nông sản. Theo tính toán, bình quân mỗi sào canh tác, các hộ nông dân tham gia chuỗi thu lãi cao hơn so với cấy lúa thông thường từ 1,2 đến 1,3 lần; nhiều hộ nông dân tích tụ được diện tích sản xuất từ 30-50 mẫu có thu nhập từ 200-300 triệu đồng/vụ.

Không chỉ nông dân, doanh nghiệp cũng thu được lợi nhuận cao hơn khi tham gia chuỗi liên kết sản xuất, xây dựng được các thương hiệu nông sản riêng. Đến nay, mỗi năm, Công ty TNHH Toản Xuân cung cấp ra thị trường khoảng 4.000 tấn gạo sạch chất lượng. Trong đó, sản phẩm “Gạo sinh thái ruộng rươi” và “Gạo sạch chất lượng cao Toản Xuân 999” đã được công nhận đạt chuẩn OCOP cấp quốc gia. Gạo Toản Xuân vì thế đã được người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và tin tưởng hơn vào chất lượng sản phẩm; nhiều đối tác phân phối và nhà hàng cao cấp đã chủ động tìm đến ký kết hợp tác lâu dài, mở ra những cơ hội mới cho nông sản địa phương.

Từ mối liên kết bền vững cũng mang lại nhiều lợi ích lớn cho các HTX và nhà khoa học tham gia vào chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo. Theo đó, các HTX có điều kiện phát huy được vai trò của kinh tế tập thể khi kết nối doanh nghiệp, nông dân vào quy trình sản xuất tiên tiến; thúc đẩy hình thành các cánh đồng lớn, tạo điều kiện để cơ giới hoá sản xuất nông nghiệp. Thông qua các hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất, các nhà khoa học có điều kiện áp dụng, đánh giá hiệu quả thực tế của công trình nghiên cứu; được trả công xứng đáng cho các nghiên cứu khoa học, từ đó khơi dậy đam mê, tinh thần cống hiến…

Hiện nay, để mở rộng hơn nữa thị trường tiêu thụ, tăng thêm giá trị và tính bền vững cho sản phẩm gạo sạch, bên cạnh những thị trường truyền thống, Công ty TNHH Toản Xuân còn đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, ký kết hợp tác với một số sàn thương mại điện tử như: Shopee, TikTok, Amazon Global; phối hợp tổ chức quảng bá sản phẩm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và các hội chợ quốc tế như: Vietnam Expo, AgriTrade... 

Các sản phẩm gạo của Công ty hiện đã có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và hệ thống sản phẩm OCOP ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh; được xuất khẩu thử nghiệm sang một số thị trường "khó tính" như Nhật Bản và Hàn Quốc. Những năm gần đây, sản lượng tiêu thụ gạo Toản Xuân trên thị trường tăng gấp 2,5 lần, giá bán bình quân cao hơn từ 25-30%, giúp doanh nghiệp và người nông dân cùng có thêm nguồn thu ổn định.

Phóng viên: Những kết quả như ông chia sẻ cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển các chuỗi liên kết sản xuất và sự kết hợp chẽ giữa “4 nhà”: Nhà nông - Nhà doanh nghiệp - Nhà khoa học - Nhà nước. Vậy trong thời gian tới, Công ty sẽ có giải pháp gì để đẩy mạnh triển khai và phát triển hơn nữa mô hình chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo sạch, an toàn, bền vững, thưa ông?

Ông Trần Quốc Toản: Việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo sạch là xu hướng tất yếu trong sản xuất nông sản hàng hóa của tỉnh. Để mô hình phát triển bền vững, thời gian tới, công ty tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, thị trường, xây dựng và khẳng định thương hiệu gạo sạch Toản Xuân; đầu tư cơ sở vật chất, áp dụng khoa học kỹ thuật, thực hiện chuyển đổi số trong tất cả các khâu từ sản xuất đến phân phối bán hàng, trong đó đặc biệt quan tâm xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc trực tuyến, giúp người tiêu dùng có thể tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm từ khâu gieo trồng đến thu hoạch, bảo đảm tính minh bạch, tạo sự tin tưởng cho người sử dụng. 

Đây được coi là giải pháp quan trọng nhất giúp sản phẩm có thể tiếp cận các hệ thống phân phối lớn và khẳng định thương hiệu gạo sạch Toản Xuân trên thị trường; mở rộng liên kết với các hộ gia đình có diện tích gieo trồng lớn và các HTX.

Tuy nhiên, bên cạnh sự nỗ lực của mình, doanh nghiệp mong muốn các cấp, ngành, địa phương có thêm các chính sách hỗ trợ để người nông dân có điều kiện tập trung, thuê đất mở rộng diện tích sản xuất hàng hóa; có các chương trình hỗ trợ về vốn, đào tạo kỹ năng sản xuất sản phẩm nông nghiệp hàng hóa cho các hộ nông dân có diện tích lớn tự tin tham gia các chuỗi liên kết sản xuất. Đồng thời, quan tâm thành lập trung tâm giới thiệu và phân phối sản phẩm tiêu biểu do nông dân hoặc chuỗi liên kết của nông dân sản xuất tại trung tâm các tỉnh, thành phố theo mô hình doanh nghiệp, có sự định hướng và hỗ trợ của Hội Nông dân các cấp... giúp tăng cường kết nối tiêu thụ sản phẩm trên toàn quốc.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!