Trang bị kỹ năng sống cho thế hệ trẻ

Những năm gần đây, giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu trước đây chủ yếu dừng ở các hoạt động ngoại khóa mang tính hình thức thì nay nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động tích hợp kỹ năng sống vào chương trình học chính khóa. Các chuyên đề như: phòng, chống bạo lực học đường; phòng, chống ma túy; giáo dục sức khỏe; kỹ năng ứng xử; đặc biệt là an toàn trên không gian mạng… được tổ chức linh hoạt, phù hợp với từng cấp học.

Điểm đáng chú ý là phương pháp truyền đạt có sự đổi mới rõ nét, lấy người học làm trung tâm. Học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều mà còn được tham gia thảo luận, xử lý tình huống thực tế, qua đó, hình thành tư duy phản biện, kỹ năng ứng phó và khả năng tự bảo vệ bản thân.

Mới đây, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an tỉnh) đã phối hợp tổ chức chương trình tuyên truyền, trải nghiệm thực hành cho hơn 1.800 cán bộ, giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Đồng Văn và Trường THCS Yên Bắc, phường Đồng Văn. Tại đây, các em được trang bị kiến thức cơ bản về nguyên nhân cháy nổ, biện pháp phòng ngừa, kỹ năng thoát hiểm và sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ. Không dừng lại ở lý thuyết, học sinh còn trực tiếp tham gia các tình huống giả định như: sử dụng bình chữa cháy xách tay, thao tác với lăng vòi, thực hành thoát nạn trong môi trường có khói… qua đó, nâng cao khả năng xử lý tình huống thực tế. Song song với đó, các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước, tai nạn thương tích cũng được triển khai rộng khắp. Nhiều mô hình truyền thông sáng tạo trên nền tảng số đã góp phần đưa kiến thức đến gần hơn với học sinh, phụ huynh và cộng đồng.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro đối với thanh, thiếu niên. Tình trạng lừa đảo trực tuyến, bạo lực mạng, thông tin xấu độc… đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc trang bị kỹ năng số và khả năng “miễn dịch thông tin” cho giới trẻ. Trước thực tế đó, các ngành chức năng đã tăng cường phối hợp, triển khai nhiều chương trình nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho học sinh. Thông qua các buổi tuyên truyền, các em được hướng dẫn nhận diện chiêu trò lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng mạng xã hội văn minh, an toàn, từng bước hình thành năng lực trở thành “công dân số” có trách nhiệm.

Một trong những mô hình giáo dục hiệu quả đang được triển khai là “Phiên tòa giả định”. Đoàn Thanh niên Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh đã phối hợp với Đoàn Thanh niên Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua “Phiên tòa giả định” với sự tham gia của 400 sinh viên. Phiên toà giả định được thực hiện bằng hình thức sân khấu hóa, xét xử sơ thẩm vụ án “giết người và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Các vai diễn trong phiên tòa giả định đều do đoàn viên, thanh niên của các đơn vị tham gia đảm nhiệm. Thông qua việc tái hiện vụ việc có thật, gắn với lứa tuổi học sinh, sinh viên, mô hình này giúp người tham gia nhận thức rõ ranh giới giữa đúng sai, hiểu sâu sắc hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật. Cách làm trực quan, sinh động không chỉ tạo sự hứng thú mà còn nâng cao hiệu quả giáo dục, góp phần phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm, từ xa.

Thời gian qua, với mạng lưới 138 Đoàn xã, phường và đơn vị trực thuộc, 577 cơ sở Đoàn cùng hơn 144 nghìn đoàn viên, thanh niên, tổ chức Đoàn đã tiếp cận, đồng hành và dẫn dắt thanh niên trên nhiều lĩnh vực. Công tác tuyên truyền, giáo dục được triển khai sâu rộng thông qua hệ thống 164 Câu lạc bộ Lý luận trẻ, hơn 2.000 cộng tác viên dư luận xã hội và hàng trăm báo cáo viên. Đây là lực lượng nòng cốt trong định hướng tư tưởng, trang bị kiến thức, kỹ năng, đặc biệt trên không gian mạng.

Không chỉ dừng ở tuyên truyền, các cấp bộ Đoàn còn đẩy mạnh hoạt động thực tiễn. Đến nay, toàn tỉnh đã triển khai hơn 3.300 công trình, phần việc thanh niên với tổng nguồn lực gần 3 tỷ đồng. Qua đó, đoàn viên, thanh niên không chỉ được rèn luyện kỹ năng mà còn trực tiếp đóng góp cho cộng đồng. Trong các tình huống thiên tai, hơn 2.500 đoàn viên, thanh niên đã tham gia các đội hình tình nguyện hỗ trợ người dân ứng phó với bão lũ, thể hiện rõ vai trò xung kích, tinh thần trách nhiệm và ý thức cộng đồng. Các chương trình đồng hành cũng đạt nhiều kết quả nổi bật, có 73% thanh, thiếu nhi được tiếp cận hoạt động nâng cao năng lực số; hơn 118.000 lượt được tư vấn hướng nghiệp; trên 152.000 lượt tham gia hoạt động hội nhập quốc tế.

Trong công tác xây dựng Đảng, tổ chức Đoàn đã giới thiệu gần 7.000 đoàn viên ưu tú, trong đó hơn 2.000 đoàn viên được kết nạp Đảng, góp phần bồi dưỡng lớp trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng.

Đồng chí Trần Ngọc Nam, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn cho biết: Việc lan tỏa kỹ năng sống, kỹ năng an toàn cho thanh, thiếu niên không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài trong công tác giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Thông qua các hoạt động của tổ chức Đoàn, các em được trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng thực hành xã hội, từ đó, nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân, thích ứng với môi trường sống ngày càng phức tạp. Thời gian tới, tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức triển khai theo hướng gắn lý thuyết với trải nghiệm thực tiễn, phát huy mạnh mẽ chuyển đổi số, đồng thời huy động sự tham gia của gia đình và xã hội nhằm tạo môi trường toàn diện để thanh, thiếu niên phát triển.

Từ những lớp học kỹ năng, các buổi diễn tập phòng cháy, chữa cháy đến những hoạt động tình nguyện và mô hình giáo dục pháp luật, tất cả đang góp phần hình thành hệ sinh thái giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ. Việc lan tỏa kỹ năng sống và bảo đảm an toàn không chỉ giúp thanh, thiếu niên tự tin, bản lĩnh hơn mà còn góp phần xây dựng lớp công dân có trách nhiệm, sẵn sàng hội nhập, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước.