Chuyện 10 ha khoai tây và khát vọng làm nông nghiệp hiện đại

Tiên phong đưa công nghệ vào đồng ruộng

Thời tiết ấm áp của những ngày đầu xuân dường như khiến không khí thu hoạch khoai tây của bà con nông dân trên cánh đồng Si (phường Đông Hoa Lư) trở nên náo nhiệt, rộn ràng hơn. Sự xuất hiện của chiếc máy thu hoạch khoai tây trở thành tâm điểm thu hút sự tò mò của bà con trong vùng. Đi đến đâu, chiếc máy xới đất đưa khoai lên bộ phận sàng đến đó, đất rơi xuống còn những củ khoai nằm phơi la liệt trên mặt ruộng, người nông dân chỉ việc nhặt và phân loại.  

Đang trực tiếp vận hành cỗ máy, ông Trịnh Viết Chiến (thôn Kim Phú, phường Hoa Lư) ngừng tay, hào hứng chia sẻ: "Chiếc máy này giá chỉ hơn chục triệu đồng thôi nhưng mỗi ngày có thể thu hoạch trên 3ha khoai tây, bằng 20 - 30 công lao động. Như vậy, 10 ha khoai tây này của tôi chỉ thu hoạch trong 3-4 ngày là xong. Quan trọng nhất là khoai thu hoạch bằng máy bảo đảm chất lượng, không lọt, lỏi, hay bị sứt, sẹo gì". 

Sau khi trồng thử nghiệm thành công vào năm ngoái, vụ Đông xuân 2025- 2026 này, ông Chiến quyết định mở rộng quy mô sản xuất khoai tây lên 10 ha thông qua việc tích tụ, thuê đất của những hộ không có nhu cầu sản xuất. Để yên tâm về đầu ra, ông ký hợp đồng với Công ty Cổ phần Logistics Viettrans bao tiêu toàn bộ sản phẩm. 

Anh Lê Văn Đại, cán bộ kỹ thuật của Công ty cho biết: "Công ty cung cấp giống, phân bón, hướng dẫn quy trình sản xuất và cuối vụ sẽ thu mua toàn bộ sản phẩm với mức giá cố định. Chúng tôi chuyên cung ứng cho chuỗi sản xuất chế biến của Nhà máy PepsiCo Foods Việt Nam tại Hà Nam, do vậy nhu cầu liên kết, thu mua là rất lớn".

Với năng suất 22 tấn/ha cùng mức giá bao tiêu ổn định 8.600 đồng/kg, mỗi héc-ta khoai tây sau khi trừ chi phí đã mang về cho ông Chiến khoản lãi ròng khoảng 95 triệu đồng. Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình này còn mở ra sinh kế mới cho lao động địa phương. Những người nông dân như bà Tạ Thị Yên, bà Nguyễn Thị Hợi (phố Phú Thượng) tâm sự rằng, trong bối cảnh con cháu bám trụ ở các khu công nghiệp, sức khỏe bản thân giảm sút do tuổi cao, khiến ruộng vườn vụ làm, vụ bỏ, nay thấy ông Chiến đầu tư mô hình bài bản này, bà con vừa mừng vì sự hồi sinh của đất, vừa phấn khởi vì có thêm công việc nhặt khoai, phân loại, có thêm “đồng ra, đồng vào”.

Bản lĩnh đại điền

Sự thành công hôm nay là trái ngọt sau hơn 20 năm kiên trì theo đuổi lý tưởng của ông Chiến. Từ năm 2002, nhìn những thửa ruộng “bờ xôi ruộng mật” bị bỏ hoang, cỏ mọc lút đầu, ông không khỏi đau lòng và quyết tâm chứng minh mình có thể làm giàu từ ruộng. Ông đã lặng lẽ đi gom lại những diện tích ruộng bỏ hoang để hình thành những cánh đồng mẫu lớn rồi đầu tư hàng tỷ đồng vào hệ thống máy móc hiện đại, từ máy cấy, máy gặt đến máy bay không người lái… để sản xuất nông nghiệp. 

Thành công với cây lúa, ông Chiến tiếp tục dấn thân vào cây màu vì nhận thấy cây lúa dường như hết dư địa để phát triển. Ông Chiến nhẩm tính, nếu làm bài bản thì lợi nhuận từ cây màu có thể gấp 4-5 lần so với trồng lúa. 

Dù năm nay gặp không ít khó khăn do thời tiết bất thường và sâu bệnh gây ảnh hưởng đến sản lượng, chất lượng củ khoai tây nhưng rõ ràng ông vẫn đang có lãi. Ông đã dự tính cho năm sau sẽ mở rộng diện tích và áp dụng cơ giới hóa triệt để hơn nữa ở khâu ép luống, bón phân và đặt củ tự động. Ông thể hiện ý chí và tư duy quyết liệt của một nông dân tiên phong: "Máy móc có rồi, không có cớ gì mà lại để mất tiền, tốn công lao động cả. Nếu được chính quyền hỗ trợ tạo điều kiện cho những lão nông tri điền như chúng tôi tích tụ ruộng đất, đầu tư máy móc thì 100% thành công”.

Lời giải cho bài toán vụ đông?

Trên lý thuyết, việc bỏ không đất đai suốt 3 tháng vụ Đông sau 2 vụ lúa chính là một sự lãng phí tài nguyên to lớn. Thế nhưng, thực tế để "ăn" được vụ thứ 3 này lại là một bài toán đầy rủi ro. Trồng cây màu vốn dĩ tiêu tốn nhiều công lao động, quy trình chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cũng phức tạp hơn cây lúa gấp nhiều lần. Chưa kể, thời tiết miền Bắc những năm gần đây diễn biến khó lường, những đợt mưa lớn đầu vụ thường xuyên làm trễ nhịp xuống giống, đẩy áp lực thời vụ lên mức căng thẳng.  

Đặc biệt, "nút thắt" lớn nhất chính là đầu ra. Khác với hạt lúa có thể phơi khô tích trữ, cây màu đòi hỏi phải có thị trường tiêu thụ ngay vì rất khó bảo quản lâu. Việc chọn trồng cây gì, bán sản phẩm cho ai để không rơi vào cảnh "được mùa mất giá" vẫn luôn là một câu chuyện dài đầy trăn trở.  

Chính vì những rào cản đó mà hiện nay, dù Ninh Bình có tới 148,7 nghìn ha đất trồng lúa và hơn 183 nghìn ha đất trồng cây hàng năm, nhưng diện tích cây vụ Đông mới chỉ đạt khoảng 23.000 ha – một con số còn quá khiêm tốn so với tiềm năng sẵn có. Trong bối cảnh đó, mô hình của ông Trịnh Viết Chiến không chỉ đơn thuần là một vụ mùa thắng lợi, mà còn mở ra hướng đi mới trong việc tối ưu hóa giá trị đất đai. Sự tiên phong của ông chính là minh chứng cho việc: Khi có sự quyết liệt của "đại điền", sự đồng hành của doanh nghiệp và hỗ trợ từ chính quyền, chúng ta hoàn toàn có thể hiện đại hóa nông nghiệp và làm giàu bền vững trên mảnh đất quê hương.