Chi cục Hải quan khu vực IV: Thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, hướng tới mô hình "Hải quan số", "Hải quan thông minh"

Chi cục Hải quan khu vực IV thực hiện quản lý nhà nước về hải quan trên địa bàn 2 tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên (mới) với 11 đơn vị trực thuộc. Địa bàn tỉnh Ninh Bình có 3 đơn vị trực thuộc, gồm: Hải quan Hà Nam, Hải quan Ninh Bình và Hải quan Nam Định. Được biết, ngay sau khi vận hành hoạt động theo cơ cấu tổ chức mới, Chi cục Hải quan khu vực IV đã nhanh chóng triển khai thực hiện nhiệm vụ theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức theo đúng quy định, không để bị gián đoạn, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp một cách hiệu quả.

Những chuyển biến tích cực từ tư duy đến hành động

Xác định doanh nghiệp là trung tâm phục vụ, thời gian qua, Hải quan Hà Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải cách theo hướng hiện đại hóa. Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), chuyển đổi số (CĐS) được đẩy mạnh với hệ thống thông quan điện tử, dịch vụ công trực tuyến và các phần mềm hỗ trợ nghiệp vụ. Doanh nghiệp có thể đăng ký kiểm tra hàng hóa, tra cứu tiến độ xử lý hồ sơ hoàn toàn trực tuyến, không cần đến trực tiếp cơ quan Hải quan. Đặc biệt, việc ứng dụng trợ lý AI hỗ trợ giải đáp vướng mắc 24/7 đã giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch trong thực hiện thủ tục.

Trong quý I năm 2026, Hải quan Hà Nam đã thực hiện thủ tục cho trên 1.400 hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến, tăng 25%; tiếp nhận và xử lý 156.445 tờ khai, tăng 41,91% so với cùng kỳ năm trước, góp phần tích cực vào sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) đạt 11,18 tỷ USD, tăng 4,28 tỷ USD, mức tăng tương ứng 61,88% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch XNK tăng chủ yếu đến từ mức tăng của kim ngạch nhập khẩu 64,85%. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 534,6 tỷ đồng, tăng 41,6 tỷ đồng, mức tăng tương ứng 8,4% so với cùng kỳ năm trước, đạt 25,46% so với chỉ tiêu giao.

Để đạt được kết quả trên, thời gian qua, Hải quan Hà Nam đã thành lập các tổ công tác trực tiếp hướng dẫn, giải đáp các vướng mắc về chính sách thuế, mã hàng, thủ tục xuất nhập khẩu… Qua đó, nhiều điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, ổn định chuỗi cung ứng.

Cùng với Hải quan Hà Nam, Hải quan Ninh Bình cũng là điểm sáng, được đánh giá là đơn vị top đầu trong bảng xếp hạng các chỉ số DDCI của tỉnh. 100% các thủ tục hải quan đều đã được số hóa làm trên môi trường điện tử với chữ ký số. Các thủ tục hành chính được sửa đổi, rõ ràng hơn. Không mất thời gian đi lại, ngay tại đơn vị, doanh nghiệp đã có thể hoàn thiện được các thủ tục XNK một cách nhanh chóng, tiện lợi.

Ông Gunashekar, Giám đốc Công ty TNHH quốc tế ESEN (Khu công nghiệp Hòa Xá) chia sẻ, các mặt hàng may mặc của công ty thông quan rất thuận lợi, chỉ mất vài chục giây thông qua hệ thống của ngành. Năm nay, mặc dù còn chịu nhiều ảnh hưởng bởi biến động của kinh tế quốc tế, công ty vẫn sẽ cố gắng phấn đấu xuất khẩu bằng hoặc hơn năm ngoái.

Với mục tiêu đồng hành cùng doanh nghiệp, thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực IV đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ “kiểm soát” sang “đồng hành”. Phương châm công vụ “Đổi mới tư duy - Quản lý hiện đại - Đồng hành phát triển” được quán triệt đến từng cán bộ, công chức, không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành kim chỉ nam trong mọi hoạt động chuyên môn. Các hoạt động đối thoại, tập huấn, hỗ trợ doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục.

Sau khi thực hiện sắp xếp theo mô hình tổ chức mới, với đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, trách nhiệm, tận tụy trong công việc; thực hiện phương châm: Lắng nghe, tiếp nhận đầy đủ, phản hồi nhanh chóng, giải quyết khẩn trương các ý kiến đóng góp, khiếu nại của người dân và doanh nghiệp; thực hiện cơ chế đảm bảo sự giám sát của khách hàng đối với hoạt động nghiệp vụ hải quan. Điều này giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm đáng kể chi phí, thời gian cho doanh nghiệp trong quá trình XNK hàng hóa.

