Nâng cao hiệu quả kinh tế từ trồng dưa hấu, dưa lê

Phát triển vùng trồng dưa từ điều kiện thổ nhưỡng

Những ngày hè tháng 5, chúng tôi tìm về ruộng dưa lê của gia đình bà Trịnh Thị Liễu (xóm 3, xã Rạng Đông) để tham quan, thưởng thức “trái ngọt” đặc trưng nơi đây. Năm nay, gia đình bà Liễu trồng khoảng 2ha tại khu vực bãi bồi. Với chất đất cát tự nhiên, thoát nước tốt, cây dưa lê cho thấy tính thích ứng cao, phát triển đồng đều, sai quả. Đặc biệt, những ngày qua, thời tiết nắng nóng với nhiệt độ cao làm cho trái dưa thêm rám vàng, vị ngọt đậm hơn, khác hẳn với dưa trồng ở các nơi khác.

Bà Trịnh Thị Liễu cho biết: Giống dưa lê mà bà con trồng khi chín có đặc điểm: màu trắng ngà, phía trên nơi tiếp xúc với ánh nắng nhiều sẽ có màu vàng, quả to, vỏ mỏng, mang lại vị giòn, ngọt đậm và hương thơm đặc trưng. Năm nay, nhà tôi cung ứng ra thị trường khoảng 20 tấn dưa thương phẩm. Niềm vui của bà con đó là dưa lê bán được giá, dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg, tuỳ thời điểm. Dưa thu hoạch đến đâu, thương lái đến tận ruộng thu mua đến đấy, không cần phải đi chợ bán nên khá thuận tiện, đem lại thu nhập ổn định cho gia đình.

Nếu như bà Trịnh Thị Liễu lựa chọn dưa lê để phát triển kinh tế gia đình thì ông Trần Văn Thụ (xóm 5, xã Kim Đông) lại đưa giống dưa hấu trồng và nhân rộng. Trên diện tích khoảng 15,5ha, ông đã tiến hành gieo trồng các diện tích dưa vào nhiều thời điểm khác nhau để việc thu hoạch không bị ồ ạt, vấn để tiêu thụ cũng đảm bảo hơn.

Ông Trần Văn Thụ cho biết: Trước đây, khi mới bắt đầu trồng dưa hấu, tôi chỉ dám trồng thử nghiệm với diện tích nhỏ. Thế nhưng, qua nhiều vụ, bản thân đã rút kinh nghiệm, khắc phục được tình trạng cây mắc bệnh, bị chết, quả không đồng đều, năng suất thấp. Từ đó, tạo động lực mở rộng diện tích, phát triển sản xuất quy mô, tập trung.

Hiện ông Thụ đã áp dụng hệ thống tưới tự động cho 100% diện tích cây trồng. Sử dụng màng phủ nilon cho các luống dưa nhằm giảm thiểu công làm cỏ, tiết kiệm phân bón, nước tưới. Đặc biệt, ông đang duy trì tỷ lệ phân bón cho cây trồng gồm: 60% là phân hữu cơ, còn lại 40% là phân lân tổng hợp vi sinh; sử dụng nước giếng khoan và nước mưa nhằm quản lý tốt hơn nguồn nước.

Theo ước tính, năng suất dưa hấu sẽ đạt 25 tấn/ha, tổng sản lượng dưa hấu của gia đình sẽ đạt khoảng 380 - 390 tấn. Với giá bán dao động khoảng 8.000 - 10.000 đồng/kg thu mua tại ruộng, trừ chi phí sẽ cho lãi trên 1 tỷ đồng.

Hiện nay, trên địa bàn xã Kim Đông, xã Rạng Đông, mỗi địa phương có khoảng 45 - 50ha dưa hấu và dưa lê, cung ứng số lượng lớn dưa thương phẩm ra ngoài thị trường. Nhiều diện tích dưa được tận dụng trồng ở bờ các ao, đầm nuôi thuỷ sản nên bà con ý thức cao trong việc không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quy trình chăm sóc, chất lượng nông sản từng bước được nâng lên.

