Xu hướng thời trang bền vững tại Việt Nam qua góc nhìn người nước ngoài

Xu hướng tiêu dùng thời trang tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, hành vi tiêu dùng thời trang của giới trẻ Việt Nam đang có sự chuyển dịch đáng kể. Mặc dù, các xu hướng thời trang thay đổi nhanh và nhu cầu cập nhật phong cách theo thị trường cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ nhưng theo ghi nhận, xu hướng tiêu dùng song hành: ưu tiên các sản phẩm có tuổi thọ sử dụng dài hơn, chất lượng tốt hơn và thể hiện dấu ấn cá nhân gia tăng. Điều này được thể hiện qua sự quan tâm ngày càng lớn dành cho thời trang đã qua sử dụng (secondhand), thời trang thập niên 70, 80, 90 thế kỷ trước (đồ vintage) và các sản phẩm, phụ kiện thời trang thương hiệu nội địa (local brand) theo định hướng bền vững.

Theo một nghiên cứu công bố trên tạp chí PLoS One năm 2024 về hành vi mua sắm của thế hệ Gen Z tại Việt Nam, nhận thức về môi trường và xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy ý định mua các sản phẩm thời trang bền vững. Xu hướng này được phản ánh qua sự gia tăng của các sự kiện và sáng kiến liên quan đến thời trang tuần hoàn tại Việt Nam như triển lãm TEXFUTURE Vietnam, Hội chợ Quốc tế ngành dệt may VIATT hay các hội thảo thuộc khuôn khổ Giải thưởng Thiết kế Bền vững EU - Việt Nam (EVSDA). Những hoạt động này cho thấy thời trang bền vững không còn là khái niệm mang tính học thuật mà đang dần trở thành một phần của thói quen tiêu dùng tại Việt Nam.

Xu hướng tiêu dùng thời trang bền vững và thời trang secondhand hiện không chỉ phổ biến tại Việt Nam mà còn được hưởng ứng rộng rãi trên toàn cầu.
Trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng sâu rộng, những xu hướng tiêu dùng mang tính toàn cầu này cũng nhanh chóng lan tỏa tới Việt Nam, tạo nên sự kết nối giữa người dân địa phương với cộng đồng quốc tế.
Bên cạnh đó, cộng đồng người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam cũng nhanh chóng hòa nhập với xu hướng tiêu dùng này. Đối với nhiều người nước ngoài, việc ghé thăm các cửa hàng secondhand, chợ vintage hay các buổi trao đổi quần áo không chỉ là hoạt động mua sắm mà còn là cơ hội khám phá văn hóa thời trang địa phương.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp thời trang được xem là một trong những lĩnh vực gây áp lực lớn lên môi trường thông qua lượng rác thải và khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất, việc kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua tái sử dụng ngày càng được nhiều người lựa chọn như một giải pháp tiêu dùng có trách nhiệm.

Khi thời trang trở thành một lựa chọn có trách nhiệm

Demy Haekins, một sinh viên trao đổi tại Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, dành sự quan tâm đặc biệt đối với thời trang bền vững. Nhận thức này được hình thành từ sớm bởi ảnh hưởng từ gia đình, đặc biệt là người chị đang làm việc trong ngành thời trang và thường xuyên chia sẻ về những tác động môi trường của ngành công nghiệp này. Từ những câu chuyện đó, Demy dần xây dựng thói quen tiêu dùng có trách nhiệm hơn và nhìn nhận quần áo không chỉ là sản phẩm phục vụ nhu cầu cá nhân mà còn gắn với những vấn đề xã hội và môi trường rộng lớn hơn.

Chia sẻ về sự khác biệt giữa việc mua những món đồ chạy theo xu hướng nhưng nhanh xuống cấp và lựa chọn các sản phẩm có độ bền cao, Demy cho rằng đây không đơn thuần là quyết định mua sắm mà còn phản ánh trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với môi trường: “Xu hướng thời trang sẽ luôn tồn tại, các phong cách sẽ liên tục xuất hiện rồi biến mất, và nhiều xu hướng sau đó lại quay trở lại, giống như mốt quần jeans ống rộng của thập niên 1990. Vì vậy, tôi nghĩ quần áo không nên bị vứt bỏ chỉ vì một xu hướng đã qua đi. Thay vào đó, chúng có thể được quyên góp cho các tổ chức từ thiện, cửa hàng đồ cũ hoặc tặng lại cho bạn bè và người thân vẫn có nhu cầu sử dụng. Bằng cách đó, thời trang sẽ trở nên bền vững, ý nghĩa và ít lãng phí hơn.”

