Nhộn nhịp mùa đánh bắt sứa trên vùng biển Hải Thịnh

4 giờ chiều, tại bến tàu của một xưởng sơ chế sứa ở xã Hải Thịnh, không khí lao động vẫn rất nhộn nhịp và khẩn trương. Gần 20 chiếc thuyền đánh bắt sứa đang dồn dập trở về neo đậu sau chuyến ra khơi. Khác với nhiều loại hải sản khác, việc đánh bắt sứa không quá phức tạp; chỉ sau một thời gian ngắn thả lưới, khoang thuyền đã đầy. Có những ngày trúng sứa, ngư dân có thể ra khơi 2 chuyến để kịp thời khai thác.

Ngư dân Viên Trịnh Hùng, phường Nam Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cho biết: Mùa sứa thường bắt đầu từ sau Tết Nguyên đán đến hết tháng 3 âm lịch. Ở đâu có sứa là tàu đi đến đó, sứa dạt về đâu thì mình theo đến đó. Khoảng vài ngày nay, sứa biển bắt đầu dạt về vùng biển Ninh Bình nên đội tàu của chúng tôi cũng theo về đánh bắt tại đây.

Một ngày ra khơi của ngư dân thường bắt đầu từ khoảng 1 giờ đêm, đánh bắt cách bờ chừng 10 hải lý. Chỉ sau khoảng 4 giờ khai thác, khoang tàu đã đầy sứa. Tàu trở về cập bến, chuyển sứa cho thương lái rồi lại nhanh chóng tiếp tục vươn khơi. Trung bình mỗi chuyến, một tàu đánh bắt được khoảng 200 - 500 con sứa.

Theo các ngư dân, lượng sứa năm nay dạt về không nhiều như mọi năm, một phần do ảnh hưởng của thời tiết và dòng chảy. Tuy vậy, chất lượng sứa khá đồng đều, kích thước lớn. Trung bình mỗi con nặng khoảng 50 kg, cá biệt có những con lên tới 70 kg. Giá sứa hiện dao động từ 12.000 - 18.000 đồng/con, cao hơn so với những năm trước (khoảng 10.000 - 15.000 đồng/con).

Mặc dù mùa sứa đang vào cao điểm, song nhiều ngư dân vẫn không khỏi lo lắng khi giá nhiên liệu thời điểm này có nhiều biến động. Hiện giá dầu dao động từ 35.000 - 37.000 đồng/lít, trong khi mỗi chuyến ra khơi tiêu tốn khoảng 60 lít dầu. Chi phí tăng khiến hiệu quả khai thác bị ảnh hưởng, sau khi trừ các khoản chi, lợi nhuận từ đánh bắt sứa không cao như những năm trước. Không chỉ ngư dân, những hộ thu mua, sơ chế sứa cũng chịu tác động khi giá thu mua phải điều chỉnh theo chi phí đầu vào.

Chị Nguyễn Thị Bảy, xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình, cho biết: Bến tàu tại xưởng của gia đình tôi thường xuyên có khoảng 15 - 20 tàu cập bến giao sứa, chủ yếu của ngư dân Thanh Hóa và Ninh Bình. Vào mùa sứa, xưởng thuê khoảng 15 lao động thời vụ để phục vụ sơ chế. Sứa sau khi thu mua được phân loại, loại bỏ phần gây ngứa, sơ chế, cắt tách, thái sợi và đem đi ngâm muối nhiều giờ đồng hồ. Vụ sứa này trung bình mỗi ngày, xưởng xử lý khoảng 3.000 con sứa. Trong khi những vụ trước, mỗi ngày, xưởng có thể thu mua và sơ chế gần 8.000 con sứa các loại.

Theo chị Bảy, giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều ngư dân có xu hướng giảm số chuyến ra khơi, dẫn đến lượng sứa đưa về bến không ổn định như trước. Nguồn nguyên liệu vì thế cũng giảm so với cùng kỳ năm ngoái, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sơ chế của xưởng. Trong khi đó, cơ sở vẫn phải duy trì thuê lao động thời vụ để kịp thời xử lý khi có hàng, gây áp lực về chi phí và tổ chức sản xuất.

Tuy nhiên, vượt lên những khó khăn về chi phí, không khí lao động trên vùng biển Hải Thịnh vẫn giữ được nhịp sôi động đặc trưng của mùa sứa. Từ ngoài khơi đến bến tàu, các công đoạn khai thác, vận chuyển, sơ chế diễn ra liên tục, tạo nên một chuỗi hoạt động gắn kết, nhịp nhàng. Thực tế cho thấy, khai thác và chế biến sứa đã và đang trở thành một trong những nguồn thu quan trọng, góp phần duy trì sinh kế ổn định cho ngư dân, giữ nhịp phát triển cho vùng biển Hải Thịnh.

Công ty chế biến hải sản Tân Long là một trong 4 cơ sở sản xuất sứa ăn liền tại xã Hải Thịnh, với các sản phẩm đã được chứng nhận OCOP 3 sao. Sứa đã qua sơ chế sau khi thu mua được phân loại, sau đó đưa vào ngâm trong hệ thống bể với độ mặn phù hợp, rồi chuyển sang giai đoạn lưu kho từ 12 - 15 tháng. Đây là công đoạn quan trọng, đòi hỏi phải thường xuyên kiểm tra, đảm bảo độ mặn để bảo quản sản phẩm lâu dài. Trước khi xuất bán, sứa được xả nhạt, xử lý thành phẩm và đóng gói. Nhờ duy trì sản xuất quanh năm, mỗi tháng công ty xuất bán khoảng 10 tấn sứa ăn liền tới các cửa hàng, siêu thị, nhà hàng trong và ngoài tỉnh; sản lượng cả năm đạt hơn 200 tấn thành phẩm. Hiện công ty duy trì khoảng 10 lao động thường xuyên và thuê thêm 10 lao động thời vụ khi vào vụ sứa.

Ông Trần Mạnh Hữu, Giám đốc Công ty chế biến hải sản Tân Long, xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình, cho biết: Năm nay, sản lượng sứa khai thác có giảm so với một số năm trước, phần nào ảnh hưởng đến hoạt động chế biến. Tuy nhiên, để duy trì sản xuất và bảo đảm nguồn hàng cung ứng ra thị trường, công ty đã chủ động điều chỉnh kế hoạch, tối ưu nguồn nguyên liệu và cải tiến quy trình chế biến. Qua đó, hoạt động sản xuất cơ bản vẫn được duy trì ổn định, góp phần bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động.

Mùa sứa ở Hải Thịnh không chỉ là thời điểm khai thác nhộn nhịp, mà còn phản ánh sự thích ứng linh hoạt của ngư dân và các cơ sở chế biến trước những biến động của thị trường. Dù sản lượng có thời điểm giảm, song nhịp lao động trên bến dưới thuyền vẫn được duy trì, góp phần bảo đảm nguồn hàng và ổn định đời sống người dân ven biển. Từ thực tiễn đó cho thấy, nghề khai thác và chế biến sứa vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương, gắn bó lâu dài với sinh kế của ngư dân Hải Thịnh.