Giám đốc HTX trẻ và khát khao xây dựng thương hiệu “Lụa Hoa Lư”

Chúng tôi tìm về tổ dân phố Hạ Trạo (xã Ninh Thắng cũ) nay là phường Nam Hoa Lư vào một buổi chiều đầu hạ. Con ngõ nhỏ nằm nép mình bình yên giữa những hàng bằng lăng tím ngắt, hai bên là cánh đồng lúa xanh rì đã bắt đầu trổ bông.

Trong không gian yên ả ấy, tiếng guồng quay tơ lách cách vang lên từ một căn nhà nhỏ khiến chúng tôi không khỏi tò mò. Tiếp chúng tôi là anh Lê Văn Vụ, sinh năm 1989, Giám đốc HTX Kỹ nghệ dệt lụa tơ tằm và thêu rua Hoa Lư với gương mặt thân thiện, đôi tay vẫn còn vương những sợi tơ mảnh. Vừa thoăn thoắt kiểm tra những cuộn tơ mới se, anh vừa say sưa kể về giấc mơ mà mình đã ấp ủ đã lâu.

Trong câu chuyện của anh, chúng tôi cảm nhận rõ niềm đam mê, sự kiên trì và cả tình yêu sâu nặng dành cho quê hương Hạ Trạo - nơi từng có một thời vang danh với nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ. Những câu chuyện của các bậc cao niên trong làng về thời kỳ hưng thịnh của nghề lụa cách đây hàng trăm năm đã gieo vào anh một khát khao, đó là phục dựng và đưa lụa Hoa Lư trở thành một thương hiệu riêng có của Ninh Bình.

Hàng chục năm qua, anh Lê Văn Vụ không ngừng học hỏi, tìm tòi và sản xuất các sản phẩm lụa. Từ những sản phẩm chăn, ga, gối lụa cao cấp, thương hiệu của anh dần được nhiều khách hàng trong và ngoài nước biết đến. Nhưng với anh, đó chưa phải đích đến cuối cùng. Điều anh mong muốn không chỉ là bán một sản phẩm làm từ lụa, mà là kể câu chuyện về lụa của vùng đất Hoa Lư bằng chính những giá trị văn hóa bản địa.

Trong suy nghĩ của người giám đốc HTX trẻ, lụa Hoa Lư không thể đi theo lối mòn của các làng nghề truyền thống đã có tên tuổi trên cả nước. Anh muốn tạo nên một hướng đi khác biệt. Đó là phát triển những dòng vải dành cho thời trang cao cấp, đồng thời xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm làng nghề, nơi du khách có thể trực tiếp chạm vào từng công đoạn làm nên tấm lụa.

“Mong muốn của tôi là xây dựng thương hiệu lụa Hoa Lư ngay tại mảnh đất Hạ Trạo, kết hợp với du lịch trải nghiệm, du lịch làng nghề để quảng bá sản phẩm và tạo đầu ra bền vững cho lụa. Lụa Hoa Lư sẽ có bước đi riêng, tập trung vào những mặt vải phục vụ dòng thời trang cao cấp”- anh Lê Văn Vụ chia sẻ.

Khát vọng ấy bắt đầu được hiện thực hóa từ cuối năm 2025, khi anh liên kết với nhiều hộ dân trong làng để từng bước khôi phục chuỗi sản xuất tơ tằm thủ công khép kín. Từ quy hoạch vùng trồng dâu, nuôi tằm cho đến ươm tơ, se sợi, dệt và nhuộm vải, tất cả đều được kết nối thành một quy trình đồng bộ.

Với sự hỗ trợ tích cực của Hội Nông dân phường Nam Hoa Lư, HTX Kỹ nghệ dệt lụa tơ tằm và thêu rua Hoa Lư được thành lập với khoảng 20 thành viên. Trong đó có các hộ tham gia trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ và dệt vải, tạo nên một hệ sinh thái nghề truyền thống đang dần được hồi sinh.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, mô hình này còn mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng giàu bản sắc. Tại đây, du khách có thể tự tay hái lá dâu, cho tằm ăn, xem những guồng tơ quay đều, hay tận mắt chứng kiến từng sợi tơ mảnh được dệt thành những tấm lụa mềm mại. Những trải nghiệm ấy không đơn thuần là hoạt động tham quan, mà còn là cách để văn hóa nghề truyền thống được kể lại bằng cảm xúc chân thực nhất.

Đối với người dân địa phương, đặc biệt là những lao động lớn tuổi, mô hình này cũng mang đến niềm vui và hy vọng mới. Bà Bùi Thị Bốn, người dân tổ dân phố Hạ Trạo chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất phấn khởi khi được tham gia công việc phù hợp với tuổi tác, vừa có thêm thu nhập, vừa thấy nghề thêu ren, làm lụa của cha ông được sống lại”.

Hiện nay, anh Vụ cùng các thành viên hợp tác xã đang mở các lớp đào tạo nghề cho người dân trong làng. Khi lao động đã thành thạo kỹ thuật, hợp tác xã sẽ hỗ trợ máy móc để chị em có thể làm việc tại nhà và bao tiêu sản phẩm đầu ra. Cách làm ấy không chỉ tạo việc làm mà còn góp phần giữ chân lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ và người lớn tuổi.

Dẫu vậy, con đường xây dựng thương hiệu lụa mới giữa thời đại công nghiệp hóa vẫn còn không ít khó khăn. Nguồn nguyên liệu trong tỉnh hiện chưa đáp ứng đủ nhu cầu, nhiều loại kén tằm và sợi tơ vẫn phải nhập từ các vùng khác. Bởi thế, điều anh Vụ mong mỏi là có thêm cơ chế hỗ trợ để mở rộng vùng nguyên liệu và phát triển Hạ Trạo trở thành làng nghề du lịch trải nghiệm đặc trưng của Ninh Bình.

Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội Nông dân phường Nam Hoa Lư, thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng hợp tác xã trong việc mở rộng sản xuất, kết nối hỗ trợ về máy móc, đào tạo kỹ năng du lịch và thu hút thêm hội viên nông dân tham gia làm nghề phù hợp với độ tuổi, sức khỏe.

Từ một ý tưởng bắt nguồn từ tình yêu quê hương và niềm say mê với lụa, anh Lê Văn Vụ đang từng bước tạo dựng một mô hình phát triển mới cho vùng đất Cố đô, nơi nghề truyền thống không chỉ được bảo tồn, mà còn trở thành động lực phát triển kinh tế và du lịch bền vững.

Trong tiếng guồng quay của những mẻ tơ đầu tiên nơi làng Hạ Trạo hôm nay, có những nụ cười ánh lên niềm vui khi nghề xưa đang dần được hồi sinh. Ở nơi đó có những người trẻ vẫn khát khao đưa tinh hoa quê hương bước ra thị trường rộng lớn bằng chính bản sắc riêng của mình.