Bảo đảm chính xác, minh bạch trong công tác rà soát, đánh giá hộ nghèo, hộ cận nghèo

Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp và Môi trường, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo không đơn thuần là việc “thống kê con số”, mà là quá trình đánh giá toàn diện mức sống của từng hộ dân theo chuẩn nghèo đa chiều, gắn với các điều kiện như nhà ở, nước sạch, y tế, giáo dục, tiếp cận thông tin và các dịch vụ xã hội cơ bản.

Thực hiện Kế hoạch số 109/KH-UBND ngày 21/10/2025 của UBND tỉnh về việc rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình tỉnh Ninh Bình năm 2025 cũng như các hướng dẫn của các ngành chức năng, các xã, phường trong toàn tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo; xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; triển khai rà soát đồng loạt, bảo đảm tiến độ và yêu cầu đề ra.

Điểm chung trong công tác triển khai tại các địa phương là tuân thủ nghiêm ngặt quy trình rà soát theo hướng dẫn của ngành chuyên môn: lập danh sách hộ cần rà soát; tổ chức rà soát, phân loại hộ gia đình; tổ chức họp dân để thảo luận, thống nhất; niêm yết công khai kết quả tại nhà văn hóa thôn, khu dân cư; tổng hợp, báo cáo cấp trên.

Tại xã Giao Ninh, công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo và xác định thu nhập đối với hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp có mức sống trung bình năm 2025 được UBND xã xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có sự chỉ đạo xuyên suốt ngay từ đầu. Xã đã kịp thời ban hành các văn bản triển khai; thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, bám sát từng thôn, xóm.

Bà Mạc Thị Kim Tuyến, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Giao Ninh thông tin: Công tác rà soát tại Giao Ninh có sự tham gia đầy đủ của cả hệ thống chính trị từ xã đến thôn, trong đó cán bộ thôn là lực lượng nắm rõ hoàn cảnh từng hộ, góp phần hạn chế bỏ sót đối tượng. Đến nay, qua rà soát, số hộ nghèo trên địa bàn xã còn 109 hộ, chiếm 1,2%; hộ cận nghèo cuối năm còn 286 hộ, chiếm 3,15%. Các chỉ tiêu đã giảm nhẹ cả về số hộ nghèo và hộ cận nghèo, cho thấy tác động tích cực từ các chính sách giảm nghèo và nỗ lực vươn lên của người dân.

Cùng với Giao Ninh, xã Vũ Dương cũng là một trong những địa phương triển khai sớm và hoàn thành đúng tiến độ công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2025. Trao đổi với phóng viên, bà Phạm Thị Loan, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Vũ Dương cho biết: “Đến nay, 28/28 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành nhiệm vụ rà soát. Kết quả, toàn xã có 176 hộ nghèo, 294 hộ cận nghèo. Toàn bộ 14 biểu mẫu theo quy định của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã được hoàn thiện đầy đủ.”

Một điểm xuyên suốt trong cách làm của xã Vũ Dương là việc công khai kết quả và xử lý linh hoạt các ý kiến của người dân. Đối với những hộ chưa đồng ý với kết quả rà soát, địa phương tổ chức các đợt rà soát lại, đối chiếu tiêu chí, phân tích làm rõ từng nội dung. Danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo sau rà soát được niêm yết công khai tại nhà văn hóa thôn để người dân theo dõi, giám sát.

“Nhờ công khai, minh bạch, giải thích rõ ràng từng tiêu chí, nên người dân hiểu và đồng thuận cao. Công tác rà soát vì thế diễn ra thuận lợi, hạn chế phát sinh khiếu nại”-bà Phạm Thị Loan chia sẻ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ghi nhận từ các địa phương, quá trình triển khai rà soát, đánh giá hộ nghèo, hộ cận nghèo vẫn còn gặp không ít khó khăn. Một bộ phận cán bộ làm công tác giảm nghèo trước sáp nhập đã luân chuyển hoặc nghỉ theo chế độ; lực lượng hiện nay chủ yếu là cán bộ mới, kiêm nhiệm, trong khi chưa có nhiều thời gian nghiên cứu sâu hệ thống tiêu chí nghèo đa chiều, nhất là trong điều kiện thời gian rà soát, đánh giá tương đối ngắn. Một số tiêu chí mang tính định tính, dễ phát sinh ý kiến khác nhau trong cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, dữ liệu cập nhật từ các năm trước chưa thực sự đồng bộ, phải điều chỉnh thủ công, gây áp lực cho công tác tổng hợp, đối chiếu. Về phía người dân, vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách; một số hộ chưa hợp tác đầy đủ, thậm chí có tâm lý “muốn giữ hộ nghèo” để tiếp tục hưởng hỗ trợ; một số lao động đi làm ăn xa cũng khiến việc tiếp cận, xác minh thông tin gặp nhiều trở ngại.

Trước những khó khăn nêu trên, Chi cục Phát triển nông thôn đã chủ động, tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng công tác rà soát. Theo đồng chí Bùi Văn Tiến, Trưởng phòng Chính sách xã hội, Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình), Chi cục đã làm tốt vai trò tham mưu cho các cấp, ngành; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn, đôn đốc các địa phương triển khai thực hiện với phương châm rà soát đúng đối tượng, thực chất, không chạy theo thành tích, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định.

Cùng với đó, Chi cục đã tổ chức gần 20 hội nghị tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho các xã, phường trên địa bàn tỉnh, với sự tham gia của thành viên Ban Chỉ đạo cấp xã, Tổ giúp việc và Tổ rà soát ở thôn, tổ dân phố; đồng thời thực hiện thẩm tra, kiểm tra hồ sơ rà soát của các địa phương một cách chặt chẽ, nghiêm túc, đúng quy định.

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các cấp, các ngành và chính quyền cơ sở, mặc dù thời gian thực hiện ngắn, khối lượng công việc lớn, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy, công tác rà soát, đánh giá hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh năm 2025 đã được triển khai và hoàn thành đúng tiến độ. Đến nay, 100% xã, phường đã hoàn thành việc rà soát, đánh giá gửi về Chi cục Phát triển nông thôn để đối chiếu, thẩm tra, làm căn cứ để thực hiện các bước tiếp theo. Theo báo cáo tổng hợp sơ bộ, toàn tỉnh hiện có 13.598 hộ nghèo đa chiều, chiếm tỷ lệ 1,22% và 24.683 hộ cận nghèo đa chiều, chiếm tỷ lệ 2,16%.

Đồng chí Bùi Văn Tiến, Trưởng phòng Chính sách xã hội chia sẻ thêm: “Thời gian tới, Chi cục sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình rà soát, tăng cường tập huấn để nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ mới, kiêm nhiệm; đẩy mạnh chuẩn hóa, đồng bộ hóa dữ liệu giảm nghèo, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm thuận tiện hơn trong công tác lưu trữ, tổng hợp; đồng thời công tác tuyên truyền sẽ tiếp tục được chú trọng để người dân hiểu rõ mục tiêu của chính sách giảm nghèo, từ đó hạn chế tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước”.

Với sự quyết tâm của các cấp, các ngành và sự đồng thuận của Nhân dân, tin tưởng công tác rà soát, đánh giá hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh sẽ ngày càng thực chất, bảo đảm đúng đối tượng, đúng nhu cầu. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách an sinh xã hội, tạo động lực để người dân chủ động vươn lên thoát nghèo bền vững, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, “không để ai bị bỏ lại phía sau”.