Người làm báo Hà Nam với trẻ em
"Trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân và lương tâm người cầm bút" - phương châm ấy chưa bao giờ mờ nhạt trong hành trình làm báo của những người làm báo Hà Nam, nhất là khi đối tượng được phản ánh là trẻ em - những chủ nhân tương lai của đất nước. Trong dòng chảy báo chí cách mạng 100 năm, những người làm báo Hà Nam đã, đang và sẽ tiếp tục kiên trì thể hiện trách nhiệm của mình với trẻ em bằng những việc làm thiết thực qua từng con chữ, từng hình ảnh, từng thước phim tư liệu.
Viết vì trẻ, viết cho trẻ
Nhà báo Phan Quang – một trong những cây đại thụ của nền báo chí cách mạng từng nhận định: "Chính sách của Nhà nước ta sớm hình thành nền báo chí vì trẻ em, cho trẻ em và một phần do chính trẻ em thực hiện". Đó không chỉ là một nhận định lý luận, mà còn là định hướng chiến lược nhân văn, thể hiện cái tâm và tầm của báo chí trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và phát triển trẻ em. Ở Hà Nam, vùng đất có truyền thống hiếu học, nhiều thế hệ học sinh vượt khó vươn lên, báo chí càng đóng vai trò là cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa cơ quan chức năng và người dân, giữa những câu chuyện về trẻ em và sự quan tâm cần thiết của xã hội.
Báo Hà Nam với các trang chuyên đề về đời sống, y tế, giáo dục, xã hội đã liên tục duy trì dòng tin, bài hướng đến trẻ em. Đặc biệt, vào Tháng hành động vì trẻ em (tháng 6), các chiến dịch truyền thông cao điểm được triển khai, những bài viết tuyên truyền kỹ năng phòng tránh đuối nước, phóng sự phản ánh thực trạng thiếu điểm vui chơi an toàn, tin tức cập nhật về các lớp dạy bơi miễn phí, tọa đàm về giáo dục giới tính học đường... được thực hiện sâu, dày. Tất cả đều cho thấy người làm báo Hà Nam không chỉ thông tin mà còn chia sẻ, hành động, đồng cảm và định hướng đối với công chúng, xã hội. Một số chuyên đề nổi bật trong những năm gần đây đã để lại dấu ấn rõ nét trong lòng bạn đọc, như: “Cảnh báo trò chơi bạo lực mạng – khi trẻ em trở thành nạn nhân vô hình”, “Xây dựng Ngôi nhà an toàn cho trẻ: ý tưởng hay, hành động khó”, hay “Những trái tim được hồi sinh” kể về hành trình kết nối để phẫu thuật tim miễn phí cho trẻ em nghèo trên địa bàn tỉnh...
Một trong những tuyến bài nhiều năm liền nhận được sự quan tâm đặc biệt là phản ánh tình trạng đuối nước ở trẻ em. Những vụ việc thương tâm từng xảy ra trên các ao hồ, sông ngòi ở Lý Nhân, Bình Lục, Thanh Liêm, thành phố Phủ Lý… không chỉ dừng lại ở con số đau xót, mà trở thành lời nhắc nhở về trách nhiệm của người lớn, trong đó có báo chí. Các bài viết đi sâu phân tích nguyên nhân, ghi nhận nỗ lực phòng ngừa ở cơ sở, giới thiệu mô hình “bể bơi phao” cho học sinh nông thôn… đã góp phần chuyển hóa nhận thức thành hành động trong cộng đồng. Trong lĩnh vực y tế, Báo Hà Nam từng có các bài viết mang chủ đề "Vì một trái tim khỏe", đồng hành cùng các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, ngành y tế để vận động nguồn lực mổ tim bẩm sinh cho trẻ em nghèo; các bài viết về số phận của những đứa trẻ có “trái tim lỗi nhịp” như: cháu Nguyễn Hà Linh ở xã Liêm Phong (huyện Thanh Liêm), cháu Ngô Thành Duy ở xã Xuân Khê (huyện Lý Nhân)... Đó là các bài viết không chỉ phản ánh hiện thực khắc nghiệt của những mảnh đời kém may mắn, mà còn góp phần kết nối các tổ chức, cá nhân hảo tâm đến với những trường hợp cần được giúp đỡ. Nhờ sự lan tỏa tích cực từ bài báo, nhiều trẻ em có cơ hội được phẫu thuật, cứu sống kịp thời.
