29 bài thuốc hay từ các bộ phận của cây sen
Sen là loại cây gần gũi với người Việt, cây sen có nhiều dược tính tốt cho sức khoẻ và giá trị chữa bệnh.
BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Trưởng đơn vị Điều trị ban ngày Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM (cơ sở 3), giảng viên Đại học Y dược TP.HCM cho hay, sen là loại cây toàn năng mọi bộ phận đều được dùng làm thuốc chữa bệnh.
Trong y học cổ truyền, hạt sen được gọi là liên nhục, quả sen khi chín là liên thạch, tâm sen là cây mầm, trong hạt sen là liên tâm, tua sen bỏ hạt gạo ở đầu là liên tu. Lá sen là liên diệp, thân rễ sen là liên ngẫu.
Bác sĩ Vũ giới thiệu những bài thuốc dùng các bộ phận của sen để làm thuốc:
1. Cây sen chữa di tinh, hoạt tinh, di niệu
Bài thuốc cố tinh hoàn, gồm: liên nhục 2kg, liên tu 1kg, hoài sơn 2kg, sừng nai 1kg, khiếm thực 0,5kg, kim anh 0,5kg. Các vị tán thành bột, riêng kim anh nấu cao, làm thành viên hoàn, ngày uống 10-20 g.
2. Chữa tiêu chảy mãn tính
Bài thuốc gồm liên nhục 12g, đảng sâm 12g, hoàng liên 5g. Các vị sắc uống hoặc tán bột uống mỗi ngày 10g.
3. Chữa mất ngủ do tâm hỏa vượng
Dùng táo nhân 10g, viễn trí 10g, liên tử 10g, phục thần 10g, phục linh 10g, hoàng kỳ 10g, đảng sâm 10g, trần bì 5g, cam thảo 4g. Tất cả sắc uống ngày 1 thang.
4. Chán ăn do suy nhược
Hạt sen 100g, bao tử heo một cái. Bao tử rửa sạch, thái lát, thêm nước vừa đủ hấp cách thuỷ với hạt sen, dùng trong ngày.
5. Chữa sốt cao nôn ra máu, chảy máu cam
Bài Tứ sinh thang, gồm sinh địa tươi 24g, trắc bá diệp tươi 12g, lá sen tươi 12g, ngải cứu tươi 8g. Các vị nấu lấy nước uống nhiều lần trong ngày.
6. Trị béo phì, hạ cholesterol máu cao
Đây là công dụng mới được phát hiện của lá sen. Trên thị trường hiện bán nhiều loại trà giảm béo có lá sen, song có thể tự dùng bằng cách nấu lá sen tươi uống thay nước hàng ngày, mỗi ngày 1 lá.
7. Trị chứng hồi hộp, mất ngủ, đau tim (Canh hạt sen, tim heo)
- Thành phần: 60gr hạt sen, 1 cái tim heo, 40gr phòng đản sâm.
- Cách chế biến: Thái mỏng tim heo. Hạt sen đem bóc bỏ vỏ ngoài và tim bên trong. Dùng rượu rửa sạch phòng đản sâm, rồi thái khúc. Cho tất cả vào nồi cùng với 6 chén nước, nấu với lửa lớn đến khi sôi, để sôi trong 10 phút, hạ lửa nhỏ, nấu tiếp 2 giờ nữa thì dùng được
8. Khó ngủ, hay hồi hộp, huyết áp cao
Lấy từ 1,5 - 3g tâm sen pha trà uống. Cách khác, lấy lá sen, hoa hoè mỗi vị 10g; cúc hoa vàng 4g, sắc uống hoặc lá sen loại bánh tẻ 30g rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sắc hoặc hãm uống..
9. Tiêu chảy, kiết lỵ
Sen nguyên cọng chừng 60g, hai muỗng đường trắng. Cọng sen rửa sạch, sắc uống kèm với đường.
10. Chán ăn do suy nhược
Hạt sen 100g, bao tử heo một cái. Bao tử rửa sạch, thái lát, thêm nước vừa đủ, tiềm cách thuỷ với hạt sen, dùng trong ngày.
11. Người nóng, nổi nhọt
Hoa sen tươi 50g hoặc 30g loại khô, đường phèn 20g đem sắc uống thay trà thường xuyên, hoặc dùng hoa sen đã sắc đắp tại chỗ.
12. Tuổi già hay uể oải trong người
Củ sen tươi 100g nấu chín, mỗi ngày ăn vào buổi sáng và chiều.
13. Băng huyết, chảy máu cam, tiêu tiểu ra máu
Lá sen tươi 40g, rau má 12g. Bạn cần sao vàng, thái nhỏ hai vị này, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm hai lần trong ngày. Cách khác, lấy 10 ngó sen, giã nát lấy nước, thêm ít đường đỏ, đun lên uống ngày hai lần sáng và tối.
