Mái nhà kiên cố cho những nạn nhân da cam thế hệ thứ 2

Trăn trở trong những ngôi nhà xuống cấp theo thời gian

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng di chứng của chất độc da cam/dioxin vẫn dai dẳng đeo bám qua nhiều thế hệ, khiến cuộc sống của nhiều gia đình có công phải đối mặt với không ít thử thách. Gánh nặng ấy càng đè nặng lên vai những người lính năm xưa khi tuổi xế chiều vẫn phải lo toan từng bữa ăn, giấc ngủ cho những đứa con tật nguyền trong những căn nhà đã xây dựng từ lâu, nay không còn đảm bảo an toàn trước mưa bão.

Sinh năm 1950, ông Vũ Đình Nhạn (trú tại thôn Hạc Bổng, xã Yên Đồng) từng có những năm tháng chiến đấu kiên cường tại chiến trường Quảng Trị khốc liệt. Trở về sau bom đạn, ông mang trong mình dòng máu không vẹn nguyên do nhiễm chất độc hóa học. Di chứng đau lòng ấy để lại trên người con gái lớn của ông - chị Vũ Thị Hà. Đến nay, dù đã ngoài 50 tuổi, chị Hà vẫn không thể tự lo sinh hoạt cá nhân mà cần sự chăm sóc trực tiếp từ người thân. Trong khi đó, người bạn đời của ông Nhạn đã mất từ nhiều năm trước, ông trở thành chỗ dựa lớn nhất của cô con gái tội nghiệp.

Cuộc sống của hai cha con gặp rất nhiều khó khăn khi căn nhà cấp 4 đang ở đã xuống cấp nghiêm trọng. Chia sẻ về niềm vui sắp tới, ông Nhạn xúc động cho biết: “Trước đây, hai bố con tôi sống trong căn nhà cấp 4 đã cũ kỹ, mỗi lần thời tiết cực đoan lại thấp thỏm lo âu. Nay được sự quan tâm của các cấp uỷ, chính quyền địa phương, bà con lối xóm và anh em dòng họ hỗ trợ, bố con tôi sắp có một ngôi nhà mới kiên cố. Tôi thấy yên tâm hơn rất nhiều, nhất là khi mùa mưa bão đang đến gần. Gia đình chúng tôi biết ơn vô cùng".

Cách đó không xa, ở tuổi 72, sức khỏe của ông Nguyễn Văn Tăng (xóm Trong, xã Yên Đồng) cũng ngày càng suy kiệt do ảnh hưởng của chất độc da cam. Đau đớn hơn, hai năm trở lại đây, ông phát hiện mình mắc bệnh ung thư và phải thường xuyên đi bệnh viện để hóa trị. Con gái đầu của ông, chị Nguyễn Thị Tươi (sinh năm 1977), cũng liên tục phải nhập viện điều trị do ảnh hưởng chất độc da cam từ người cha.

Khi chúng tôi đến thăm, ông Nguyễn Văn Tăng vừa từ Hà Nội điều trị trở về, còn người con gái vẫn đang nằm viện. Trên chiếc giường cũ, hai vợ chồng ông vẫn đang gắng gượng làm nghề đan lát thủ công truyền thống để kiếm thêm thu nhập, ngày nào khá lắm cũng chỉ kiếm được vài chục nghìn đồng. Sống trong căn nhà ngói nhỏ bé chưa đầy 30 m2 xây dựng từ năm 2008, mảng tường và phần mái qua năm tháng đã hư hại, không còn nguyên vẹn.

Ông Tăng bùi ngùi chia sẻ: "Căn nhà này xây cũng đã lâu, hệ thống mái ngói đã xô xệch nhiều. Nhiều hôm đang ngủ gặp trận mưa lớn, nước cứ thế theo khe hở dột thẳng xuống mặt, rất khổ". Mong mỏi lớn nhất của hai vợ chồng là có chút kinh phí để cải tạo, sửa chữa lại mái nhà, làm nơi che mưa, che nắng vững chãi để yên tâm chăm sóc con gái.

