Trống đồng Đông Sơn - Độc đáo màu sắc văn hoá dân tộc
Đồng chí Phạm Minh Nhất, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết: Trong số 34 chiếc trống đồng phát hiện tại Ninh Bình có 31 chiếc là bản gốc và 3 chiếc là phiên bản, trong đó, địa bàn có số trống đồng nhiều nhất là khu vực tỉnh Hà Nam (cũ).
Bộ sưu tập trống đồng của Hà Nam (cũ) có 19 chiếc, trong đó có 2 trống là phiên bản. 19 chiếc trống đồng Đông Sơn trên đất Hà Nam (cũ) gồm: Trống Duy Tiên, trống thôn Tú, trống Đồng Văn, trống Vũ Xá, trống Lũng Xuyên, trống thôn Đoài, trống đồng Tiên Nội I, trống Châu Sơn, trống Ngọc Lũ I, Ngọc Lũ II, Ngọc Lũ III, trống Vũ Bị, trống An Nội, trống An Lão, trống Yên Tập, trống Bút Sơn I, Bút Sơn II, trống Bình Sơn, trống Thọ Cầu. Trong số 19 chiếc trống có 18 trống mang tên vùng đất trống khai quật được, chỉ riêng trống đồng Ngọc Lũ I mang tên những người thợ đấu vùng Ngọc Lũ đào được khi đắp đê trên địa bàn huyện Lý Nhân (cũ). Đây cũng là chiếc trống đồng nổi tiếng nhất cả nước, trống hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia; bản sao trống Ngọc Lũ còn được trưng bày tại trụ sở Liên hợp quốc.
Năm 2010, với sự giúp đỡ của các nhà chuyên môn, tỉnh Hà Nam (cũ) đã cho phỏng tác lại chiếc trống đồng Ngọc Lũ I với kích thước lớn gấp 2,5 lần trống thật. Hiện chiếc trống này được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng tỉnh cơ sở 3.
Cùng với Bảo vật quốc gia trống đồng Ngọc Lũ I, trống đồng Tiên Nội I nằm trong Bộ sưu tập trống đồng Hà Nam cũng vừa được công nhận là Bảo vật quốc gia. Chuyên gia về trống đồng Đông Sơn, Tiến sĩ Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho biết: Sau khi khảo sát, chúng tôi đều chung nhận định trống đồng Tiên Nội I là chiếc trống đồng quý hiếm với hình tượng “băng hoa văn chim Lạc - Cá”, có thể nói là duy nhất trong số những trống đồng Đông Sơn được phát hiện cho đến nay.
Hoa văn chim Lạc và cá ở vành 7 trên mặt trống đồng gợi lên nhiều ý nghĩa sâu xa về tư duy của người Việt cổ. Đó là triết lý âm dương kết hợp trong vũ trụ quan của người Việt cổ khi chim Lạc biểu hiện cho dương, con cá biểu hiện cho âm. Mặt khác, 6 cặp chim Lạc - Cá cũng gợi liên tưởng về sự chuyển động của thời gian một năm 12 tháng cũng như ý niệm về hệ số đếm toán học xa xưa. Hoa văn đoạn thẳng song song, vòng tròn đồng tâm gợi liên tưởng về nhận thức sơ khai về vũ trụ luận của người tối cổ.
Cho đến nay, ở nước ta đã phát hiện và công bố hàng trăm chiếc trống đồng thuộc nền văn hóa Đông Sơn. Ninh Bình là một trong những tỉnh phát hiện, bảo quản nhiều trống đồng Đông Sơn nổi tiếng nhất hiện nay. Đồng chí Phạm Minh Nhất, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết thêm: Với các hiện vật bảo tàng nói chung và trống đồng nói riêng, việc bảo quản phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc, quy trình, kỹ thuật bảo quản, đồng thời có sự phối hợp, hướng dẫn của các nhà khoa học, các chuyên gia về bảo quản.
Để bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị di sản độc đáo này, thời gian qua, đơn vị đã xây dựng và triển khai hiệu quả các chương trình quảng bá, giới thiệu với nội dung hấp dẫn, hình thức đa dạng, dễ phổ biến và tiếp cận để quảng bá giá trị của các hiện vật, bảo vật quốc gia, trong đó có bộ sưu tập trống đồng Đông Sơn tới đông đảo công chúng.
Ngoài ra, Bảo tàng tỉnh còn phối hợp với Công ty TNHH GITVIET quay 3D số hoá nhóm hiện vật Đông Sơn (trống đồng, giáo đồng, rìu đồng) trong kho và phòng trưng bày. Thường xuyên bảo quản trị liệu và định kỳ bảo quản chuyên sâu Bộ sưu tập trống đồng Đông Sơn. Việc bảo quản góp phần lưu giữ được trống đồng - một di sản văn hóa độc đáo tiêu biểu của nền văn minh thời kỳ dựng nước.
