Ninh Bình siết chặt quản lý nhà nước, bảo đảm khai thác, sử dụng hiệu quả khoáng sản

Những năm qua, tỉnh Ninh Bình xác định công tác quản lý tài nguyên khoáng sản là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trên cơ sở các quy định của Trung ương, tỉnh đã tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường chỉ đạo điều hành đối với hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản. Thực hiện Chỉ thị số 38/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động khoáng sản, tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành nhằm cụ thể hóa các quy định pháp luật phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Trong đó, đáng chú ý là Nghị quyết số 12-NQ/TU, ngày 30/1/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai, khoáng sản trên địa bàn tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Cùng với đó, UBND tỉnh đã ban hành nhiều quyết định, thông báo và văn bản chỉ đạo liên quan đến quản lý hoạt động khoáng sản, tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức liên quan thực hiện đúng quy định của pháp luật. Các văn bản này bám sát các quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản. Song song với việc hoàn thiện cơ chế quản lý, tỉnh cũng chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản. Các hội nghị tập huấn, phổ biến quy định pháp luật đã được tổ chức cho cán bộ quản lý, chính quyền cơ sở và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong quá trình khai thác và sử dụng tài nguyên. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh từng bước đi vào nền nếp, tạo cơ sở quan trọng để kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, hạn chế các vi phạm phát sinh.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế quản lý, tỉnh Ninh Bình đặc biệt chú trọng tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động khoáng sản nhằm bảo đảm khai thác đúng quy định pháp luật, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nguồn tài nguyên. Theo thống kê, đến cuối năm 2025, trên địa bàn tỉnh có 199 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực. Trong đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp 31 giấy phép đối với các loại khoáng sản như đá vôi xi măng, sét xi măng, dolomit và nước khoáng; UBND tỉnh cấp 168 giấy phép khai thác đối với các loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường như đá vôi, sét gạch ngói, đất đá san lấp và cát xây dựng. Riêng trong năm 2025, UBND tỉnh đã cấp 15 giấy phép khai thác khoáng sản, đồng thời ban hành 21 quyết định điều chỉnh giấy phép khai thác và 4 giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản trong phạm vi thực hiện dự án.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra cũng được triển khai thường xuyên. Năm 2025, các cơ quan chức năng đã tổ chức nhiều cuộc thanh tra chuyên đề đối với hoạt động khai thác khoáng sản, qua đó phát hiện và xử lý một số tồn tại, vi phạm. Tại Ninh Bình, cơ quan chức năng đã thu hồi gần 192 triệu đồng tiền thuế tài nguyên và phí môi trường; đồng thời xử lý các vi phạm liên quan đến đất đai, trật tự xây dựng của một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã tiến hành kiểm tra đối với nhiều đơn vị khai thác khoáng sản, xử phạt vi phạm hành chính đối với 3 doanh nghiệp với tổng số tiền 400 triệu đồng, đồng thời buộc nộp lại hơn 62 triệu đồng số lợi bất hợp pháp. Đối với hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông, một trong những lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm, UBND tỉnh đã chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi khai thác trái phép. Công an tỉnh cùng các lực lượng liên ngành thường xuyên kiểm tra trên các tuyến sông, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Song song với đó, công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác cũng được chú trọng. UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường giám sát, kiểm tra tại các khu vực có khoáng sản, quy định rõ trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc quản lý tài nguyên trên địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các hoạt động khai thác trái phép. Cùng với việc siết chặt quản lý, UBND tỉnh cũng yêu cầu các doanh nghiệp khai thác khoáng sản thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường. Các doanh nghiệp đã triển khai nhiều biện pháp giảm thiểu tác động môi trường như phun nước giảm bụi, trồng cây xanh, lắp đặt hệ thống quan trắc khí thải tự động và các thiết bị xử lý bụi tại các nhà máy xi măng.

Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã cơ bản đi vào nền nếp. Các hành vi khai thác trái phép từng bước được ngăn chặn, công tác quản lý tài nguyên ngày càng chặt chẽ, góp phần bảo vệ môi trường, tăng nguồn thu cho ngân sách và tạo việc làm cho người lao động. Trong thời gian tới, tỉnh Ninh Bình sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch khoáng sản gắn với quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát hoạt động khai thác nhằm sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.