Đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động

Một trong những đơn vị tiêu biểu phát triển theo định hướng này là Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường. Được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Cơ điện - Xây dựng Việt Xô vào Trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình, nhà trường hiện đang đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực cơ giới, cơ điện, xây dựng, nông nghiệp, môi trường và nhiều ngành nghề khác theo nhu cầu của địa phương và xã hội.

Ông Lê Cường, Trưởng phòng Tổ chức Hành chính, Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: Nhà trường xác định rõ định hướng gắn đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương. Hiện trường đang đào tạo 18 nghề trình độ cao đẳng, 28 nghề trình độ trung cấp và 33 nghề trình độ sơ cấp. Trong đó có 9 nghề trọng điểm được xác định theo các cấp độ khác nhau, gồm 3 nghề cấp độ quốc tế là Điện công nghiệp, Công nghệ ô tô, Cắt gọt kim loại; 4 nghề cấp độ ASEAN là Hàn, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Vận hành máy thi công nền, Kỹ thuật xây dựng; 2 nghề cấp độ quốc gia là Kỹ thuật chế biến món ăn và Sửa chữa máy thi công xây dựng. Đây đều là những ngành nghề phục vụ trực tiếp cho các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng và sản xuất đang phát triển mạnh tại địa phương.

Việc lựa chọn các nghề trọng điểm đó cho thấy sự chủ động của nhà trường trong việc bám sát nhu cầu nhân lực của nền kinh tế. Bên cạnh việc xác định đúng ngành nghề đào tạo, nhà trường còn chủ động tiếp cận và triển khai các chương trình đào tạo chuyển giao quốc tế, gồm nghề cắt gọt kim loại chuyển giao từ Cộng hòa Liên bang Đức và các chương trình điện công nghiệp, công nghệ ô tô, cắt gọt kim loại chuyển giao từ Cộng hòa Pháp.

Đây là điều kiện quan trọng giúp nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn nghề nghiệp tiên tiến của khu vực và thế giới. Quá trình đào tạo được triển khai theo hướng tăng cường thực hành, thực tập và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, phối hợp tổ chức thực hành, thực tập và tuyển dụng lao động sau tốt nghiệp. Nhờ đó, khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động từng bước được thu hẹp.

Không riêng Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường, Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định cũng đang cho thấy hiệu quả của mô hình đào tạo nghề gắn với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương. Là cơ sở đào tạo có thế mạnh về lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ, nhà trường tập trung đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất với các ngành nghề như điện, cơ khí, điện tử truyền thông, nhiệt lạnh, công nghệ ô tô, kế toán, công nghệ thông tin và may.

Những ngành nghề này phù hợp với định hướng phát triển kinh tế hiện nay của địa phương, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu nhân lực kỹ thuật tại các khu công nghiệp ngày càng tăng. Theo bà Nguyễn Thị Lan, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định: Nhà trường luôn bám sát nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp để xây dựng kế hoạch tuyển sinh và đào tạo. Các ngành nghề được ưu tiên phát triển đều xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường lao động, qua đó giúp học sinh, sinh viên sau tốt nghiệp có cơ hội việc làm cao.

Theo thống kê của nhà trường, trong 5 năm gần đây, Trường đã đào tạo hơn 10.600 học sinh, sinh viên ở các trình độ cao đẳng, trung cấp và sơ cấp. Mỗi năm trường có 200-400 sinh viên hệ cao đẳng và 200-300 em hệ trung cấp tham gia thực tập tại doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đánh giá cao năng lực nghề nghiệp, tác phong làm việc và khả năng thích ứng của người học sau khi ra trường.

Thực tiễn trên cho thấy xu hướng chung của GDNN đang chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động. Thay vì mở rộng ngành nghề, các nhà trường chủ động khảo sát nhu cầu nhân lực, tăng cường kết nối doanh nghiệp, điều chỉnh chương trình đào tạo theo yêu cầu thực tiễn, gắn với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Tiêu biểu như tại Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường, một số ngành nghề thế mạnh đang được nhà trường đẩy mạnh đào tạo cho phù hợp cơ cấu kinh tế địa phương bao gồm các nghề: Công nghệ ô tô, điện công nghiệp, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, cắt gọt kim loại, hàn, vận hành máy thi công nền, kỹ thuật chế biến món ăn; lái xe ô tô các hạng.

Theo số liệu mới đây của Sở Giáo dục và Đào tạo, nhóm ngành dịch vụ - du lịch - nhà hàng - ẩm thực hiện thu hút đông người học nhất với 6.272 học sinh, chiếm hơn 21% tổng quy mô đào tạo nghề toàn tỉnh. Tiếp đến là các nhóm ngành công nghệ ô tô, cắt gọt kim loại, hàn và sửa chữa cơ khí động cơ với 4.874 học sinh; điện - điện tử có 4.430 học sinh; chăm sóc sắc đẹp 3.240 học sinh; may thời trang, may công nghiệp và sửa chữa thiết bị may 2.340 học sinh.

Đây đều là những ngành nghề đòi hỏi thời lượng thực hành lớn, hệ thống xưởng thực hành, thiết bị đào tạo đồng bộ và sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Để đáp ứng yêu cầu đó, nhiều cơ sở GDNN đã chủ động đổi mới chương trình theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành, mở rộng liên kết với doanh nghiệp, đa dạng hóa phương thức tuyển sinh và công khai đầy đủ thông tin ngành nghề đào tạo.

Đáng chú ý, một số đơn vị đã xây dựng chương trình với tỷ lệ khoảng 30% lý thuyết, 70% thực hành, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, qua đó nâng cao khả năng thích ứng và đáp ứng yêu cầu tuyển dụng sau khi tốt nghiệp.

Em Đỗ Văn Hùng, sinh viên ngành Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: "Trong quá trình học, chúng em được thực hành thường xuyên và được đi thực tập tại doanh nghiệp. Điều đó giúp em tự tin hơn về kỹ năng nghề và có nhiều cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động".

Đào tạo nghề gắn với cơ cấu kinh tế địa phương đang là giải pháp quan trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và tạo việc làm bền vững cho người lao động.

Trong bối cảnh Ninh Bình đang hướng tới phát triển nhanh và bền vững trên nền tảng công nghiệp hiện đại, dịch vụ chất lượng cao, du lịch và chuyển đổi số, việc rà soát, điều chỉnh cơ cấu ngành nghề đào tạo theo nhu cầu phát triển kinh tế là yêu cầu tất yếu nhằm xây dựng đội ngũ lao động có tay nghề, góp phần tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương trong giai đoạn mới.