Ở đâu có trẻ em, ở đó cần tiếng nói của báo chí
Người làm báo Hà Nam đã thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp trong những đề tài “mềm mà khó”: rối loạn tâm lý học đường, bạo lực tinh thần trong gia đình, xâm hại trong môi trường mạng, giáo dục giới tính cho trẻ ở lứa tuổi tiểu học... Các phóng viên như: Đỗ Hồng, Hải Yến, Thu Thủy... đã chứng minh được rằng, viết về trẻ không phải là chọn đề tài nhẹ nhàng mà là chọn con đường thử thách hơn cả, viết sao để người lớn thay đổi và trẻ em được bảo vệ. Các phóng viên đã lặng lẽ đi vào đời sống của trẻ em Hà Nam, kể lại câu chuyện bằng giọng văn giản dị, nhân ái nhưng đủ sức thức tỉnh xã hội. Họ không tô hồng hiện thực, không kể khổ lấy nước mắt mà luôn hướng đến giải pháp, lan toả sự hỗ trợ và niềm tin.
Thông qua việc phối hợp với các ban, ngành, hội, đoàn thể, các chiến dịch truyền thông về xây dựng môi trường sống an toàn, bảo vệ trẻ khỏi xâm hại, vận động học sinh quay lại trường, thiếu nhi bảo vệ môi trường... do báo chí Hà Nam thực hiện đã tạo ra hiệu ứng tích cực. Bên cạnh phản ánh mặt tối, các nhà báo cũng thắp lên ánh sáng bằng những câu chuyện đẹp về những học sinh nghèo vượt khó, những sáng kiến hữu ích do học trò nghiên cứu thực hiện, đội tình nguyện viên nhỏ tuổi góp phần vì cộng đồng... Đó là cách báo chí làm nhiệm vụ giáo dục bằng điều tử tế.
Trong dòng chảy đổi mới không ngừng của báo chí hiện đại, viết về trẻ em – một đề tài tưởng như thân thuộc và dịu dàng lại đặt ra những yêu cầu khắt khe và đầy thử thách với người làm báo. Với người làm báo Hà Nam hôm nay, trách nhiệm ấy không chỉ nằm ở sự nhạy cảm với những biến chuyển của đời sống trẻ nhỏ mà còn ở năng lực chuyên sâu cùng cái tâm và đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Trước hết, viết về trẻ em cần đặt chức năng giáo dục của báo chí lên hàng đầu như một nguyên tắc bất biến. Mỗi tác phẩm không chỉ phản ánh thực tế mà phải là một thông điệp hướng thiện, lan tỏa tri thức, bồi đắp lòng nhân ái và ý thức bảo vệ trẻ em trong cộng đồng. Nhà báo phải đặt lợi ích của trẻ lên trước, tránh rập khuôn, đưa thông tin giật gân, khai thác nỗi đau cá nhân như một công cụ câu khách.
Đồng thời, để viết đúng và viết trúng, nhà báo cần hiểu biết sâu về các chính sách, kiến thức chuyên ngành liên quan đến quyền trẻ em, giáo dục, y tế, tâm lý trẻ em...; cần tự trang bị kỹ năng tiếp cận trẻ em một cách văn minh, khoa học, tuân thủ đạo đức và pháp luật. Khi viết về các vấn đề như; bạo lực học đường, xâm hại, ma túy, tai nạn thương tích…, càng cần thận trọng và trung thực để không gây tổn thương thứ cấp cho nhân vật hay gia đình các em. Cuối cùng, nhà báo viết về trẻ em cần giữ cho mình một trái tim nhân hậu, một lương tri tỉnh táo và một tinh thần trách nhiệm xã hội cao cả, bởi những con chữ của hôm nay sẽ góp phần định hình nhân cách công dân của ngày mai.
