Điện năng lượng mặt trời: Giải pháp cho mùa cao điểm tại Ninh Bình

Những ngày nắng nóng tháng 5, ghi nhận tại Công ty TNHH May xuất khẩu Hải Anh, thôn 9, xã Hải Anh, hệ thống sản xuất vẫn vận hành ổn định. Đèn chiếu sáng, điều hòa, máy hút gió và các thiết bị điện phục vụ dây chuyền may hoạt động liên tục. Điểm đáng chú ý là phần lớn nguồn điện đang được cung cấp từ hệ thống điện mặt trời mái nhà vừa được doanh nghiệp lắp đặt từ tháng 2/2026.

Ông Phan Xuân Thủy, Giám đốc Công ty TNHH May xuất khẩu Hải Anh cho biết: “Chúng tôi đã đầu tư hệ thống điện mặt trời công suất 80kWp với chi phí khoảng 600 triệu đồng đến nay đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Theo biểu đồ theo dõi, nguồn điện này đáp ứng khoảng 80-90% công suất trong nhiều thời điểm. Trước đây, mỗi tháng công ty phải trả khoảng 40 triệu đồng tiền điện, nay giảm còn khoảng 10 triệu đồng hoặc thấp hơn”.

Tương tự, Nhà máy Sợi Vinatex Nam Định, tỉnh Ninh Bình bắt đầu hoạt động sản xuất tại KCN Hòa Xá từ năm 2015 với quy mô 6 dây chuyền kéo sợi 3 vạn cọc sợi, sản lượng 4.770 tấn/năm. Khi hoạt động tối đa công suất 24/24h, nhà máy tiêu thụ 35 nghìn kWh. Chi phí điện năng chiếm 6,3% chi phí sản xuất.

Ông Phạm Ngọc Bình, Phó Giám đốc phụ trách Nhà máy Sợi Vinatex Nam Định cho biết: “Từ năm 2024, nhà máy đầu tư hơn 22 tỷ đồng hệ thống điện mặt trời mái nhà với hàng nghìn mét vuông mái xưởng được tận dụng để lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời. Nhờ đó góp phần tạo ra nguồn điện sạch, ổn định phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí điện năng đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường”.

Với cách làm chủ động, linh hoạt, Nhà máy Sợi Vinatex Nam Định đang cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc chuyển đổi năng lượng. Theo tính toán, với hệ thống điện năng lượng mặt trời hiện tại giúp nhà máy tiết kiệm tiền điện khoảng 3,5 tỷ đồng/năm; giảm chi phí tiền điện khoảng hơn 200 triệu đồng/tháng.

Nhìn từ hai mô hình doanh nghiệp nêu trên, có thể thấy điện mặt trời mái nhà đang tạo ra “lợi ích kép” vừa giảm chi phí điện năng cho đơn vị sử dụng vừa giảm áp lực phụ tải cho hệ thống điện quốc gia trong các khung giờ cao điểm, nhất là vào mùa nắng nóng. Đặc biệt, tại những nhà xưởng có diện tích mái lớn, mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ điện mặt trời có nhiều điều kiện để phát huy hiệu quả.

Ninh Bình thuộc nhóm tỉnh có lợi thế trong khu vực Đồng bằng sông Hồng với hiệu suất phát điện đạt khoảng 2,7 - 3 kWh/kWp/ngày. Sản lượng thực tế có thể cao hơn các tỉnh phía Bắc đồng bằng từ 5% - 8% nhờ địa hình ven biển thông thoáng, giúp tản nhiệt tự nhiên cho tấm pin, duy trì nhiệt độ vận hành lý tưởng, kéo dài tuổi thọ thiết bị và ổn định hiệu suất phát điện lâu dài.

Thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, UBND tỉnh đã ban hành Văn bản số 2538/UBND-VP4 để triển khai trên địa bàn.

Trong năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu đạt mức tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ. Đặc biệt, trong giai đoạn cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, yêu cầu mức tiết kiệm đạt tối thiểu 10%. Các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những cơ sở có mức tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên cần tiết giảm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ hằng năm.

UBND tỉnh xác định phát triển điện mặt trời mái nhà là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Mỗi năm tỉnh phấn đấu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt, sử dụng hệ thống này. Mục tiêu đến năm 2030, Ninh Bình hướng tới đạt tỷ lệ 50% tòa nhà công sở sử dụng điện mặt trời mái nhà, đồng thời kéo giảm tổn thất điện năng toàn hệ thống xuống dưới mức 4%.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, tỉnh khuyến khích người dân đầu tư hệ thống pin năng lượng mặt trời kết hợp thiết bị lưu trữ và máy nước nóng năng lượng mặt trời nhằm tối ưu hóa chi phí sinh hoạt.

Theo Công ty Điện lực Ninh Bình, tính đến hết tháng 4/2026, toàn tỉnh đã có trên 1.200 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất trên 92,95 MWp. Con số này cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ nét của người dân và doanh nghiệp đối với mô hình năng lượng tái tạo, nhất là khi yêu cầu tiết kiệm điện và phát triển bền vững đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Ông Trần Văn Tuyến, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Ninh Bình cho biết: “Ngành điện đã và đang chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ, khuyến khích người dân, doanh nghiệp đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà theo đúng chủ trương của Chính phủ và của UBND tỉnh. Cùng với đó, Công ty Điện lực Ninh Bình phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn kỹ thuật, bảo đảm hệ thống lắp đặt đáp ứng yêu cầu về an toàn, vận hành và đấu nối”.

Tuy vậy, để điện mặt trời mái nhà phát triển bền vững, cần tránh tâm lý đầu tư tự phát. Các hệ thống phải được khảo sát kỹ về kết cấu mái, công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng, tiêu chuẩn an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và khả năng vận hành lâu dài. Cùng với đó, cần có sự đồng hành thường xuyên của ngành điện, cơ quan quản lý và các đơn vị kỹ thuật nhằm bảo đảm mỗi công trình không chỉ phát điện hiệu quả mà còn an toàn cho người sử dụng.

Từ hiệu quả thực tế tại các doanh nghiệp, cùng với định hướng chính sách rõ ràng của tỉnh, điện mặt trời mái nhà là giải pháp thiết thực cho mùa cao điểm nắng nóng. Đây là bước đi quan trọng để Ninh Bình giảm tổn thất điện năng, nâng cao năng lực bảo đảm an ninh năng lượng và từng bước xây dựng hình ảnh một địa phương phát triển xanh, bền vững.