Sức bật mới từ đội tuyển Vật lý Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong

Người thầy truyền cảm hứng

Thầy giáo Nguyễn Hải Dương, Lãnh đội đội tuyển HSG Quốc gia môn Vật lý Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, là giáo viên trẻ giàu bản lĩnh và kinh nghiệm. Xuất thân từ cựu học sinh chuyên Lý của trường (khóa 2006-2009), thầy Dương thấu hiểu sâu sắc giá trị truyền thống, từ đó chủ động đổi mới phương pháp để bắt kịp xu thế giáo dục thời đại số. 

Trong bối cảnh hội nhập, rào cản ngôn ngữ và khả năng tiếp cận tài liệu gốc là thách thức lớn. Nhận diện rõ “điểm nghẽn”, thầy Dương chủ động ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình bồi dưỡng. Công nghệ giúp giải quyết triệt để bài toán dịch thuật các tài liệu Vật lý chuyên sâu từ tiếng Anh, Nga, Trung. 

Thay vì tốn hàng trăm giờ thao tác thủ công, thầy trò dành thời gian phân tích cốt lõi kiến thức. Cách làm này giúp học sinh tiếp cận tức thời các dạng bài mới, bắt kịp xu hướng Olympic quốc tế (IPhO, APhO). Tư duy đột phá này xóa bỏ “độ trễ” thông tin, thu hẹp khoảng cách giữa địa phương và các trung tâm giáo dục lớn.

Không dừng lại ở khâu tìm kiếm tài liệu, công nghệ được ứng dụng đi vào chiều sâu của quy trình kiểm soát chất lượng đào tạo. Hệ thống Trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành trợ thủ đắc lực trong việc thiết kế giáo án và phát hiện lỗi sai trong bài làm của học sinh. Sự hỗ trợ này giúp tối ưu hóa quỹ thời gian trên lớp, chuyển trọng tâm từ các thao tác kỹ thuật thuần túy sang việc thảo luận, đào sâu các vấn đề bản chất của Vật lý. 

Bên cạnh tư duy đổi mới là việc gìn giữ các giá trị nền tảng. Thư viện của đội tuyển Vật lý trường THPT chuyên Lê Hồng Phong hiện có hơn 500 đầu sách chuyên khảo, là kho tàng tri thức mang tính kế thừa. Các tài liệu là kinh nghiệm, kiến thức của khóa trước được ghi chú, hệ thống hóa và trao truyền cho khóa sau, tạo nên sự liền mạch trong đào tạo.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng khác trong chiến lược đào tạo là công tác quản trị tâm lý và tôi luyện bản lĩnh thực chiến. Áp lực thi cử được chuyển hóa thành động lực phấn đấu, giúp học sinh rèn luyện ý chí. Ngay từ lớp 10, các thành viên đội tuyển được tạo điều kiện cọ xát tại các sân chơi lớn như: kỳ thi giao lưu Duyên hải và Đồng bằng Bắc Bộ, Trại hè Hùng Vương... 

Các bài kiểm tra định kỳ hàng tuần trở thành những đợt “tập dượt” sát thực tế, buộc học sinh đối mặt với áp lực thời gian và xử lý các tình huống bất ngờ. Phương châm “Thắng không kiêu, bại không nản” được rèn giũa thường xuyên, giúp các em giữ vững tâm thế bình tĩnh trước mọi tình huống. 

Trong hành trình này, thầy Dương đóng vai trò người điều tiết, tính toán chính xác điểm rơi phong độ để có đấu pháp hợp lý cho từng cá nhân. Thành quả 28 giải Quốc gia, đặc biệt là kết quả 11/11 giải năm nay, đã khẳng định tính đúng đắn phương pháp giáo dục của nhà trường.

Những “mảnh ghép” hoàn hảo

Nếu chiến lược của thầy là điều kiện cần, thì sự nỗ lực và tư duy vượt trội của trò là điều kiện đủ để tạo nên kỳ tích. Ba giải Nhất Quốc gia của các em Đặng Quang Huy, Nguyễn Thiện Đắc và Nguyễn Thị Bích Ngọc là ba “mảnh ghép” hoàn hảo, đại diện cho những phẩm chất ưu việt của thế hệ học sinh trường THPT chuyên Lê Hồng Phong thời kỳ mới.

Đặng Quang Huy, chủ nhân giải Nhất Quốc gia, là đại diện tiêu biểu cho tư duy “kỷ luật tạo nên sức mạnh”. Huy thiết lập chế độ rèn luyện nghiêm ngặt, lấy cảm hứng từ sự chuyên nghiệp của cầu thủ bóng đá Cristiano Ronaldo. Em nhận thức rõ tố chất chỉ tạo lợi thế bước đầu, kỷ luật mới là yếu tố quyết định sự thành bại. 

