Quốc hội thông qua Luật Thanh tra (sửa đổi)
Theo Luật Thanh tra (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được dự thảo kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra phải ký ban hành kết luận thanh tra và chịu trách nhiệm về kết luận, kiến nghị của mình.
Sáng 14/11, với 459/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng chiếm 92,17% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thanh tra (sửa đổi), gồm 8 Chương, 118 Điều.
Khắc phục tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra
Thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, một số ý kiến đề nghị rà soát các quy định trong dự thảo Luật về ban hành kết luận thanh tra để quy định chặt chẽ, bảo đảm khắc phục tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra.
Về vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, việc chậm trễ, ban hành kết luận thanh tra không kịp thời có nguyên nhân một phần do Luật Thanh tra chưa quy định đầy đủ, chặt chẽ, nhưng nguyên nhân chủ yếu là do khâu tổ chức thực hiện Luật chưa nghiêm.
Thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã chủ động thực hiện một số giải pháp nhằm chấn chỉnh, khắc phục tình trạng này. Đến nay, trong tổng số 15 cuộc thanh tra do Thanh tra Chính phủ tiến hành chậm ban hành kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã ban hành 7 kết luận thanh tra; đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ 6 dự thảo kết luận thanh tra; còn 2 cuộc thanh tra đã cơ bản kết thúc, đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo kết luận để ban hành (dự kiến hoàn thành trong tháng 11/2022).
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được rà soát, quy định cụ thể, rành mạch về thẩm quyền, quy trình, thời hạn các bước báo cáo kết quả thanh tra, xây dựng, ban hành, công khai kết luận thanh tra (Điều 73 - Điều 79); xác định rõ trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được dự thảo kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra phải ký ban hành kết luận thanh tra.
Đồng thời, bổ sung quy định Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra để bảo đảm việc ban hành kết luận thanh tra đúng thời hạn quy định (khoản 1 Điều 78).
Ngoài ra, có ý kiến đề nghị phân quyền ký kết luận thanh tra cho Trưởng đoàn thanh tra; giao quyền xem xét, quyết định kỷ luật đối với tổ chức, cá nhân vi phạm cho cơ quan thanh tra. Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh, đây là những vấn đề đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu trong quá trình soạn thảo dự án Luật Thanh tra (sửa đổi) nhằm cải cách mạnh mẽ tổ chức và hoạt động thanh tra.
Tuy nhiên, qua thảo luận và lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức có liên quan, nhiều ý kiến chưa ủng hộ các đề xuất này vì cho rằng không khả thi, không phù hợp với nguyên tắc tổ chức và vận hành cũng như thực tiễn hoạt động của bộ máy nhà nước ta hiện nay.
Do đây là những vấn đề mới, không được Chính phủ trình, chưa có đánh giá tác động, đồng thời liên quan tới quy định của nhiều luật khác như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Cán bộ, công chức…, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho phép chưa quy định những nội dung này trong dự thảo Luật và giao Chính phủ tổ chức nghiên cứu, đề xuất vào thời điểm thích hợp.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ
Về việc thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ (Điều 18), đa số ý kiến tán thành quy định này; một số ý kiến đề nghị cân nhắc vì có thể làm phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế, kinh phí, không phù hợp với Nghị quyết số 18-NQ/TW của Trung ương.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho biết, theo quy định của Luật Thanh tra năm 2010 thì tại các Tổng cục, Cục thuộc Bộ không thành lập cơ quan thanh tra chuyên ngành độc lập, nhưng để đáp ứng yêu cầu quản lý, Luật Thanh tra cho phép Chính phủ xem xét giao một số cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành.
Trên thực tế, tại các cơ quan này đã thành lập các đơn vị có nhiệm vụ tham mưu và làm công tác thanh tra, với đội ngũ công chức vừa thực hiện nhiệm vụ thanh tra, vừa đồng thời đảm nhiệm các nhiệm vụ chuyên môn khác.
Qua tổng kết thi hành Luật cho thấy, ở một số nơi, tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành như trên đã bộc lộ bất cập, hạn chế. Bên cạnh đó, một số luật được ban hành sau Luật Thanh tra năm 2010 đã quy định thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ.
Do đó, trong dự án Luật Thanh tra (sửa đổi), Chính phủ đã đề nghị thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ để có cơ sở sắp xếp, kiện toàn một bước tổ chức bộ máy làm công tác thanh tra chuyên ngành theo hướng tăng cường tính chuyên nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Quá trình xem xét, cho ý kiến về dự án Luật, các vị đại biểu Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và cơ quan, tổ chức hữu quan đều cơ bản nhất trí hướng đổi mới này.
Ủy ban Thường vụ đánh giá: Việc thành lập cơ quan thanh tra tại Tổng cục, Cục thuộc Bộ được thực hiện trên cơ sở sắp xếp lại các đơn vị và đội ngũ công chức hiện có đang làm nhiệm vụ thanh tra nên không làm phát sinh tăng tổng số đơn vị trực thuộc và biên chế của các Tổng cục, Cục, bảo đảm phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 18-NQ/TW là “Việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy không được tăng thêm đầu mối và biên chế”.
Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị cho giữ quy định về các tiêu chí, điều kiện thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ như tại khoản 2 Điều 18; đồng thời, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, tại khoản này đã bổ sung quy định “Việc thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục không được làm tăng số lượng đầu mối đơn vị trực thuộc và biên chế của Tổng cục, Cục thuộc Bộ” để bảo đảm chặt chẽ.