Không chỉ ở xã Yên Đồng, tại phường Tam Điệp, một số gia đình nạn nhân da cam thế hệ thứ hai cũng đang mong mỏi được nâng cấp không gian sống. Anh Nguyễn Thành Quang (tổ 8, phường Tam Điệp, sinh năm 1974) mang trên mình những chiếc hạch, mụn nổi khắp người, một mắt đã hỏng hoàn toàn. Hàng ngày, anh đi phụ hồ kiếm sống, nhưng do sức khỏe yếu nên bữa làm bữa nghỉ, mỗi tháng chỉ cố được hơn chục ngày công. Một mình anh gồng gánh nuôi hai con nhỏ đang tuổi ăn, tuổi học trong căn nhà cấp 4 xây từ năm 1981. Nguyện vọng duy nhất của anh lúc này là có thể gia cố lại phần mái và cải tạo lại bức tường cho khang trang hơn.

Tương tự là hoàn cảnh của anh Trịnh Quang Thông (sinh năm 1973, trú tại tổ dân phố 4, phường Tam Điệp). Bị mù cả hai mắt do ảnh hưởng chất độc da cam từ người cha, cuộc sống của anh Thông vô cùng bấp bênh, công việc chính chỉ phụ thuộc vào nghề xoa bóp bấm huyệt để mưu sinh qua ngày.

Chính sách mang tính nhân văn

Thấu hiểu những trăn trở, khó khăn của các gia đình, Quyết định số 1644/QĐ-UBND của UBND tỉnh ban hành chính là giải pháp thiết thực, hiện thực hóa mong muốn về những ngôi nhà an toàn, khang trang cho các nạn nhân da cam thế hệ thứ hai.

Đồng chí Bùi Văn Cơ, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Yên Đồng cho biết: "Qua rà soát mới nhất, toàn xã hiện có 85 đối tượng là nạn nhân da cam, trong đó có 36 trường hợp là nạn nhân chất độc da cam/dioxin thế hệ thứ hai. Ngoài hai đối tượng đã được đưa vào danh sách hỗ trợ đợt này, chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi, chủ động rà soát để kịp thời đề xuất hỗ trợ cho các trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, giúp các gia đình sớm ổn định nhà ở".

Theo Quyết định của UBND tỉnh Ninh Bình, trong đợt này, toàn tỉnh có 326 trường hợp là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học được phê duyệt hỗ trợ về nhà ở. Trong đó, số hộ được hỗ trợ xây mới thay thế những căn nhà cũ là 158 hộ; số hộ được hỗ trợ cải tạo, nâng cấp kết cấu là 168 hộ. Mức hỗ trợ 60 triệu đồng với hộ xây mới và 30 triệu đồng với hộ sửa chữa. Tổng kinh phí thực hiện là trên 14,5 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này được phân bổ từ Quỹ "Vì người nghèo" do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh quản lý.

Để chính sách mang tính nhân văn này sớm được hiện thực hóa, UBND tỉnh đã giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì, phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, các Sở: Xây dựng, Nội vụ, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh cùng UBND các xã, phường khẩn trương vào cuộc.

Ông Nguyễn Văn Hồng, Phó Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: "Ngay sau khi quyết định được ban hành, Hội đã nhanh chóng phối hợp triển khai các phần việc chuyên môn. Hội đang phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể và chính quyền các địa phương để rà soát, nắm chắc thực trạng nhà ở của từng hộ dân nằm trong danh sách. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo việc hỗ trợ được thực hiện chính xác, đúng đối tượng, đúng nhu cầu thực tế và không để xảy ra sai sót".

Toàn tỉnh Ninh Bình hiện có trên 19.000 nạn nhân chất độc da cam/dioxin, trong đó có hơn 5.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ hai. Đa phần các gia đình này đều chịu thiệt thòi lớn về sức khỏe và có hoàn cảnh kinh tế eo hẹp. Quyết định kịp thời của UBND tỉnh không chỉ giúp các gia đình kiên cố hóa nơi ở, nâng cao chất lượng cuộc sống, mà còn mang giá trị tinh thần sâu sắc. Đó là sự tri ân, là điểm tựa vững chắc từ cấp ủy, chính quyền và cộng đồng, tiếp thêm niềm tin và nghị lực để những phận người đang mang trong mình nỗi đau chiến tranh dai dẳng vững vàng vươn lên.