Trường hợp xuất huyết đường tiêu hoá, bạn có thể lấy nước ngó sen và nước ép củ cải, mỗi thứ 20ml, trộn đều uống ngày hai lần, liên tục trong nhiều ngày.
14. Rôm sẩy, ghẻ lở
Lá sen tươi băm nhỏ nấu với hạt đậu xanh (để nguyên vỏ) làm canh ăn.
15. Máu hôi không ra hết sau khi sinh
Lá sen sao thơm 20 - 30g tán nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml, uống làm một lần trong ngày.
16. Sốt xuất huyết
Lá sen 40g, ngó sen hoặc cỏ nhọ nồi 40g, rau má 30g, hạt mã đề 20g, sắc uống ngày một thang. Nếu xuất huyết nhiều, bạn có thể tăng liều của lá và ngó sen lên 50 - 60g.
17. Giun kim
Hạt sen 50g, hạt hướng dương 30g, hạt bí đỏ bỏ vỏ 30g, hạt cau 12g, đường phèn 20g. Xay nhỏ bốn loại hạt này rồi cho vào nồi nước 250ml, đun chín nhừ, cho đường vào ăn ngày ba lần, ăn trong năm ngày.
18. Chữa nôn
Lấy 30g ngó sen sống, 3g gừng sống, giã nát cả hai thứ vắt lấy nước, chia làm hai lần uống trong ngày.
19. Chữa ho ra máu
Ngó sen 20g, bách hợp hoặc lá trắc bá 20g, cỏ nhọ nồi 10g, thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước còn 100ml.
20. Chữa băng huyết
Ngó sen sao, tam lăng, nga truật, huyết dụ, bồ hoàng, mỗi vị 8g; bách thảo sương 6g. Sắc uống ngày một thang.
21. Chữa tiểu tiện ra máu
Ngó sen 12g, sinh địa 20g, hoạt thạch 16g; tiểu kê, mộc thông, bồ hoàng, đạm trúc diệp, sơn chi tử, mỗi vị 12g; chích cam thảo, đương quy, mỗi vị 6g. Sắc uống trong ngày.
22. Trị nôn ra máu
Lá sen 15g, ngó sen 15g, cỏ nhọ nồi 20g. Cho các vị vào nồi, đổ 3 bát nước sắc còn 1 bát, chia 2 lần uống trong ngày.
23. Trị chảy máu cam
Ngó sen rửa sạch, giã vắt nước cốt uống, nhỏ vài giọt vào mũi..
24. Trị trẻ biếng ăn, người lớn suy nhược, ăn kém
Hạt sen 100g, đậu ván trắng 10g, trần bì 12g, mầm lúa 30g. Tất cả sao qua, tán mịn, ngày uống 3 lần mỗi lần 100g, uống với nước cơm.
25. Chữa mất ngủ
Lá sen sắc đặc pha chút đường, uống trước khi đi ngủ khoảng 2 giờ sẽ ngủ ngon.
26. Trị viêm mũi, ngạt mũi lâu ngày
Cánh hoa sen thái chỉ phơi khô 100g, bạch chỉ 100g. Tất cả tán mịn, cuốn giấy như cuốn thuốc, hút phả khói ra mũi liên tục trong vòng 1 tuần.
27. Trị đau lưng, mệt mỏi
Nhụy sen 4g, cam thảo 6g. Tất cả cho vào nồi, đổ 3 bát nước sắc còn 1 bát, uống trước khi đi ngủ.
28. Chữa đái tháo đường
Tâm sen 8g; thạch cao 20g; sa sâm, thiên môn, mạch môn, hoài sơn, bạch biển đậu, ý dĩ, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày 1 thang.
29. Trà sen
400g nhụy sen, 300g hạt sen và 400g cúc hoa.
Cách làm: Nhụy sen đem phơi hoặc sấy khô. Hạt sen đem ngâm nước nóng, bóc sạch vỏ ngoài và bỏ tim bên trong, sấy khô sao vàng. Cúc hoa phơi khô trong mát (hoặc sấy). Đem cả 3 loại trên sao vàng cho bốc mùi thơm, để nguội, cho vào lọ đậy kín, để dành dùng uống như trà. Loại trà này giúp cho ăn ngon, ngủ rất tốt.
Bác sĩ Vũ lưu ý rất nhiều vị thuốc, bài thuốc đông tây y từ sen, nhưng việc sử dụng sen ra sao, liều lượng thế nào còn tùy thuộc mục đích sử dụng làm đẹp, phòng chữa bệnh hay dùng trong ăn uống tùy vào vào nhu cầu và sức khỏe. Khi dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia về chuyên môn để dùng cho hợp lý.
