Một thập kỷ nỗ lực "hồi sinh" vùng dược liệu cổ

Chia sẻ về cơ duyên để những người dân nơi đây cùng chung sức "hồi sinh" nghề dược liệu cổ của địa phương, chị Trịnh Thị Lý, Phó Giám đốc HTX Sinh Dược cho biết: Theo truyền thuyết, thôn Sinh Dược, xã Gia Sinh nổi tiếng có những loài cây được bài chế thành các bài thuốc thảo dược quý đã được khai thác từ thời nhà Lý. Hiện nay, vùng đồi núi Sinh Dược vẫn còn nhiều cây thuốc quý như: Bình vôi, Ngành ngạnh, Hoài sơn, Khúc khắc, Bòn bọt, Hà thủ ô, Hy thiêm thảo, Bố chính sâm... Nghề chế biến thuốc nam được Nhân dân lưu truyền và phát triển dưới hình thức Tổ hợp tác nghiên cứu và sản xuất dược liệu. Tuy nhiên hình thức sản xuất này tương đối nhỏ lẻ, manh mún, không thúc đẩy được nghề truyền thống phát triển. Để gìn giữ và phát triển nghề thuốc nam, năm 2014, HTX Sinh Dược được thành lập với mô hình phát triển sinh kế gắn với cộng đồng, tập hợp những người dân địa phương có kinh nghiệm dùng thảo dược cổ truyền, cùng kế thừa, bảo tồn và phát triển bền vững nghề chế biến thảo dược phục vụ sức khỏe con người.

Ngay từ những ngày đầu đi vào hoạt động, HTX đã chú trọng nghiên cứu nhu cầu của thị trường và nhận thấy sự dịch chuyển xu hướng tiêu dùng về các sản phẩm nguồn gốc tự nhiên, thân thiện với môi trường và có lợi cho sức khỏe con người. Do đó, từ các nguyên liệu thảo dược sẵn có, cùng với nghiên cứu các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam, của địa phương, HTX đã từng bước sáng tạo, cho ra đời các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tiện dụng có thành phần thảo dược thiên nhiên, lành tính. 

Với 3 sản phẩm đầu tiên gồm muối ngâm chân, tinh dầu và xà bông thảo dược, đến nay, HTX đã đưa ra thị trường hơn 70 sản phẩm: muối ngâm chân, tinh dầu các loại, xà bông tắm, cao gội, dầu gội, cao thảo dược, tinh dầu tắm, các sản phẩm chăm sóc tóc, dầu tắm cao cấp, nước rửa bát, nước lau nhà...

Ðể đảm bảo nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất, bên cạnh việc tự trồng dược liệu tại địa phương, HTX còn khảo sát, liên kết khai thác với một số địa phương như: Cam Lộ (Quảng Trị), Duy Tiên (Hà Nam), Sa Pa (Lào Cai)... để chiết xuất tinh dầu theo công nghệ đã được chuyển giao. 

Bên cạnh đó, HTX đã đầu tư hàng loạt máy móc, thiết bị chế biến như: máy sao, máy sấy, máy phối trộn, máy cắt bánh xà-phòng… nhằm tối ưu hóa quy trình, bảo đảm theo tiêu chuẩn ISO tạo ra thành phẩm chất lượng tốt, an toàn đến tay người tiêu dùng.

Không dừng lại ở việc sản xuất sản phẩm chăm sóc sức khỏe, HTX còn xây dựng khu resort trải nghiệm Tắm Vua Sao sa nhằm giúp du khách trong nước và quốc tế tham quan quy trình sản xuất và trải nghiệm tắm ngâm khoáng nóng thảo dược từ các loại dược liệu bản địa HTX đang kế thừa và phát triển. Từ đó du khách và các đối tác, khách hàng hiểu hơn và tin tưởng, tin dùng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe của HTX. 

