Vẫn "nóng" vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm

 Vấn đề VSATTP cả nước nói chung và trên địa bàn tỉnh Ninh Bình nói riêng hiện là vấn đề hết sức phức tạp, "nóng " trên nhiều phương diện, từ người sản xuất, kinh doanh đến người tiêu dùng. Nhiều nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi dẫn đến tồn dư hóa chất trong nông sản còn cao. Trong giết mổ gia súc, gia cầm, chế biến thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, dịch vụ thức ăn đường phố... nhiều nơi còn mất vệ sinh. Rồi thói quen ăn uống, sử dụng thực phẩm không bảo đảm vệ sinh của người dân cũng là điều đáng lo ngại...

Dạo quanh một vòng các trung tâm buôn bán trong tỉnh, đó là chợ Rồng (thành phố Ninh Bình) và chợ Đồng Giao (thị xã Tam Điệp), chúng tôi nhận thấy nhiều hàng bán bún, phở "vô tư" bày bán thức ăn chín trên mặt bàn mà không có bất cứ dụng cụ che đậy nào. Giấy ăn, thức ăn thừa vứt bừa bãi dưới mặt đất, thỉnh thoảng chủ quán lại lấy chổi quét dọn ngay cả khi khách đang ăn... Nhiều người bán thịt lợn, thịt bò, trứng gia cầm sống không có dấu kiểm dịch và giấy tờ, hóa đơn chứng minh nguồn gốc, xuất xứ... Không chỉ ở các chợ lớn mà đến các chợ nhỏ, điểm bán hàng thực phẩm nhỏ dù ở thành thị hay nông thôn thì đều bắt gặp là hình ảnh hàng loạt quầy bán thực phẩm, từ giò, chả, xôi sáng, đến cơm, phở, bún bánh... gần như không có tủ kính hay che đậy. 

Nhiều hoa quả bầy bán ở chợ Nam Thành (Tp. NB) không rõ nguồn gốc.

Tình trạng này diễn ra thường xuyên, công khai, kẻ bán, người mua tấp nập mà không hề bị nhắc nhở. Thói quen để mất vệ sinh trong ăn uống vẫn là thói quen cố hữu của nhiều người. Việc sử dụng thực phẩm không xử lý qua nhiệt dẫn đến nguy cơ rất cao của nhiều loại bệnh dịch, biểu hiện rõ nhất là bệnh tiêu chảy. Khi được hỏi một số người ăn uống tại những hàng quán mất vệ sinh ở chợ, chúng tôi đều nhận được câu trả lời đại loại như: Bất đắc dĩ không thể về nhà hay tìm một nơi sạch sẽ hơn nên đành "nhắm mắt" mà ăn; đầy người vẫn ăn đấy thôi, đâu đã việc gì, ...

Trong khi chúng ta chưa kiểm soát được các loại bệnh dịch và người dân vẫn có thói quen ăn uống mất vệ sinh thì dịch bệnh phát sinh, lây lan là điều khó tránh khỏi. Thực tế đó nói lên rằng, nguyên nhân của những vi phạm VSATTP không chỉ là do ý thức và nhận thức của những người sản xuất, kinh doanh mặt hàng này mà còn do nhận thức không đầy đủ, chủ quan của người tiêu dùng. Năm 2007, toàn tỉnh đã xảy ra 6 vụ ngộ độc thực phẩm, với 168 người mắc. Ngoài ra còn có hàng trăm vụ ngộ độc lẻ tẻ, người dân tự điều trị tại nhà. Năm 2008, toàn tỉnh đã xảy ra một vụ ngộ độc tập thể tại đám cưới ở Khánh Thượng (Yên Mô) làm 14 người phải nhập viện, rất may không có trường hợp nào tử vong. Ngoài ra, các ca mắc tiêu chảy cấp cũng thường diễn ra do ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn. Đây chưa phải là những con số cuối cùng, thực tế còn nhiều vụ việc chưa được báo cáo, thống kê.

Thời gian qua, để đảm bảo VSATTP, ngành Y tế đã coi trọng thực hiện 5 nhóm giải pháp cấp bách bảo đảm VSATTP theo Chỉ thị 06/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Cùng với việc kiện toàn Ban chỉ đạo VSATTP các cấp, nhóm giải pháp được tỉnh ưu tiên hàng đầu là thông tin, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về VSATTP. Năm 2008, toàn tỉnh đã đăng tải hàng nghìn lượt tin, bài, phóng sự trên các phương tiện thông tin đại chúng; phát hành trên 900 băng zôn, khẩu hiệu, panô, áp phích, 1.600 tờ rơi tuyên truyền...  Trong khi Ban chỉ đạo VSATTP tuyên truyền, kêu gọi ý thức chấp hành VSATTP của người dân, thì tại nhiều địa phương, cơ sở trên địa bàn, công tác này chưa được quan tâm đúng mức. Công tác bảo đảm VSATTP vẫn còn bộc lộ những tồn tại đó là: Đội ngũ làm công tác VSATTP còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều công việc. Công tác thanh, kiểm tra đã được tổ chức nhưng chưa thường xuyên, thường là làm vào dịp Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, đầu mùa hè và cũng mới chỉ nhằm vào những cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm lớn. Trong khi đó, vấn đề thức ăn đường phố, những quán ăn nhỏ, lẻ, những bữa ăn tập trung tại các vùng quê vẫn thiếu người giám sát tuyên truyền và kiểm tra. Năm 2008, kết quả thanh, kiểm tra của các ngành liên quan cho thấy, số cơ sở vi phạm VSATTP chiếm 27,05% trong tổng số 85 cơ sở được kiểm tra. Đây là con số đáng lo ngại.

Thực tế cho thấy, hầu hết các vụ ngộ độc lớn xảy ra trên địa bàn tỉnh Ninh Bình thời gian qua là diễn ra tại các bữa ăn tập thể như đám giỗ, cưới hỏi, mừng nhà mới. Nhiều người cho rằng, để xảy ra tình trạng vi phạm VSATTP làm phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân, trách nhiệm trước hết thuộc về các cấp chính quyền và các ngành chức năng. Hơn lúc nào hết, để bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân, cần có sự phối hợp chặt chẽ, sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành chức năng theo phân cấp quản lý. Tiếp đến là ý thức giữ gìn của mỗi người dân, có như vậy công tác bảo đảm VSATTP mới đi vào nền nếp. Điều quan trọng là phải xây dựng ý thức cho các tầng lớp nhân dân, nhất là những người sản xuất, kinh doanh bằng cách tuyên truyền rộng rãi Pháp lệnh VSATTP; tăng cường công tác kiểm tra các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm, đồng thời cụ thể hóa các chế tài xử lý vi phạm; xử phạt thật nghiêm đối với những trường hợp vi phạm VSATTP.

Đức Nghĩa - Phạm Trường