Giá phân bón “nóng” theo xung đột Trung Đông: Nông dân xoay xở tìm cách ứng phó

Thị trường "bỏng tay", giá tăng mạnh

Việc eo biển Hormuz huyết mạch vận chuyển 1/3 nguồn cung phân bón thế giới bị gián đoạn do xung đột Trung Đông đã siết chặt nguồn cung toàn cầu, đẩy giá phân bón trong nước tăng chóng mặt.

Ghi nhận thực tế tại các đại lý cung ứng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, giá nhiều mặt hàng phân bón đã đồng loạt bật tăng từ 15 - 20%. Cá biệt, các dòng phân đạm chủ lực vốn là mặt hàng thiết yếu của bà con đã tăng mạnh tới 35% so với thời điểm đầu năm.

Bà Phạm Thị Lụa, chủ một đại lý cung ứng phân bón tại Tổ dân phố Ghềnh (phường Yên Bình) chia sẻ: Từ khi xung đột Trung Đông xảy ra, các đối tác cung ứng liên tục điều chỉnh tăng giá. Hiện tại, các dòng đạm thương hiệu như Phú Mỹ, Cà Mau, Ninh Bình đều đã vượt ngưỡng 19.000 đồng/1kg, trong khi trước đó chỉ quanh mức 14.000 đồng/1kg". Không riêng gì đạm, giá kali cũng chạm mốc 13.500 đồng/kg, lân là 8.000 đồng/kg; riêng phân hỗn hợp NPK dao động biên độ rất rộng từ 250.000 đến 500.000 đồng/bao 25kg tùy loại.

Lý giải về cơn "bão giá" này, đại diện Công ty cổ phần Phân lân Ninh Bình cho biết, doanh nghiệp đang chịu gọng kìm kép từ nguồn cung lẫn chi phí. Nguồn cung giảm, đồng thời với giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào sản xuất của Công ty tăng mạnh. Quặng Apatit tăng 16,9%, Quặng Secpentin tăng 20%, vỏ bao tăng 26%, phân đạm tăng từ 45-50%, phân Kali tăng 26%, phân lân trắng tăng 70% so với trước khi xảy ra xung đột Trung Đông.

Cùng với đó, do biến động phức tạp từ chuỗi cung ứng vật tư nhập khẩu và rủi ro tỷ giá, Công ty phải thắt chặt dòng tiền và tối ưu dự trữ, khiến chi phí quản lý doanh nghiệp trong quý 1 tăng gần 80%. Ngoài ra, chi phí nhiên liệu vận tải biến động liên tục đặt ra thách thức lớn trong việc phân phối hàng hóa. Điều này đã trực tiếp đẩy giá hàng bán quý 1/2026 của Công ty tăng 12,37% so với cùng kỳ.

Đồng quan điểm, ông Lê Văn Tuyên, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình nhấn mạnh, giá sản phẩm đầu ra buộc phải điều chỉnh chủ yếu do gánh nặng từ chi phí logistics, giá bao bì và các chi phí phát sinh khác liên tục lập đỉnh. Dự báo, nếu xung đột Trung Đông không hạ nhiệt, giá phân bón trong thời gian tới sẽ còn tiếp tục chịu áp lực lớn.

Nhà nông "bấm bụng" tính toán lại chi phí

Chi phí đầu vào tăng nhanh trong bối cảnh giá nông sản bấp bênh khiến biên độ lợi nhuận của người nông dân bị thu hẹp đáng kể. Đứng trước thử thách lớn này, bà con buộc phải thay đổi thói quen canh tác lâu nay.

Sở hữu 3 ha dứa, anh Đinh Phú Định (tổ 18, phường Tam Điệp) cho biết, dứa là loại cây "ngốn" phân bón cực kỳ lớn. Trung bình mỗi ha cần tới 6 tấn phân bón lót tổng hợp và 2 - 3 đợt bón thúc với khoảng 5 tạ phân đạm, kali mỗi lần. “Hiện tại, chi phí phân bón đã vọt lên 90 triệu đồng/ha, tăng gần 30% so với mức 70 triệu đồng trước đây”, anh Định nhẩm tính.

Để ứng phó, anh Định dự định chuyển sang dùng phân chuồng và phân hữu cơ để thay thế một phần phân hóa học nhằm vừa tiết kiệm tiền vừa cải tạo đất lâu dài. Bên cạnh đó, anh áp dụng kỹ thuật bón phân dưới lớp nilon che phủ và chọn thời điểm thích hợp, tránh ngày nắng gắt để hạn chế tối đa tình trạng bốc hơi đạm hay rửa trôi dinh dưỡng.

