Các nghi lễ dâng ẩm thực trong Lễ hội truyền thống Đền Gin

Lễ hội truyền thống Đền Gin được tổ chức hằng năm từ ngày mùng 8 đến ngày 11 tháng Chạp, gắn với công lao của Tướng công Long Kiều (Kiều Công Hãn) - danh tướng có công lớn giúp Ngô Quyền đánh đuổi quân xâm lược Nam Hán, góp phần làm nên chiến thắng lịch sử năm 938, khôi phục nền tự chủ của dân tộc. Đền Gin được xếp hạng Di tích Lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1964 và được cấp bằng công nhận Di tích lịch sử - văn hóa năm 1989.

Điểm nhấn của chính hội là chuỗi nghi lễ dâng ẩm thực truyền thống, gồm: dâng cỗ - thi cỗ, thi cá hàng Tổng và thưởng lộc Thánh. Tham gia nghi lễ có hơn 50 mâm cỗ do 20 thôn, xóm trong xã chuẩn bị, với đầy đủ lễ vật truyền thống như hoa quả, bánh chưng, bánh giầy, lợn, cá trắm, giò chả, đồ đường, xôi gà… Trong đó, hai mâm Cỗ Ngọc và Cỗ Các gây ấn tượng bởi kỹ thuật chế biến công phu, hình thức trình bày giàu tính thẩm mỹ, hàm chứa những biểu tượng tâm linh sâu sắc, thể hiện rõ tinh thần “kính Thánh - trọng nghĩa - gắn kết cộng đồng”.

Nghi lễ thi cá hàng Tổng được tổ chức trang nghiêm, với cá trắm - sản vật tiêu biểu của địa phương - được tuyển chọn, nuôi dưỡng công phu và dâng Thánh theo nghi thức cổ truyền. Cá không chỉ là lễ vật quan trọng trong nghi lễ, mà còn gắn với huyền tích món ăn dâng Đức Thánh trước khi hóa thân, mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt.

Sau khi lễ dâng ẩm thực, các nghệ nhân và đầu bếp tham gia lễ hội tiếp tục thực hành sơ chế món cháo cá truyền thống Đền Gin cùng các nghệ nhân nhà Đền. Sau nghi lễ chính, nhân dân và du khách thập phương cùng tham gia nghi thức thưởng lộc Thánh qua món cháo cá Đền Gin.

Thông qua các nghi lễ dâng ẩm thực nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội truyền thống Đền Gin, những giá trị văn hóa dân gian đặc sắc kết tinh từ tri thức ẩm thực, tín ngưỡng và nghi lễ cổ truyền tiếp tục được gìn giữ, trao truyền và phát huy, góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng địa phương trong đời sống đương đại.