HTX cũng phát triển thêm một dòng sản phẩm mới là đồ thủ công mỹ nghệ từ xương lá bồ đề gồm: Lá bồ đề in chữ Thư pháp treo xe ô tô, làm ốp lưng điện thoại; thiệp chúc mừng; các bức tranh ghép từ lá bồ đề với nhiều chủ đề. Với bất cứ sản phẩm nào từ lá Bồ đề, dù nhỏ, HTX đều chú trọng khai thác yếu tố bản sắc thông qua các câu chuyện giản dị, có chiều sâu về văn hóa, lịch sử con người, vùng đất.

Cùng với phát triển đa dạng sản phẩm, dịch vụ, HTX đặc biệt quan tâm quảng bá sản phẩm và phát triển thị trường. Nhất là những năm gần đây nhận thấy xu hướng thương mại điện tử đang dần lên ngôi, HTX đẩy mạnh hoạt động truyền thông trên các kênh mạng xã hội. Nhờ đó, tốc độ tiêu thụ sản phẩm của HTX vượt trội hơn so với trước kia. Đến nay, ngoài các kênh bán hàng online chính thức như website, fanpage Facebook, giỏ hàng trên Tiktok, mini app trên ứng dụng Zalo, các sàn thương mại điện tử Lazada, Shopee, Tiki..., HTX Sinh Dược còn có hệ thống các điểm bán hàng phủ sóng nhiều địa phương trên cả nước như tại thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh…

Trải qua chặng đường gần một thập kỷ phát triển, từ một đơn vị chỉ có 7 thành viên hoạt động, đến nay HTX đã có trên 30 thành viên với 3 xưởng sản xuất và cánh đồng dược liệu gần 7 ha được các thành viên trồng, chăm sóc theo hướng an toàn, đảm bảo chất lượng. 

HTX có 3 sản phẩm (Tranh lá Bồ Đề, Muối ngâm chân, Trà An Thái) đã được UBND tỉnh cấp chứng nhận OCOP 4 sao. Thông qua các kênh bán hàng, sản phẩm của HTX được thị trường đón nhận, người tiêu dùng tin tưởng sử dụng và đánh giá cao, số lượng sản phẩm bán ra ngày càng tăng. Năm 2020, doanh thu của HTX đạt 12 tỷ đồng, năm 2021 đạt 13 tỷ đồng và đến nay đã tăng trên 30 tỷ đồng. HTX đang giải quyết việc làm cho hơn 70 lao động địa phương với mức thu nhập từ 6 - 15 triệu đồng/người/tháng tùy vào vị trí việc làm. 

Bà Nguyễn Thị Miền, xã Gia Sinh cho biết: "Lao động của HTX đa số là người địa phương, trước đây làm nông, thu nhập chính trông chờ vào mấy sào ruộng. Thế nhưng từ ngày tham gia làm việc tại HTX, người dân có việc làm ổn định với thu nhập khá, vì thế đời sống khấm khá hơn".

Bên cạnh các hoạt động sản xuất, kinh doanh, HTX Sinh Dược cũng quan tâm thành lập Chi bộ, Công đoàn cơ sở nhằm tập hợp, thu hút, đảm bảo quyền lợi cũng như nâng cao chất lượng đời sống thành viên và người lao động. Tích cực tham gia các hoạt động, các chương trình vì cộng đồng tại địa phương như: xây dựng quỹ khuyến học "Sinh Dược cùng em đến trường", trao tặng xe đạp cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ủng hộ bằng tiền và các sản phẩm hỗ trợ cho công tác phòng, chống dịch COVID-19; đóng góp vào quỹ khuyến học của xã…

Với những kết quả nổi bật, HTX Sinh Dược được Khối thi đua các HTX phi nông nghiệp suy tôn là đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua của Khối, được Chủ tịch UBND tỉnh trao tặng nhiều Bằng khen, đặc biệt năm 2021, HTX vinh dự được Chính phủ tặng Cờ thi đua xuất sắc. 

           Bài, ảnh: Hồng Giang