Trong quá trình ôn luyện, Huy thẳng thắn nhìn nhận hạn chế lớn nhất của bản thân là tâm lý chủ quan, thường bỏ qua lỗi nhỏ để chạy theo số lượng. Em kiên quyết điều chỉnh phương pháp và chấp nhận đi chậm lại, phân tích thấu đáo nguyên nhân để khắc phục triệt để từng sai sót. Chính sự nghiêm cẩn trong tư duy giúp Huy xóa bỏ hoàn toàn các lỗ hổng kiến thức. Tại phòng thi, trước những thử thách hóc búa, sự điềm tĩnh và thói quen kiểm soát tỉ mỉ đã giúp em làm chủ tình huống. 

Khác với vẻ trầm tĩnh của Huy, Nguyễn Thiện Đắc mang đến câu chuyện về sự nỗ lực và tư duy chiến thuật sắc bén. Từng đạt giải Ba quốc gia năm lớp 11, Đắc bước vào kỳ thi năm nay với quyết tâm đổi màu huy chương. Chiến thuật của Đắc là “Dễ trước - Khó sau”. Ngay khi nhận đề, Đắc dành thời gian đọc lướt toàn bộ, gạch chân các từ khóa quan trọng và ưu tiên xử lý dứt điểm những phần kiến thức sở trường. Đắc hiểu rằng, sa đà vào một bài toán khó quá lâu sẽ tạo ra hiệu ứng domino tiêu cực về tâm lý. 

Điểm độc đáo trong tư duy của Đắc là việc sử dụng phương pháp “phân tích thứ nguyên” để kiểm tra tính hợp lý của kết quả. Thay vì chỉ tin vào những con số vô hồn, Đắc luôn đặt câu hỏi: Liệu kết quả này có phù hợp với thực tế vật lý hay không? Sự cẩn trọng và tư duy logic chặt chẽ đã giúp Đắc tránh được những sai sót đáng tiếc, đưa em từ vị trí giải Ba vươn lên Top 6 toàn quốc, giành vé vào vòng chọn đội tuyển Olympic.

Đặc biệt nhất trong bộ ba giải Nhất là nữ sinh Nguyễn Thị Bích Ngọc, người xuất sắc giành vị trí Á khoa toàn quốc. Ngọc đã phá vỡ hoàn toàn định kiến cho rằng Vật lý là sân chơi của nam giới. Xuất phát điểm từ học sinh chuyên Toán cấp 2, Ngọc chuyển hướng sang Vật lý bằng niềm đam mê giải mã các hiện tượng tự nhiên. 

Lợi thế của Ngọc là sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Em chọn cách học sâu, hiểu bản chất vấn đề thay vì học lướt. Trong kỳ thi vừa qua, đối diện với đề thi có tính phân hóa cao, Ngọc thể hiện tư duy chiến thuật sắc sảo. Nữ sinh chủ động tạm dừng những câu có quy trình xử lý phức tạp dù đã nắm hướng giải, ưu tiên hoàn thành các nội dung cơ bản để bảo toàn quỹ điểm. Quyết định dứt khoát, biết tính toán lùi để tiến cho thấy tâm lý vững vàng và bản lĩnh trưởng thành của nữ sinh.

Thành tích của Huy, Đắc, Ngọc cùng các thành viên đội tuyển là kết tinh của trí tuệ tập thể và tinh thần đoàn kết. Trong môi trường giáo dục mũi nhọn, áp lực cạnh tranh đã được thầy và trò chuyển hóa thành động lực thi đua tích cực. Tư duy đối đầu cục bộ hoàn toàn bị loại bỏ; thay vào đó, sự tương trợ và chia sẻ tri thức trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt quá trình ôn luyện. 

Các mô hình học tập chuyên sâu được duy trì thực chất, trở thành không gian để các em cùng tháo gỡ khó khăn, làm chủ các chuyên đề mới. Chính sự cộng hưởng về tư duy, thống nhất về ý chí và hành động đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, khẳng định vị thế vững chắc của đội tuyển trên bản đồ tri thức quốc gia.

Kết quả 115 giải tại kỳ thi HSG Quốc gia năm nay của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, trong đó có những đóng góp quan trọng của đội tuyển môn Vật lý cho thấy hướng đi đúng đắn của ngành Giáo dục tỉnh nhà. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp giảng dạy và chính sách đãi ngộ nhân tài hợp lý. 

Ngay sau kỳ thi, thầy trò đội tuyển Vật lý sẽ bắt tay vào hành trình  chinh phục tấm vé tham dự Olympic Vật lý Châu Á (APhO) và Quốc tế (IPhO). Với nền tảng kiến thức vững chắc, bản lĩnh thi đấu đã được tôi luyện và sự hỗ trợ đắc lực từ công nghệ, những gương mặt ưu tú của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong đang sẵn sàng viết tiếp những trang sử vàng, khẳng định vị thế trong hành trình hội nhập giáo dục toàn cầu./.