Báo chí với công cuộc cải cách tổ chức bộ máy
Trong bối cảnh hiện nay, khi Đảng và Nhà nước đang thực hiện toàn diện cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị nhằm nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan Đảng, chính quyền, MTTQ, đoàn thể và các tổ chức chính trị - xã hội; xây dựng chính quyền địa phương hai cấp; báo chí - với vai trò là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đang ở vị trí vừa là người dẫn chuyện cho cuộc cách mạng này, vừa là người trong cuộc của chính câu chuyện ấy. Không chỉ thông tin, tuyên truyền, dẫn dắt dư luận xã hội về công cuộc đổi mới tổ chức bộ máy, báo chí cũng cần tự soi rọi lại mình, để bắt nhịp, thích ứng và phát triển đồng hành với sự đổi thay chung của toàn xã hội.
Người kể chuyện và người trong cuộc
Sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính là một hành trình đầy khó khăn nhưng cấp thiết nhằm xây dựng nền công vụ hiện đại, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây không chỉ là một cuộc thu gọn đầu mối về tổ chức mà là sự điều chỉnh sâu sắc về tư duy, về cách vận hành của toàn bộ hệ thống chính trị. Nhà báo Phan Quang (nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nguyên Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam) từng nói: “Báo chí không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần làm nên hiện thực”. Trong tiến trình cải cách tổ chức bộ máy, nhận định ấy càng cho thấy rõ vai trò đặc biệt của báo chí là định hướng tư tưởng, truyền thông chính sách, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Những bài viết sắc sảo, phân tích sâu, dẫn chứng xác thực từ thực tiễn các địa phương trong quá trình sáp nhập, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp góp phần không nhỏ giúp người dân hiểu rõ bản chất tích cực của cuộc “cách mạng” về tổ chức, bộ máy lần này.
Là tờ báo Đảng địa phương, Báo Hà Nam đã triển khai nhiều bài viết, phản ánh quá trình thực hiện nghị quyết của Trung ương về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Phóng viên không chỉ bám sát thực tiễn, đồng hành với cấp ủy, chính quyền các cấp mà còn phải nắm vững nguyên tắc chính trị – tư tưởng trong từng dòng tin, câu chữ. Nhà báo Trần Minh Thu, Trưởng phòng Báo Điện tử – Nội dung số, Báo Hà Nam chia sẻ: “Chúng tôi xác định các tuyến bài, chuyên trang, chuyên mục về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị phải được xây dựng trên nền tảng xuyên suốt là công tác xây dựng Đảng và xây dựng chính quyền. Đây là một chủ đề khó, tác động sâu đến bộ máy chính trị và đội ngũ cán bộ, đảng viên do đó cần tuyệt đối bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, các bước chỉ đạo, triển khai của cấp ủy, chính quyền địa phương. Trong công tác biên tập, chúng tôi luôn yêu cầu phóng viên giữ thái độ nghiêm túc, thận trọng, khách quan; không sa đà vào diễn giải cảm tính hay tô hồng hiện thực, mà phải giúp người đọc hiểu đúng, tin tưởng và đồng hành với quá trình sáp nhập, hợp nhất các địa phương, cơ quan, đơn vị, cơ sở”.
Nhấn mạnh thêm vai trò "kép" của người làm báo trong giai đoạn hiện nay, nhà báo Nguyễn Thế Vĩnh (nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Hà Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo tỉnh Hà Nam) cho rằng: “Ở thời điểm có ý nghĩa chính trị đặc biệt này, phóng viên cơ quan báo Đảng vừa là người dẫn dắt "câu chuyện" đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, vừa là người trực tiếp tham gia vào quá trình tinh gọn đầu mối, tinh giản biên chế nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong hoạt động của cơ quan báo chí. Điều đó đòi hỏi những người làm báo Đảng phải thực sự có bản lĩnh chính trị, nghề nghiệp vững vàng, đạo đức người làm báo trong sáng, đồng thời tích cực, sáng tạo hơn trong cách dẫn dắt "câu chuyện", qua đó góp phần lan tỏa sâu rộng hơn nữa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tạo sự thống nhất, đồng thuận cao trong đông đảo cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân”.
Thực tế cho thấy, nhiều phóng viên đã chứng minh được năng lực trong việc “đưa chính luận đến gần công chúng” bằng những loạt bài giàu tính phát hiện và có chiều sâu. Nhà báo Tạ Tuyết Sinh, Phó Trưởng phòng Thời sự – Chính trị, Báo Hà Nam, người từng thực hiện nhiều bài viết về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cho biết: “Chúng tôi luôn ý thức rõ vai trò tuyên truyền nhưng không thể chỉ dừng lại ở thông tin một chiều. Đằng sau mỗi quyết sách cải cách là con người, là tổ chức và với mỗi bài viết, tôi luôn cố gắng phản ánh góc nhìn của người trong cuộc, để bạn đọc hiểu rằng đổi mới tổ chức không có nghĩa là máy móc cắt bỏ, mà là để xây dựng bộ máy hiệu lực, hiệu quả và gần dân hơn”.
