Đẩy mạnh áp dụng, quản lý hệ thốngtruy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa

Trong nền kinh tế hiện đại, chất lượng và xuất xứ sản phẩm không chỉ là yếu tố cạnh tranh mà còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp khẳng định thương hiệu, xây dựng niềm tin với người tiêu dùng. Việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG) giúp kiểm soát chất lượng, nâng cao giá trị hàng hóa, nhất là với các sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương. Nhằm thúc đẩy triển khai TXNG trên diện rộng, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành chức năng thực hiện Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống TXNG của Thủ tướng Chính phủ (theo Quyết định số 100/QĐ-TTg ngày 19/1/2020) giúp giám sát nguồn gốc sản phẩm, đảm bảo tính minh bạch, nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Từ năm 2020, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch tổng thể để triển khai thực hiện Đề án 100 đến năm 2025 và những năm tiếp theo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành, UBND các huyện, thành phố. Mục tiêu đến năm 2025, 100% tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh có nhu cầu sẽ được đào tạo về kiến thức và kỹ năng áp dụng hệ thống TXNG; 50% sản phẩm hàng hóa tiêu biểu, sản phẩm OCOP của tỉnh được hỗ trợ áp dụng hệ thống TXNG gắn mã số, mã vạch; xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển hạ tầng kỹ thuật cho hệ thống TXNG của tỉnh; xây dựng, vận hành Cổng thông tin TXNG sản phẩm, hàng hóa của tỉnh. Đến năm 2030, sẽ phấn đấu hoàn thành mục tiêu đưa toàn bộ các sản phẩm, hàng hóa tiêu biểu của tỉnh, đặc biệt là các sản phẩm OCOP và các sản phẩm, hàng hóa thuộc đối tượng bắt buộc được áp dụng hệ thống TXNG, gắn mã số, mã vạch. Đồng thời hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu TXNG sản phẩm, hàng hóa của tỉnh; dữ liệu được kiểm soát, cập nhật lên cổng thông tin TXNG sản phẩm, hàng hóa quốc gia theo quy định.

Sau hơn 4 năm triển khai thực hiện Đề án 100, việc áp dụng TXNG tại tỉnh đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận: Công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và đào tạo về TXNG được thực hiện với nhiều hình thức như: tổ chức hơn 150 hội nghị, hội thảo, lớp tập huấn lồng ghép các nội dung phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật; giới thiệu các tiêu chuẩn, giải pháp TXNG; hướng dẫn thiết lập hệ thống dữ liệu, trích xuất và báo cáo thông tin TXNG thực phẩm... với sự tham gia của hơn 12 nghìn lượt người. Treo 350 băng rôn khẩu hiệu, đăng 83 tin, bài, phát 1.000 tờ rơi tại các điểm chợ dân sinh. Tuyên truyền về an toàn thực phẩm, TXNG, hướng dẫn nhân dân tìm hiểu và nâng cao kiến thức trong sử dụng thực phẩm sạch, rõ nguồn gốc... với tần suất 2 lần/ngày trên hệ thống truyền thanh cấp huyện, xã. Các hoạt động này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về hệ thống TXNG mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất nắm bắt được những yêu cầu và tiêu chuẩn mới.

Đặc biệt, các sở, ngành chức năng của tỉnh đã hỗ trợ 170 cơ sở xây dựng phần mềm định danh điện tử (QR Code) cho 230 dòng sản phẩm; 53 cơ sở thiết lập nhật ký điện tử để theo dõi sản xuất; 35 sản phẩm chủ lực của tỉnh (lúa gạo, lạc, thịt, trứng, lợn...) thiết lập hệ thống điện tử TXNG; hỗ trợ, củng cố, duy trì và xác nhận 42 chuỗi liên kết cung ứng thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn gắn với TXNG. Tiếp tục giám sát duy trì 3 nhãn hiệu tập thể (cá bống bớp Nghĩa Hưng, nước mắm Giao Châu, Hiệp hội Nông nghiệp sạch Nam Định) đã được bảo hộ và 1 cơ sở được bảo hộ chỉ dẫn địa lý (gạo tám xoan Hải Hậu). Bên cạnh đó, đã hỗ trợ 148 cơ sở doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nông nghiệp được chứng nhận áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (VietGAP, HACCP, ISO); hướng dẫn 235 cơ sở xây dựng bản công bố tiêu chuẩn chất lượng cho trên 350 sản phẩm các loại… 

Việc xây dựng và bảo vệ nhãn hiệu giúp nâng cao giá trị thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng của tỉnh, góp phần tạo dựng lòng tin đối với người tiêu dùng. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, nhận thức về TXNG sản phẩm, hàng hóa, ý thức chấp hành pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp ngày càng cao; mục tiêu Đề án 100 trong giai đoạn 2020-2025 cơ bản đạt kế hoạch đề ra. Sự phát triển công nghệ tạo cơ hội cho doanh nghiệp chủ động lựa chọn giải pháp TXNG phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, dù đạt được những kết quả quan trọng, nhưng việc triển khai TXNG vẫn gặp không ít rào cản: Vẫn còn tồn tại nhiều doanh nghiệp chưa hiểu đúng bản chất của TXNG, chưa thật sự quan tâm đến các tiêu chuẩn về TXNG để bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống với nhau. Thực tế, nhiều cơ sở vẫn áp dụng hệ thống TXNG theo phương thức thủ công, hồ sơ giấy tờ là chủ yếu, khiến cho việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống trở nên khó khăn. Việc đánh giá, công nhận hệ thống TXNG phù hợp tiêu chuẩn còn hạn chế do còn thiếu các tổ chức đánh giá được chỉ định, danh mục sản phẩm hàng hóa phải áp dụng TXNG và chế tài xử lý vi phạm trong TXNG chưa được ban hành…

TXNG không chỉ là một công cụ quản lý chất lượng mà còn là một chiến lược quan trọng để tỉnh xây dựng thương hiệu sản phẩm, gia tăng giá trị hàng hóa và khẳng định vị thế trong nền kinh tế số. Khi TXNG được triển khai sâu rộng, người tiêu dùng sẽ có thể quét mã QR, kiểm tra thông tin sản phẩm trong tích tắc, giúp nâng cao niềm tin và tạo sức cạnh tranh mạnh mẽ hơn cho doanh nghiệp. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành chức năng tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo về hệ thống TXNG, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cơ sở sản xuất chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc áp dụng công nghệ mới. Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong việc quản lý và TXNG sản phẩm, hàng hóa như sử dụng phần mềm quản lý thông minh kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ giúp việc TXNG trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn. Hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định và tiêu chuẩn về TXNG… Bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, bản thân mỗi doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cũng cần nâng cao nhận thức, áp dụng linh hoạt để hoạt động TXNG sản phẩm, hàng hóa thực sự đi vào thực tiễn, mang lại hiệu quả cao.

Bài và ảnh: Ngọc Ánh