Phát huy hiệu quả nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về bồi thường, GPMB

Trong 3 năm trở lại đây, trên địa bàn tỉnh có 528 công trình, dự án được triển khai, trong đó có 304 dự án thực hiện bồi thường, GPMB, thu hồi đất đai, hoa màu có tác động đến gần 23 nghìn hộ dân. Xác định: GPMB là một khâu quan trọng trong quá trình triển khai các dự án, cần có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của cấp ủy, chính quyền, sự vào cuộc của MTTQ và các đoàn thể chính trị-xã hội, sự đồng thuận của nhân dân, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam đã ban hành Nghị quyết 06-NQ/TU, ngày 09/7/2021 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác GPMB phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025. Thực hiện  chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 88/KH-MT, ngày 21/3/2022 về thành lập “Nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về bồi thường, GPMB”; Công văn số 770/CV-MT, ngày 22/3/2023 về việc tiếp tục thành lập và duy trì hoạt động các nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về bồi thường, GPMB; hướng dẫn, đôn đốc Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh kịp thời, chủ động báo cáo với cấp ủy, phối hợp với chính quyền xây dựng Kế hoạch hướng dẫn Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các xã có các công trình, dự án GPMB tham mưu với cấp ủy, phối hợp với chính quyền thành lập nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về công tác bồi thường, GPMB; tổ chức ra mắt mô hình và thông qua Quy chế làm việc của nhóm nòng cốt; xây dựng kế hoạch, tiêu chí thực hiện mô hình, hướng dẫn nhóm nòng cốt hoạt động theo nội dung kế hoạch và quy chế đề ra.

Từ năm 2022 đến tháng 9/2024, toàn tỉnh có 67 nhóm nòng cốt đang hoạt động với 687 thành viên. Thành viên các nhóm nòng cốt là những người thật sự uy tín, tâm huyết, am hiểu pháp luật, có khả năng tuyên truyền, thuyết phục và tinh thần trách nhiệm cao tại địa bàn gồm đại diện UBND, công an xã, MTTQ, các tổ chức đoàn thể, ban thanh tra nhân dân; trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, trưởng ban công tác mặt trận ở thôn, tổ phố.

100% thành viên các nhóm nòng cốt đều được Ủy ban MTTQ các cấp tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nắm bắt, tuyên truyền phổ biến, vận động nhân dân, đồng thời được cung cấp tài liệu, văn bản về các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của tỉnh, địa phương về công tác bồi thường, GPMB để tuyên truyền đến nhân dân, đặc biệt là các hộ nằm trong diện quy hoạch, bị ảnh hưởng bởi các dự án. Chính vì vậy, dù mới được thành lập với thời gian chưa dài, nhưng các nhóm nòng cốt đã thật sự phát huy vai trò hạt nhân, chủ đạo trong tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành các quy định pháp luật về bồi thường, GPMB ở địa bàn khu dân cư. Trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, vận động, nhóm luôn bám sát chủ trương lãnh đạo của cấp ủy, chỉ đạo điều hành của chính quyền địa phương huy động nhiều thành phần, người có uy tín trong cộng đồng dân cư tham gia; lấy mục tiêu vận động, thuyết phục là trọng tâm, tạo sự đồng thuận trong thực hiện chủ trương, chính sách về GPMB các công trình, dự án trên địa bàn.

Định kỳ hằng tháng, hằng quý hay khi trên địa bàn có chủ trương chính sách thu hồi đất, GPMB, nhóm tổ chức họp phân công trách nhiệm và xây dựng kế hoạch tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân với nhiều hình thức phong phú đa dạng phù hợp với trình độ, nhận thức của từng nhóm đối tượng, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm. Các nhóm nòng cốt chú trọng vận dụng phương thức nêu gương, khơi dậy tinh thần trách nhiệm “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”… Nhờ đó, hầu hết các hộ dân cơ bản hiểu, chấp hành quyết định thu hồi đất phục vụ dự án, góp phần ổn định tình hình, sớm hoàn thành tốt các dự án GPMB tại địa phương.

Việc tổ chức tuyên truyền của nhóm nòng cốt cũng rất linh hoạt, như: lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng; các hội nghị sơ kết; tổng kết công tác hội, đoàn thể; giao lưu, tọa đàm hoặc trực tiếp đến từng hộ dân để tuyên truyền, vận động; phối hợp với đài truyền thanh để tuyên truyền...; phối hợp tổ chức hội nghị mời giảng viên là lãnh đạo Trung tâm phát triển Quỹ đất của địa phương về giới thiệu các chủ trương, chính sách về bồi thường, tái định cư; phối hợp với các chi hội thôn, xóm, tổ dân phố, đài truyền thanh xã tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh vào 2 buổi sáng, chiều; lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng hoặc phân công thành viên trực tiếp đến từng hộ dân để tuyên truyền, vận động.

Các nội dung tuyên truyền trọng tâm: Luật Đất đai; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, ngày 15/5/2014; Nghị định 71/2024/NĐ-CP ngày 27/6/2024 của Chính phủ quy định về giá đất; Nghị định 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số Điều của Luật Đất đai; Nghị quyết 06-NQ/TU, ngày 09/7/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác GPMB phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025; Quyết định số 23/2024/QĐ-UBND, ngày 21/5/2024; Quyết định số 47/2024/QĐ-UBND, ngày 29/8/2024 của UBND tỉnh Hà Nam ban hành quy định một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Nam; các kế hoạch của UBND tỉnh Hà Nam, UBND huyện, thị xã, thành phố và các văn bản hướng dẫn chính sách, pháp luật có liên quan trong thực hiện công tác GPMB...

Bên cạnh đó, việc tổ chức tuyên truyền, vận động được tiến hành từng bước, kiên trì, liên tục và xuyên suốt trong quá trình thực hiện, chú trọng việc khảo sát, thu thập thông tin, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị, phản ánh của người dân để xác định nội dung cần trả lời, giải thích, tham mưu với cấp thẩm quyền trong giải quyết các nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phát huy dân chủ, bảo đảm lợi ích chính đáng của nhân dân trong công tác bồi thường, GPMP khi nhà nước thu hồi đất, với phương châm "Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Thực tế, trong quá trình hoạt động, nhiều nhóm đã có phương pháp, cách làm hay, hiệu quả. Điển hình như, nhóm nòng cốt thị trấn Tân Thanh (huyện Thanh Liêm) luôn bám sát tiến độ thực hiện các dự án để xây dựng kế hoạch, phương pháp tiếp cận để tuyên truyền, vận động. Việc tuyên truyền được chia nhỏ theo nhóm hộ và theo từng đối tượng như phụ nữ, nông dân, CCB để tiếp cận tuyên truyền vận động. Có những dự án, nhóm phải phối hợp với các ngành chức năng tổ chức tuyên truyền, phổ biến ít nhất 5 buổi tùy thuộc vào sự đồng thuận của số hộ bị ảnh hưởng. Hằng quý, nhóm tổ chức họp đánh giá kết quả hoạt động, rút kinh nghiệm để tổ chức tốt hơn cho các cuộc tuyên truyền tiếp theo. Hay nhóm nòng cốt xã Trung Lương (huyện Bình Lục) phân loại đối tượng và tuyên truyền bằng nhiều hình thức, nhiều cuộc, nhiều đợt đến tận hộ gia đình kể cả buổi tối, buổi trưa; đồng thời tranh thủ ý kiến của những ngưởi có uy tín trong cộng đồng dân cư đến từng hộ gia đình gặp gỡ để tuyên truyên, thuyết phục những hộ thuộc diện bị thu hồi đất. Nhóm nòng cốt xã Trần Hưng Đạo (huyện Lý Nhân) đã cùng UBND xã phối hợp với Trung tâm phát triển quỹ đất của huyện tổ chức họp với nhân dân tại các nhà văn hóa thôn nơi có dự án để tuyên truyền cho nhân dân nắm rõ chế độ chính sách liên quan đến GPMB, tiếp thu những kiến nghị, đề xuất, băn khoăn của người dân và được cán bộ, lãnh đạo của Trung tâm phát triển quỹ đất trực tiếp trao đổi, giải đáp để người dân hiểu, thực hiện… Có thể nói, trong thời gian qua, các nhóm nòng cốt đã phát huy tính chủ động, linh hoạt trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân triển khai thực hiện các dự án liên quan đến GPMB. Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, các thành viên nhóm nòng cốt đã bám sát sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, phối kết hợp trong công tác tuyên truyền, vận động theo từng thời điểm, từng dự án, phát huy tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, tạo sự đồng thuận của nhân dân, góp phần ổn định tình hình, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ các dự án GPMB tại địa phương. Kết quả, trong hơn 3 năm qua, các nhóm nòng cốt đã tuyên truyền được 4.283 buổi cho hơn 22.937 hộ dân bị ảnh hưởng bởi các dự án. Qua tuyên tuyền đã vận động  21.134 hộ dân đồng thuận nhận tiền đền bù của các dự án.

Tuy nhiên, thực tế hoạt động của các nhóm nòng cốt trong thời gian qua còn một số khó khăn, hạn chế nhất định. Việc nắm bắt, hiểu biết về cơ chế chính sách bồi thường, GPMB của một số thành viên còn hạn chế, do đó chưa phát huy hiệu quả trong công tác tuyên truyền, vận động; ở một số nhóm nòng cốt, vai trò, trách nhiệm của trưởng nhóm và các thành viên chưa thực sự được phát huy, chưa rà soát, phân loại đối tượng để phân công thành viên tổ chức tuyên truyền, vận động; các thành viên chủ yếu kiêm nhiệm, chưa dành nhiều thời gian cho hoạt động của nhóm.

Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu do cán bộ nhóm nòng cốt chưa thường xuyên tiếp cận, nghiên cứu các văn bản liên quan đến chế độ, chính sách về bồi thường, GPMB; vai trò, trách nhiệm và nhận thức về công tác bồi thường, GPMB của bộ phận cán bộ, người dân ở các địa phương có sự khác nhau. Bên cạnh đó, chế độ thù lao, bồi dưỡng cho thành viên nhóm nòng cốt còn hạn chế; giá đất đền bù theo đơn giá của Nhà nước thấp hơn nhiều lần giá đất trên thị trường, gây khó khăn trong quá trình tuyên truyền, vận động. Cùng với đó, một số dự án đã thu hồi chậm đưa vào hoạt động, hoạt động không hiệu quả, dẫn đến khiếu kiện, gây khó khăn trong công tác tuyên truyền, vận động đối với các dự án khác. Có dự án, có sự hỗ trợ kinh phí ngoài cơ chế chính sách của doanh nghiệp cho người dân, việc thu hồi đất thuận lợi hơn; các dự án khác không có sự hỗ trợ kinh phí ngoài cơ chế, chính sách, dẫn đến việc người dân có sự so sánh và rất khó vận động thu hồi.

Do vậy, để tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quả hoạt động của các nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về bồi thường, GPMB, thời gian tới, MTTQ tỉnh cần tập trung hướng dẫn các nhóm nòng cốt tập trung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật liên quan đến Luật Đất đai; quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; các văn bản hướng dẫn chính sách, pháp luật có liên quan trong thực hiện công tác GPMB. Đồng thời, đổi mới các nội dung tuyên truyền theo phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà", vận dụng đa dạng, linh hoạt các hình thức tuyên truyền như lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, hội nghị triển khai, tổng kết các đoàn thể, các buổi giao lưu, tọa đàm...

Cùng với đó, tăng cường sự phối hợp giữa các nhóm nòng cốt với cơ quan chuyên môn, chủ đầu tư trong việc biên soạn tài liệu tuyên truyền, tổ chức hội nghị chuyên đề tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về GPMB và thu hồi đất ở các địa phương để các hộ dân bị ảnh hưởng bởi các dự án và phải thu hồi đất GPMB nhận thức rõ quyền lợi và nghĩa vụ, trách nhiệm của mình. Thường xuyên kiện toàn các thành viên nhóm nòng cốt, bảo đảm những người thực sự có uy tín, tâm huyết, am hiểu pháp luật, có khả năng tuyên truyền, thuyết phục và có tinh thần trách nhiệm cao tại địa bàn tham gia.

Tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền các chủ trương, chính sách của các cấp ủy, chính quyền về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để người dân nhận thức sâu sắc quyền lợi, trách nhiệm trong GPMB thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. MTTQ các cấp tập trung phối hợp tập huấn, thường xuyên bồi dưỡng kiến thức tuyên truyền, phổ biến, chính sách, pháp luật và các văn bản mới ban hành của Trung ương, của tỉnh cho thành viên nhóm nòng cốt. Làm tốt công tác tuyên truyền để mọi người dân có nhận thức đúng về các chính sách GPMB. Các cấp ủy, chính quyền tiếp tục quan tâm hơn nữa đến hoạt động của nhóm nòng cốt, coi đó là giải pháp quan trọng để thực hiện các chính sách GPMB. Thực hiện công khai các dự án triển khai trên địa bàn để nhân dân nắm được.

Tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả của nhóm nòng cốt tuyên truyền chính sách, pháp luật về GPMB ở các địa phương. Cùng với các định hướng nói trên, Ủy ban MTTQ tỉnh cũng đề nghị UBND tỉnh khi thực hiện các chế độ, chính sách thu hồi đất nông nghiệp, đặc biệt là những dự án thực hiện chính sách hỗ trợ đất dịch vụ, đất tái định cư sớm hoàn thiện thủ tục công nhận quyền sử dụng đất cho người dân để tạo niềm tin và sự đồng thuận ủng hộ triển khai dự án trên địa bàn. Đồng thời, bảo đảm công khai, công bằng bồi thường GPMB các dự án, tránh việc so sánh về giá đền bù sẽ tác động tiêu cực đến công tác tuyên truyền, vận động GPMB ở các địa phương.

Thực hiện: Thu Thảo
Thiết kế: Đức Huy

www.baohanam.com.vn