Còn với phóng viên Khánh Chi (Phòng Báo Điện tử - Nội dung số), người được giao tuyên truyền mảng đề tài về xây dựng Đảng cho rằng, thách thức với người cầm bút là làm sao giữ được sự chính xác, trung thành với định hướng chính trị, nhưng không khô cứng. “Khi viết về công tác xây dựng tổ chức bộ máy, tôi luôn bắt đầu từ con người, từ những cán bộ dám nhận nhiệm vụ mới sau sáp nhập, hay những tập thể giữ vững phong cách làm việc kỷ cương, trách nhiệm. Chính câu chuyện thật của họ là chất liệu để chúng tôi thuyết phục bạn đọc đồng hành cùng cải cách”.
Báo chí đổi mới để đồng hành cùng cải cách
Chưa bao giờ yêu cầu đổi mới với báo chí trở nên gay gắt và cấp bách như hiện nay. Khi công nghệ làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin, khi mạng xã hội định hình lại thói quen đọc thì báo chí chính thống phải thay đổi không chỉ về hình thức, mà còn ở chiều sâu nội dung, ở cách làm nghề. Đồng hành với cải cách bộ máy, báo chí không thể cũ kỹ trong tư duy tổ chức. Tòa soạn phải vận hành như một thiết chế truyền thông hiện đại, biết phân tích dòng chảy thông tin, phát hiện vấn đề, kể chuyện theo cách mới và dám dấn thân, phản biện có trách nhiệm. Cán bộ, phóng viên, biên tập viên phải chuyển hóa từ “người làm tin” sang “người tạo giá trị”, với kỹ năng đa phương tiện, tư duy tích hợp, nhạy bén với chuyển động xã hội. Nhà báo Trần Thu Thảo, Phó Trưởng phòng Báo Điện tử - Nội dung số Báo Hà Nam cho biết: “Cải cách bộ máy là một phần trong đổi mới tổ chức Đảng và hệ thống chính trị. Khi viết về các mô hình tổ chức mới sau sáp nhập, chúng tôi luôn cố gắng đi sâu vào cái được và chưa được, nhất là ở góc nhìn của cán bộ cơ sở. Từ đó, bài báo không chỉ thông tin mà còn góp phần phản ánh, phản biện, tạo cơ sở cho điều chỉnh chính sách”.
Đặc biệt, để đồng hành với cải cách, báo chí phải nâng tầm vai trò giám sát và phản biện xã hội. Những cuộc sắp xếp tổ chức không chỉ là chuyện hành chính – đó còn là vấn đề liên quan đến tâm lý cộng đồng, quyền lợi người dân, tính kế thừa lịch sử - văn hóa, bảo toàn các nguồn lực xã hội. Khi lắng nghe và chuyển tải những tiếng nói trái chiều một cách khách quan, có lý lẽ, báo chí đang góp phần giúp chính quyền điều chỉnh chính sách cho sát thực tế, tăng độ minh bạch và xây dựng lòng tin công chúng. Đồng hành cũng có nghĩa là kiến tạo. Báo chí cần có tầm nhìn chiến lược, nhìn thấy những khoảng trống sau cải cách để phản ánh, dự báo xu hướng, đề xuất giải pháp. Chẳng hạn, sau sáp nhập xã, vấn đề là ổn định tổ chức Đảng, hệ thống chính trị ở cơ sở như thế nào, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được sử dụng ra sao, bản sắc tên gọi xã mới cần được gìn giữ như thế nào… Tất cả những điều đó, nếu chỉ được thông tin một chiều từ cơ quan quản lý sẽ không đủ sức lan tỏa mà cần báo chí tiên phong gợi mở bằng câu hỏi, phản ánh bằng thực tiễn và dẫn dắt bằng ngôn ngữ truyền thông gần gũi mới có sức lan tỏa và tác động tích cực.
Chặng đường trước mắt của cải cách tổ chức bộ máy vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng với ngọn lửa nghề luôn bừng cháy, với ý thức trách nhiệm trước nhân dân, với khát vọng cống hiến cho đất nước, báo chí Hà Nam hôm nay sẽ hòa vào dòng chảy báo chí cách mạng tiếp tục viết tiếp những trang mới xứng đáng với truyền thống vẻ vang, xứng đáng là một lực lượng tiên phong trong công cuộc đổi mới vì một Việt Nam hùng cường, phát triển.