Trong quý I năm 2026, tại Chi cục Hải quan khu vực IV có 3.925 doanh nghiệp đăng ký làm thủ tục hải quan, tăng 12,5% so với cùng kỳ năm 2025; tổng số lượng tờ khai đăng ký 377.041 tờ khai, tăng 26%. Tổng kim ngạch XNK đạt 20,4 tỷ USD, tăng cao 42,6% so với cùng kỳ năm 2025. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu như: Linh kiện điện tử, hàng may mặc, giày dép, đồ chơi… theo loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu, chế xuất. Đối với hoạt động nhập khẩu, các nhóm hàng chủ lực là: Máy móc thiết bị nhập khẩu theo loại hình đầu tư, kinh doanh; nguyên phụ liệu ngành may; hạt nhựa; linh kiện ô tô…

Hướng tới mô hình "Hải quan số", “Hải quan thông minh”

Bên cạnh thực hiện tốt các mặt công tác, Chi cục hải quan khu vực IV cũng đang chủ động đẩy mạnh ứng dụng CNTT, CĐS trong hoạt động của đơn vị. Từ ngày 1/7/2025, Chi cục hải quan khu vực IV chính thức triển khai Hệ thống CCES (còn gọi là hệ thống điều hành tập trung hải quan). Hệ thống được triển khai nhằm mục đích tăng cường hiệu quả công việc, quản lý nội ngành, bảo đảm việc luân chuyển văn bản, thông tin được nhanh chóng và chính xác trên quy mô toàn ngành. Ngoài ra, đơn vị còn triển khai phân công kiểm tra hồ sơ hải quan tự động 24/7 trên hệ thống VNACCS/VCIS, giảm thiểu thời gian phân công thủ công, giúp công chức kịp thời xử lý tiếp nhận, thông quan và giải phóng hàng nhanh chóng, không còn tình trạng doanh nghiệp hỏi việc phân công tờ khai.

Các hoạt động được Chi cục triển khai thực hiện theo phương pháp hướng dẫn, hỗ trợ, cung cấp thông tin pháp luật hải quan cho người khai hải quan, người nộp thuế, doanh nghiệp trên địa bàn quản lý bằng nhiều hình thức phù hợp để giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận, nắm bắt và thực hiện theo đúng quy định pháp luật như tổ chức các hội nghị đối thoại, làm việc trực tiếp kết hợp trực tuyến; tiếp tục duy trì, phát huy hiệu quả đường dây nóng, các hình thức hỗ trợ qua Zalo OA, Viber, email có kiểm soát...

Mục tiêu trong năm 2026 và những năm tiếp theo, Chi cục Hải quan khu vực IV, xác định tiếp tục đẩy mạnh CĐS, tiến tới mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh. Trọng tâm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý rủi ro; số hóa hoạt động quản lý Hợp đồng gia công cho thương nhân nước ngoài: Ứng dụng Cổng tiếp nhận thông tin hợp đồng gia công lại tự động - Giải pháp hiệu quả thực hiện chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57, mang lại hiệu quả kép cho hải quan và doanh nghiệp.

Quý I năm 2026, Chi cục đã triển khai nâng cấp phần mềm HQKV IV CUSTOMS - SUPPORT và cấp tài khoản cá nhân; báo cáo Tổng cục Hải quan triển khai tiếp nhận thông báo hợp đồng, phụ lục hợp đồng gia công lại qua hệ thống CNTT. Triển khai Trợ lý ảo thông minh, giải đáp tức thời các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp. Phối hợp với các đơn vị phát triển phần mềm khai báo hải quan để tích hợp chức năng thông báo nợ lệ phí hải quan ngay trên phần mềm khi doanh nghiệp thực hiện khai tờ khai hải quan, nhằm nâng cao hiểu quả cảnh báo và quản lý. Duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ tư vấn quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp. Xây dựng tư duy thực sự coi doanh nghiệp là đối tác hợp tác, là trung tâm để phục vụ. Thực hiện phương châm công vụ của Chi cục Hải quan khu vực IV “Đổi mới tư duy - Quản lý hiện đại - Đồng hành phát triển”. Phát triển quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp và khuyến khích doanh nghiệp tham gia chương trình: ''Doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật Hải quan" theo tinh thần Nghị quyết số 59- NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Ông Trần Mạnh Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IV nhấn mạnh: Chủ trương xuyên suốt của ngành Hải quan là không ngừng nỗ lực cải cách, hiện đại hóa để tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp. Trong thời gian tới, Chi cục Hải quan khu vực IV sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình, hồ sơ theo đúng quy định pháp luật; nâng cao chất lượng phục vụ, xây dựng đội ngũ công chức hải quan chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại; đẩy mạnh CĐS, hướng tới Hải quan số, Hải quan thông minh; tăng cường đối thoại, đồng hành cùng doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; thực hiện quản lý hải quan theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, đồng thời kiểm soát hiệu quả rủi ro.

Thực tế từ các doanh nghiệp cho thấy, CCHC của ngành hải quan nói riêng, của tỉnh Ninh Bình nói chung đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động kế hoạch sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh thị trường nhiều biến động. Nhờ CCHC hải quan, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, gia tăng kim ngạch XNK, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương. Với quyết tâm đổi mới, tinh thần phục vụ và sự đồng hành trách nhiệm, ngành Hải quan đang góp phần tạo dựng môi trường đầu tư thông thoáng, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.