Đổi mới dạy và học từ hoạt động thiết kế bài giảng điện tử
Việc thiết kế, xây dựng bài giảng điện tử là hoạt động chuyên môn được thực hiện nhằm đổi mới hoạt động dạy và học, góp phần hỗ trợ xây dựng kho học liệu số trong nhà trường. Trên cơ sở đánh giá đúng ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động này trong thực tiễn, những năm qua, việc xây dựng, thiết kế bài giảng điện tử đã được đội ngũ giáo viên các cấp học tích cực thực hiện, phát huy tốt năng lực sáng tạo của giáo viên trong quá trình giảng dạy.
Cô giáo Nguyễn Thị Minh Thu, Hiệu trưởng Trường THPT B Phủ Lý, khẳng định: Thực hiện các mục tiêu đổi mới giáo dục, đội ngũ giáo viên của nhà trường cơ bản có ý thức chủ động, sáng tạo xây dựng các bài giảng, nội dung dạy học số nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, xây dựng, phát triển kho học liệu số có chất lượng, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong hoạt động dạy và học. Theo đó, các bài giảng điện tử đã được thiết kế đa dạng theo nhiều hình thức. Đó có thể là các bộ tranh ảnh lồng ghép phù hợp với nội dung từng bài học; là các video clip, phần mềm mô phỏng; thí nghiệm ảo hay thậm chí là thiết bị thí nghiệm thực hành được kết nối, tương tác trên máy tính và các sản phẩm có thể sử dụng trên môi trường số để tăng cường sự trải nghiệm của người học và có thể thay thế thiết bị dạy học truyền thống.
Trên thực tế, việc xây dựng bài giảng điện tử gần như trở thành một phong trào tích cực của đội ngũ giáo viên các cấp học trong toàn tỉnh, mang tới cho kho học liệu số hàng trăm tài liệu với cả trăm nghìn trang học liệu điện tử gồm các giáo trình, tài liệu tham khảo… Trong kho học liệu số ghi nhận rất nhiều bài giảng điện tử có chất lượng được giáo viên khai thác dùng chung và sử dụng hiệu quả trong quá trình dạy học. Toàn bộ nguồn học liệu này được xây dựng, lựa chọn từ sự sáng tạo của đội ngũ giáo viên, tạo thêm nguồn học liệu phong phú, đa dạng về nội dung và hình thức để giáo viên tham khảo, ứng dụng vào quá trình dạy học thực tế.
Phát huy tính sáng tạo của giáo viên, kho học liệu số của các nhà trường thường xuyên được sàng lọc lại và bổ sung hằng năm, bảo đảm sự phong phú, đa dạng về nội dung, hình thức. Đây được đánh giá là nguồn tài nguyên hữu ích, chất lượng, giúp các nhà trường tiết kiệm được nguồn lực cho phát triển học liệu, giúp đội ngũ giáo viên thay đổi tư duy, phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng dạy học. Hơn thế, thông qua việc tự nghiên cứu xây dựng bài giảng điện tử, giáo viên các bộ môn, các cấp học đã nỗ lực để có làm chủ được công nghệ, thay đổi phương pháp giảng dạy. Cô giáo Nguyễn Thị Hường, giáo viên Trường THPT Lý Thường Kiệt (Kim Bảng) chia sẻ: Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng không thể bỏ qua vai trò quan trọng của học liệu số nói chung, xây dựng bài giảng điện tử nói riêng khi thực hiện đổi mới giáo dục. Nếu triển khai tốt việc dạy học kết hợp có sử dụng học liệu số trực tuyến hoặc bài giảng điện tử, người học có cơ hội học lại, củng cố thêm kiến thức từ hệ thống bài giảng số trong kho liệu số.
Cũng có ý kiến cho rằng, khi xây dựng bài giảng và kho học liệu số có tính ứng dụng cao, người dạy cần phải có kĩ năng trong xây dựng nội dung và phương pháp xây dựng kịch bản dạy học trên môi trường trực tuyến; có phương pháp sư phạm phù hợp để lựa chọn nội dung, hoạt động tương tác tích hợp trong bài giảng số; biết cách kết hợp sinh động, nhuần nhuyễn các định dạng nội dung số để thiết kế học liệu, giúp người học hứng thú và thuận tiện khi tiếp nhận kiến thức. Đặc biệt, đối với việc quản lý các bài giảng điện tử được giáo viên thiết lập, xây dựng cần có sự bảo đảm về chất lượng, nội dung học liệu trước khi đưa vào kho học liệu số chung để nâng cao tính hiệu quả, chất lượng trong việc khai thác, sử dụng.
Trên thực tế, nhiều giáo viên đã lựa chọn những nội dung có thể thay thế việc giảng bài theo hình thức sử dụng các học liệu “cứng” như: sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, bổ trợ… bằng các bài giảng điện tử có sử dụng hình ảnh, âm thanh, video; lựa chọn phương án và phương tiện để kiểm tra, đánh giá thường xuyên, kịp thời điều chỉnh quá trình dạy học, quá trình học tập; chủ động tổng hợp và phân loại các trạng thái thực hiện của các nhóm học sinh về cả kiến thức, kỹ năng; biết định lượng được những việc cần làm trong mỗi tiết học để hỗ trợ học sinh học tập tích cực… Cùng với đó, trên cơ sở biết phối hợp, khai thác, sử dụng nhiều nguồn học liệu khác nhau và có sự ưu tiên cho nghiên cứu xây dựng bài giảng điện tử phục vụ các nội dung dạy học, các hoạt động giáo dục, giáo viên đã có sự hướng dẫn, định hướng cho học sinh để phát huy sự chủ động và ý thức tự học của học sinh.
Thống kê cho thấy, trong thời gian qua, tỉ lệ học sinh các cấp học trên địa bàn tỉnh có sử dụng kho dữ liệu 5.000 bài giảng của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và ngân hàng các câu hỏi trắc nghiệm môn học được cập nhật trên website của Sở GD&ĐT mục “Online Math" và "Hệ tri thức Việt số hóa" và nguồn học liệu khác để ôn tập, củng cố kiến thức và kiểm tra, đánh giá… khá cao, nhất là ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông.