Khi được trải nghiệm các cửa hàng quần áo secondhand tại Hà Nội, Demy cảm thấy thích thú và cho rằng đây là một tín hiệu tích cực cho thấy thời trang bền vững đang dần được nhiều người trẻ đón nhận. Đặc biệt, trong lần trải nghiệm mua sắm tại chợ Đông Tác, Hà Nội, Demy đã dành nhiều thời gian để tìm kiếm và lựa chọn những món đồ phù hợp. Theo Demy: trong bối cảnh thời trang nhanh ngày càng khuyến khích việc mua sắm và thải bỏ liên tục, người tiêu dùng cần nhận thức rõ hơn về những tác động môi trường mà các lựa chọn của mình tạo ra.
Bên cạnh đó, anh cũng cho rằng thời trang bền vững không đồng nghĩa với sự nhàm chán hay lỗi thời. Ngược lại, nhiều phong cách độc đáo và sáng tạo có thể được hình thành từ việc mua sắm đồ secondhand, tái sử dụng quần áo cũ hoặc xây dựng những bộ trang phục mang dấu ấn cá nhân. Đối với Demy, để thời trang bền vững trở nên phổ biến hơn ở Việt Nam, cần có sự chung tay từ các thương hiệu, nhà sáng tạo nội dung, trường học và chính người tiêu dùng trong việc nâng cao nhận thức, bình thường hoá việc mặc lại, trao đổi quần áo và phát triển văn hóa mua sắm có trách nhiệm hơn.

Từ lựa chọn cá nhân đến những món đồ bền vững

Sự lựa chọn sử dụng những sản phẩm thời trang bền vững đôi khi xuất phát từ những nhu cầu cá nhân cơ bản của người tiêu dùng. Với Palma - một du khách đến từ Netherlands đã có nhiều lần ghé Việt Nam để chia sẻ về trải nghiệm mua sắm của mình: “Khi tôi mua sắm tại các cửa hàng hoặc các chợ đồ secondhand của Việt Nam tôi rất ấn tượng bởi sự đa dạng mẫu mã sản phẩm. Tôi thấy rằng những bạn trẻ ở Việt Nam sở hữu những chiếc quần rất tuyệt và khi tôi hỏi họ, họ nói rằng không thể nhớ chỗ mua vì đã mặc được nhiều năm”.

Không chỉ bị thu hút bởi sự đa dạng và chất lượng của các sản phẩm thời trang tại Việt Nam, Palma còn đặc biệt chú trọng đến cách bản thân tiêu dùng. Với cô, việc lựa chọn những món đồ có giá trị sử dụng lâu dài chính là một lối sống tích cực - và đó cũng là tiêu chí cô luôn đặt lên hàng đầu mỗi khi mua sắm: vừa hợp với phong cách cá nhân, vừa có thể đồng hành cùng cô trong thời gian dài.

Không giống với Palma, lựa chọn của Jessie - một người Mỹ đang sinh sống tại Việt Nam đôi khi vẫn giằng xé giữa sở thích cá nhân và một trách nhiệm mà cô tự đặt ra cho mình. Mỗi lần mua quần áo Jessie đều cân nhắc đến độ bền của sản phẩm bởi cô không muốn một món đồ chỉ được mặc vài lần rồi nhanh chóng bị vứt bỏ. "Đôi khi tôi vẫn thích mua những món đồ hợp xu hướng, nhưng tôi nhận thức được rằng mỗi lựa chọn của mình đều có ảnh hưởng đến môi trường", cô chia sẻ. Jessie cho rằng việc lựa chọn những món đồ thời trang có thể sử dụng trong thời gian dài là cách tiêu dùng hợp lý hơn so với việc mua sắm các sản phẩm chỉ sử dụng trong thời gian ngắn rồi bỏ đi. Theo cô, hình thức tiêu dùng này đang gây ra những tác động đáng kể đến môi trường, góp phần làm gia tăng tình trạng ô nhiễm.

Từ câu chuyện của Demy, Palma và Jessie, có thể thấy điểm chung của những người nước ngoài này khi tiếp cận thời trang Việt Nam là sự ưu tiên cho giá trị sử dụng lâu dài, bất kể xuất phát điểm của họ có khác biệt thế nào.
Những lựa chọn cá nhân này đang góp phần lan tỏa một xu hướng tiêu dùng mới, nơi thời trang secondhand không còn là giải pháp tạm thời mà đã trở thành lối sống giao thoa giữa người Việt và cộng đồng quốc tế. Khi câu hỏi về độ bền của một món đồ được đặt ra trước mỗi quyết định mua sắm, thời trang bền vững đã không còn là khái niệm lý thuyết mà đang hiện diện rõ nét trong đời sống thường nhật.