Dưa đến thời điểm thu hoạch thường được thu hái vào buổi sáng sớm trong ngày, rửa sạch cát và vận chuyển, phân phối nhiều nơi, đảm bảo độ tươi ngon khi đến tay người tiêu dùng.

Dưa lê, dưa hấu từ lâu trở thành cây trồng thế mạnh, giúp tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho bà con nông dân.

Khắc phục khó khăn, xây dựng thương hiệu

Mặc dù nông dân đã có nhiều năm kinh nghiệm trong trồng dưa hấu, dưa lê nhưng hiện nay, tại xã Kim Đông, xã Rạng Đông, đa phần bà con đều tiến hành trồng dưa theo hình thức truyền thống, phụ thuộc khá nhiều vào tình hình thời tiết. Đây được coi là một trong những bất lợi lớn đối với các loại cây trồng.

Anh Trần Văn Quyền (xóm 1 Kim Trung, xã Kim Đông) trồng khoảng 8 sào dưa lê. Anh cho biết: Dưa lê ưa khí hậu ấm áp, khô ráo và ít mưa vì vậy thường được trồng vào mùa hè. Tuy nhiên, thời điểm trồng dưa nếu gặp những đợt mưa dài ngày sẽ gây ảnh hưởng tới cây trồng, nhất là chất lượng hoa, làm giảm năng suất. Có những năm, sản lượng dưa của gia đình có thể giảm 1/3 nếu thời tiết có nhiều diễn biến thất thường.

Bên cạnh đó, việc tiêu thụ dưa chủ yếu vẫn phụ thuộc vào các thương lái, giá cả có nhiều bấp bênh, nông dân dễ rơi vào tình cảnh “được mùa mất giá”, chưa đảm bảo tính bền vững về đầu ra cho sản phẩm.

Để khắc phục những khó khăn, chính quyền các địa phương tích cực tuyên truyền, tập huấn, khuyến khích người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đẩy mạnh sản xuất theo hướng an toàn, hữu cơ. Tiếp tục tạo điều kiện về cơ chế, chính sách; quy hoạch, hình thành các vùng trồng sản xuất tập trung, hàng hoá. Từ đó, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản cũng như tính cạnh tranh trên thị trường, đảm bảo giá trị về kinh tế.

Đẩy mạnh liên kết, bao tiêu sản phẩm với các công ty, doanh nghiệp, chuỗi các cửa hàng nông sản an toàn, thực phẩm sạch, siêu thị… Tăng cường quảng bá sản phẩm địa phương, định hướng xây dựng các sản phẩm tiềm năng, thế mạnh nhằm mở rộng thị trường.

Ông Hoàng Trọng Lễ, Bí thư Đảng uỷ xã Kim Đông cho biết: Dưa Kim Đông là sản phẩm đặc trưng của địa phương, được người tiêu dùng đánh giá cao, đặc biệt là về chất lượng. Giá trị trên một diện tích đất canh tác dưa hấu và dưa lê ước đạt trên 200 triệu đồng/ha.

Trong thời gian tới đây, chúng tôi sẽ tiếp tục quy hoạch, đào tạo tập huấn, hướng dẫn, xây dựng là sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương. Sẽ đề xuất với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho dưa lê Kim Đông, làm truy xuất nguồn gốc để chứng minh từ khi gieo trồng đến khi thu hoạch không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, xây dựng được thương hiệu dưa, thúc đẩy việc tiêu thụ bền vững.

Trồng, quy hoạch và phát triển diện tích trồng dưa lê, dưa hấu không chỉ giúp các địa phương tận dụng được điều kiện, thế mạnh tự nhiên mà còn thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con nông dân. Với định hướng phát triển sát với tình hình thực tế, các sản phẩm dưa tại xã Kim Đông và Rạng Đông ngày càng đảm bảo các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và dần khẳng định được vị thế trên thị trường, xây dựng niềm tin phía người tiêu dùng.