Ở một góc ruộng khác, bà Nguyễn Thị Hoa (thôn Vân Du Hạ, phường Yên Thắng) vừa gặt xong hơn 5 sào lúa cũng không giấu nổi tiếng thở dài. Vụ Xuân vừa qua, bà phải "bấm bụng" mua đủ phân bón nên mới giữ được mức năng suất lúa 2,5 tạ/sào. Tuy nhiên, nghĩ đến vụ Mùa sắp tới, bà Hoa cho biết buộc phải tính toán cắt giảm bớt lượng đạm: "Giá lúa gạo thấp thế này, nếu cứ bón nhiều phân hóa học thì càng làm càng lỗ. Tôi đang tìm hiểu thêm các chế phẩm sinh học phân hủy rơm rạ ngay tại ruộng để trả lại dinh dưỡng tự nhiên cho đất, hy vọng giảm bớt được phần nào chi phí".

Doanh nghiệp nỗ lực đồng hành, ngành chuyên môn hiến kế

Giữa bức tranh thị trường nhiều biến động, các doanh nghiệp sản xuất phân bón trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đang nỗ lực tối ưu hóa vận hành để chia sẻ khó khăn với nhà nông.

Đại diện Công ty Cổ phần Phân lân Ninh Bình cho biết, trước áp lực chi phí từ đầu vào, Công ty đã chủ động tối ưu hóa kênh phân phối, cắt giảm các khâu trung gian, giúp chi phí bán hàng quý 1/2026 giảm mạnh 26,79%. Đây là dư địa cốt lõi để Công ty bù đắp giá thành, giữ giá phân bón ổn định cho nông dân. Bên cạnh đó, với năng lực tài chính vững mạnh, Công ty cam kết bảo đảm đầy đủ nguồn cung phân lân nung chảy và NPK chất lượng cao cho mùa vụ cao điểm, phối hợp chặt chẽ với các đại lý tại 34 tỉnh, thành để bình ổn giá, bảo vệ người sản xuất.

Song song với đó, đẩy mạnh các mô hình trình diễn kỹ thuật, hướng dẫn bà con nông dân bón phân khép kín "đúng - đủ" theo chuẩn sinh thái, vừa nâng cao năng suất cây trồng vừa trực tiếp giảm gánh nặng chi phí vật tư trên mỗi hecta canh tác.

Trong khi đó, ông Lê Văn Tuyên, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình chia sẻ: Trong 4 tháng đầu năm, Công ty đã sản xuất 223.000 tấn phân bón, đảm bảo đầy đủ nguồn cung cho thị trường nội địa, ngoài ra còn xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới như Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức...

Với kế hoạch cả năm đạt 503.000 tấn urê quy đổi, Công ty cam kết duy trì máy móc chạy liên tục để không đứt gãy nguồn cung. Đồng thời, đơn vị sẽ siết chặt quản trị hệ thống phân phối để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng trục lợi, đồng thời đưa ra các chính sách ưu đãi riêng, hỗ trợ kho bãi cho các đại lý tại Ninh Bình để sẵn sàng ứng trực nguồn hàng khi nông dân cần.

Ở góc độ quản lý ngành, ông Lã Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận định: “Cơn sốt” giá phân bón tuy là thách thức, nhưng cũng là “cú hích” buộc người nông dân phải triệt để thay đổi phương thức canh tác truyền thống cũ kỹ.

Bà con cần áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng phân bón: Đúng loại: Chọn loại phân bón phù hợp với nhu cầu của từng loại cây, từng giai đoạn sinh trưởng và đặc điểm của đất đai (đất chua, đất kiềm, đất cát...). Đúng lúc: Bón vào thời điểm cây trồng cần dinh dưỡng nhất hoặc khi thời tiết thuận lợi để rễ cây hấp thụ nhanh, tránh lãng phí. Đúng liều lượng: Bón vừa đủ theo nhu cầu của cây. Thiếu cây sẽ còi cọc, thừa sẽ gây lãng phí, ngộ độc phân bón và ô nhiễm môi trường. Đúng cách: Chọn phương pháp bón hợp lý (bón vùi, bón lót, bón thúc, hòa nước tưới hoặc phun qua lá) và đúng vị trí (bón theo hình chiếu tán cây) để cây dễ hấp thu nhất.

Việc tối ưu hóa lượng phân bón, tích cực chuyển dịch sang các nguồn thay thế có sẵn tại chỗ như phân hữu cơ vi sinh, phân ủ từ chế phẩm và phụ phẩm nông nghiệp chính là chìa khóa giúp nhà nông tiết kiệm chi phí, bảo vệ đất. Khuyến khích bà con phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Việc kết hợp chăn nuôi với trồng trọt sẽ giúp tận dụng nguồn phân hữu cơ tại chỗ, giảm chi phí đầu vào, nâng cao tính bền vững của sản xuất.