Tăng cường công tác phòng, chống HIV/AIDS
Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp, đặc biệt là các ngành chức năng đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS, coi đây là nhiệm vụ quan trọng; có sự ưu tiên đầu tư cho phòng, chống HIV/AIDS phù hợp với tình hình dịch và tình hình kinh tế - xã hội của từng địa phương; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống HIV/AIDS; lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu về phòng, chống HIV/AIDS vào kế hoạch phát triển y tế và chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Theo đó, ngành Y tế và các đơn vị chức năng tích cực thực hiện các giải pháp về dự phòng lây nhiễm HIV. Trong công tác tuyên truyền, ngành đã chủ động đa dạng hóa về nội dung, phương thức giáo dục, truyền thông, bảo đảm chất lượng, phù hợp với đặc điểm từng nhóm đối tượng, tập trung vào nhóm người trẻ tuổi; tổ chức tuyên truyền trực tiếp, phổ biến kiến thức, nói chuyện chuyên đề phòng, chống HIV/AIDS, chính sách, pháp luật, cung cấp thông tin, kiến thức về phòng, chống ma túy, mại dâm cho học sinh tại các trường học THCS trên địa bàn huyện, thị xã, thành phố và công nhân lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh; phối hợp với cơ quan truyền thông tuyên truyền những thông tin khuyến cáo người dân và cộng đồng về phòng, chống HIV/AIDS. Các hoạt động truyền thông được ngành tổ chức sâu rộng hơn nhân các sự kiện trọng tâm về phòng, chống HIV/AIDS trong năm, đặc biệt là Tháng cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con (tháng 6), Tháng hành động Quốc gia phòng chống HIV/AIDS (10/11-10/12) và Ngày thế giới phòng, chống AIDS (1/12)...
Cùng với đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tư duy truyền thông phòng, chống HIV/AIDS cũng dần được đổi mới, không truyền thông hù dọa, huy động người nhiễm HIV và người thuộc nhóm có hành vi nguy cơ cao tham gia vào các hoạt động truyền thông, vận động các đối tượng nguy cơ cao như: phụ nữ bán dâm, người nghiện chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM),... sử dụng bơm kim tiêm sạch, sử dụng bao cao su đúng cách trong quan hệ tình dục dự phòng lây nhiễm HIV. Qua đó, giúp nâng cao kiến thức về giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV tại gia đình, cộng đồng, nơi học tập, nơi làm việc; người sử dụng ma túy, tiếp viên nhà hàng trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố được tiếp cận với chương trình bơm kim tiêm, bao cao su miễn phí; cấp phát bao cao su cho bệnh nhân đang điều trị HIV/AIDS, khách hàng đến tư vấn, xét nghiệm HIV và các đối tượng có nguy cơ cao như: gái mại dâm, MSM, người nghiện chích ma túy, người chuyển giới… tại phòng khám đa khoa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thuộc Dự án “Dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS - Kết nối giữa cơ sở y tế và trại giam”.
Năm 2013, việc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone bắt đầu được triển khai. Đến nay, toàn tỉnh có 1 cơ sở điều trị, 5 điểm cấp phát thuốc Methadone tại 5/6 huyện, thị xã, thành phố với tổng số bệnh nhân hiện đang được điều trị là 340 người. Tại đây, ngành Y tế tăng cường truyền thông, tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm về hiệu quả của chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone đối với người nghiện chích ma túy và gia đình để họ hiểu, tham gia và duy trì tuân thủ điều trị; tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh nhân trong thực hiện thủ tục tiếp nhận điều trị nhằm tăng số người nghiện chích ma túy tham gia điều trị theo quy định... Qua các năm, báo cáo số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc Methadone không biến động nhiều.
Tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã triển khai công tác tư vấn xét nghiệm HIV, đặc biệt chú trọng phát hiện mới người nhiễm HIV, chuyển gửi thành công người nhiễm HIV mới phát hiện tham gia điều trị bằng thuốc ARV. Ngành Y tế cũng tổ chức triển khai điều trị HIV/AIDS tại các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh, phối hợp điều trị ARV trong Trại giam Nam Hà, Trại tạm giam Công an tỉnh; đánh giá việc thực hiện tuân thủ điều trị bằng thuốc ARV của người bệnh và triển khai các hoạt động hỗ trợ tuân thủ điều trị cho những người bệnh có biểu hiện của tuân thủ điều trị kém…
Với những giải pháp đồng bộ, theo đánh giá của ngành chức năng, dịch HIV tại tỉnh Hà Nam đang có xu hướng giảm số ca nhiễm HIV phát hiện và tử vong. Giai đoạn 2021-2024, mỗi năm có từ 24-25 nghìn lượt người trên địa bàn tỉnh được xét nghiệm HIV, đã phát hiện 171 người nhiễm HIV, trong đó có 147 người được chuyển gửi điều trị thành công. Tính đến ngày 25/5/2025, tổng số trường hợp nhiễm HIV hiện còn sống trên địa bàn tỉnh là 954 người; tổng số bệnh nhân đã tử vong do AIDS là 792 người.
Mặc dù vậy, hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại tỉnh Hà Nam vẫn đang gặp phải nhiều khó khăn, thách thức. Trong đó, các trường hợp mắc HIV được phát hiện thời gian gần đây chủ yếu trong nhóm tuổi trẻ; tỷ lệ hiện nhiễm HIV theo giới vẫn tập trung chủ yếu là đối tượng nam giới (gấp 2 lần nữ giới); nhóm tuổi lây nhiễm chính là nhóm tuổi thanh niên 15-29 tuổi, và 30-39 tuổi, 40- 49 tuổi; đường lây đang có xu hướng chuyển từ lây truyền qua đường máu sang lây truyền qua đường tình dục và tập trung nhất ở đối tượng vợ chồng, bạn tình, bạn chích ma túy nhiễm HIV... Đến năm 2024, lây nhiễm qua đường quan hệ tình dục đang chiếm tỷ lệ cao nhất là 60,7%, lây nhiễm qua đường máu chiếm 17,9%, còn lại là không rõ đường lây truyền. Cùng với đó, số ca nhiễm HIV mới phát hiện các năm gần đây đang chuyển dịch về các huyện, thị xã nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, cảnh báo nguy cơ lây nhiễm HIV trong nhóm thanh niên do các yếu tố liên quan như: sự di biến động giữa các tỉnh, thành phố, hành vi quan hệ tình dục không an toàn và chưa có biện pháp can thiệp hiệu quả…
Để thực hiện mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 theo Quyết định số 1246/QĐ-TTg ngày 14/8/2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia Chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 và Kế hoạch 2507/KH- UBND ngày 22/12/2023 của UBND tỉnh thực hiện Chiến lược quốc gia Chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 trên địa bàn tỉnh Hà Nam... thời gian tới, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tiếp tục triển khai toàn diện các hoạt động truyền thông, can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV; đẩy mạnh giám sát, xét nghiệm theo dõi đánh giá HIV, điều trị HIV/AIDS và kiện toàn, nâng cao năng lực cho hệ thống nhân lực tham gia công tác phòng chống HIV/AIDS. Đồng thời, mở rộng dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS tại các cơ sở y tế tư nhân; tiếp tục phối hợp với các trung tâm y tế tổ chức các hội nghị chuyên đề, cập nhật kiến thức phòng chống HIV/AIDS cho cán bộ y tế và nhóm nòng cốt tham gia chương trình phòng chống HIV/AIDS; tăng cường phối hợp triển khai toàn diện, quyết liệt, hiệu quả các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh...
