Khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba

Sáng 9/6, phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF 2026) với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” đã được tổ chức trọng thể tại Thủ đô Hà Nội.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và có bài phát biểu quan trọng.

Phiên khai mạc có sự tham dự của Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão và Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Izumi Nakamitsu.

Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm.

Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN, góp phần định hình tương lai phát triển của ASEAN, cũng như thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN và các đối tác.

Năm nay, Diễn đàn được tổ chức đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, nhiều lãnh đạo cấp cao, Bộ trưởng, đại diện lãnh đạo các nước ASEAN, các nước đối tác của ASEAN, lãnh đạo các tổ chức khu vực và quốc tế, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương của Việt Nam và quốc tế.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định ASEAN đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa bước ngoặt trong quá trình phát triển, khi những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được định hình lại.

Thủ tướng nhấn mạnh sau gần 60 năm hình thành và phát triển, thành công lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô gần 700 triệu dân hay vị thế là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, mà còn ở khả năng vượt lên khác biệt, xây dựng lòng tin, mở rộng hợp tác để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng nếu gần sáu thập kỷ qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN thì những thập niên tới sẽ là hành trình định hình tương lai ASEAN trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc.

Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo tái định nghĩa năng suất, dữ liệu tái định nghĩa quyền lực, còn chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

Trong bối cảnh đó, theo Thủ tướng, lợi thế không chỉ thuộc về những quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về những quốc gia và khu vực có khả năng tham gia xây dựng các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.

Việt Nam cho rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình này, không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình chính các xu thế đó.

Để hiện thực hóa khát vọng này, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục phát huy các giá trị đã làm nên thành công của Hiệp hội là đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng, đồng thời có cách tiếp cận sáng tạo hơn: đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động; kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức; giữ vững bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.

Trên hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng đề xuất ASEAN hướng tới ba tầm vóc chiến lược.

Thứ nhất, ASEAN không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà phải góp phần định hình các xu thế đó. Trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN cần trở thành trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đây chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thứ hai, ASEAN không chỉ là trung tâm sản xuất mà phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Theo Thủ tướng, lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu, song trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo.

Thủ tướng nhấn mạnh, ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải là nơi các chuỗi giá trị được hình thành.

Chính vì vậy, ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN, đồng thời đóng góp tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là cộng đồng các quốc gia mà phải là cộng đồng thực sự của người dân. Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Chỉ rõ đổi mới làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ, còn tăng trưởng thiếu tính bao trùm sẽ không thể bền vững, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng quy mô GDP mà còn bằng những cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò dành cho phụ nữ, sự bảo vệ đối với các nhóm dễ bị tổn thương và khả năng để mỗi người dân cảm nhận ASEAN thực sự là cộng đồng của mình.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh giá trị lớn nhất mà ASEAN đã chứng minh với thế giới trong gần 60 năm qua là khác biệt không dẫn tới chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng và hội nhập không làm mất đi bản sắc. Trong những thập niên tới, ASEAN cần tiếp tục chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể đóng góp tích cực vào việc định hình hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Nêu rõ tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai ASEAN, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, góp phần xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ thông tin về Diễn đàn. (Ảnh TRẦN HẢI)

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Diễn đàn năm nay sẽ được cấu trúc theo hướng tập trung trao đổi về những vấn đề hệ trọng, bức thiết, được quan tâm hàng đầu đối với ASEAN hiện tại và tương lai. Các đại biểu sẽ có dịp trao đổi cụ thể, lắng nghe ý kiến từ các quan chức, chuyên gia về những chủ đề có tầm quan trọng lâu dài, từ củng cố đoàn kết, nâng cao tự cường - tự chủ chiến lược, phòng ngừa xung đột, cho tới các vấn đề thời sự như chuyển đổi mô hình tăng trưởng, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Các phiên thảo luận của Diễn đàn vì vậy sẽ có thể gợi mở thêm những ý tưởng mới và giải pháp đột phá, qua đó góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, vừa giúp ASEAN thích ứng tốt hơn những vấn đề mới.

Phát biểu tại Diễn đàn, Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet cho biết, AFF là một nền tảng quan trọng để các nước trong khu vực ASEAN trao đổi thẳng thắn về những vấn đề khu vực đang phải đối mặt. Chủ đề của diễn đàn năm nay phản ánh hết sức kịp thời, đúng đắn tình hình thực tế.

Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh TRẦN HẢI)

Thủ tướng Campuchia chỉ ra những vấn đề quan trọng liên quan hòa bình, kinh tế và người dân. Về hòa bình, trong quá khứ, khu vực Đông Nam Á từng chứng kiến sự mất lòng tin chiến lược và nghèo đói. Thông qua đối thoại, xây dựng lòng tin và sự tôn trọng độc lập, chủ quyền, tôn trọng công việc nội bộ của nhau giữa các nước thành viên, ASEAN đã trở thành một trong những khu vực ổn định và phát triển năng động bậc nhất thế giới. Các nhà lãnh đạo đã chọn đối thoại và thắt chặt lòng tin thay vì đối đầu. Thủ tướng Campuchia Hun Manet đồng thời khẳng định tầm quan trọng của mối quan hệ với Thái Lan, cam kết thúc đẩy đối thoại và hòa bình; bày tỏ cảm ơn sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế, trong đó có các nước ASEAN, đã giúp kiến tạo thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước.

Về kinh tế, theo Thủ tướng Campuchia, thế giới đang chứng kiến một chuỗi cuộc khủng hoảng liên tiếp và những “cơn gió ngược” với các nước nhỏ. Hướng đến tương lai, ASEAN phải cùng xây dựng cộng đồng bao trùm bền vững, tận dụng các thỏa thuận thương mại tự do, thúc đẩy hội nhập kinh tế nội khối. Thành công của ASEAN phải được đo lường bằng cuộc sống ấm no của người dân.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Thủ tướng Thái Lan, Lào, Campuchia, Timor - Leste.

Bày tỏ vinh dự được tham dự AFF lần thứ 3, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone nhấn mạnh, thế giới đang đối mặt những hiện thực vô cùng khắc nghiệt. Trong bối cảnh đó, AFF trở thành nền tảng vô cùng quan trọng để các nước ASEAN cùng trao đổi quan điểm và tìm ra cách thức ứng phó trước những thách thức mới nổi trong khu vực và trên thế giới.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Thủ tướng Thái Lan, Lào, Campuchia, Timor - Leste và đại biểu chụp ảnh chung.

Theo Thủ tướng Lào, trong bối cảnh bất ổn, khó lường hiện nay, ASEAN cần duy trì tình đoàn kết và tự cường, đồng thời thúc đẩy vai trò trung tâm của hiệp hội dựa trên những nguyên tắc chung; tăng cường hợp tác trong mọi lĩnh vực để ứng phó những thách thức chung, bảo đảm ASEAN trở thành nền tảng quan trọng để thúc đẩy tham vấn, ngoại giao phòng ngừa, biến thách thức thành cơ hội và mang lại hạnh phúc cho người dân.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng Lào nêu rõ, các chủ đề được thảo luận tại AFF lần thứ 3 mang tính thời sự rất cao; bày tỏ tin tưởng AFF sẽ tiếp tục đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, đồng thời cung cấp những thông tin và bài học bổ ích để triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.