Thiếu tướng Đào Trọng Hùng và ký ức những ngày “chia lửa”

Nhiệt huyết tuổi đôi mươi

Mới 21 tuổi, khi đang công tác tại một đơn vị thuộc Bộ Công an, chàng trai trẻ Đào Trọng Hùng khi đó đã xung phong vào Nam chi viện cho chiến trường. Trước ngày lên đường, biết không thể về quê tạm biệt gia đình, người thanh niên đầy nhiệt huyết đó đã gửi gắm tình cảm qua những dòng thư viết vội trong cuốn sổ tay, nhờ đơn vị chuyển tới cha mẹ và các em.

"Đêm nay gần như là đêm cuối cùng của con còn sống ở Hà Nội trong những ngày chờ đợi. Nếu không có gì thay đổi đúng như lệnh ban đầu chỉ còn một ngày một đêm nữa thôi con sẽ rời xa nơi này để đi vào một mảnh đất xa xôi, nơi đấy chiến sự đang diễn ra ác liệt… Con bước chân ra đi không có một điều gì vướng mắc chỉ có điều là con chưa làm trọn vẹn được mong muốn của bố về con….

Con biết và rất hiểu việc của con sẽ làm ngày mai không phải đơn giản mà vô cùng khó khăn, gian khổ, kể cả nguy hiểm đến tính mạng nhưng điều đó không làm cho con sợ hãi lùi bước mà chỉ làm tăng thêm nghị lực. Con tin ở con, bởi vì ở đời không ai hiểu mình bằng mình. Con dám nghĩ đến những điều bất hạnh, dám nghĩ đến sự hy sinh nhưng con rất hiểu sự cần thiết của sự hy sinh đó… Suốt đời con không quên công ơn của bố mẹ đã sinh ra và nuôi con thành người cho đến hôm nay con trở thành người của Đảng…”

Bức thư được viết tại Hà Nội, vào trung tuần tháng 4/1975, từng dòng chữ trong bức thư như thấm đẫm tình yêu thương và lòng hiếu kính cùng nỗi niềm đau đáu của người con khi không ở bên để chăm sóc bậc sinh thành, đồng thời cũng gửi gắm quyết tâm của người trai thời khói lửa với niềm tin son sắt vào ngày mai thắng lợi. Biết phía trước là gian nan, biết đi có thể không hẹn ngày trở lại, nhưng ở tuổi 21, độ tuổi đẹp nhất của đời người, ông vẫn chọn dấn thân, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, thống nhất của Tổ quốc.

Thiếu tướng Đào Trọng Hùng chia sẻ: “Thường ngày tôi chẳng mấy khi thể hiện tình cảm, đi công tác xa cũng rất ít khi viết thư, chỉ có lần này do nhận lệnh vào Nam gấp, không kịp về từ biệt gia đình nên tôi viết vội vào cuốn sổ, nhờ đơn vị gửi về như một lời gửi gắm trước lúc lên đường”. Lá thư được viết trong một đêm trăn trở không ngủ, khi những tâm tư, tình cảm giấu kín bấy lâu được ông gửi gắm trọn vẹn qua từng con chữ. Giữa thời khắc chuẩn bị bước vào chặng đường đầy gian nan của chiến tranh, những xúc cảm vốn lặng thầm bỗng trở nên sâu sắc, tha thiết hơn bao giờ hết.

Chia sẻ về quyết định dấn thân khi mới 21 tuổi, Thiếu tướng Đào Trọng Hùng khiêm nhường cho biết: “Trong không khí sục sôi của cả nước ra trận “Xẻ dọc Trường Sơn, đi cứu nước”, tôi cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ Công an khi đó đã tình nguyện vào Nam ‘chia lửa’, mang theo khát vọng cống hiến, sẵn sàng hiến dâng thanh xuân, tuổi trẻ cho nhiệm vụ thiêng liêng mà không hề đắn đo. Là thế hệ thanh niên sinh ra trong thời chiến, tôi nghĩ quyết định ấy cũng hết sức bình thường, không có gì đặc biệt. Bởi khi đó, ai cũng mang trong mình một niềm tin giản dị: được đứng trên trận tuyến, chiến đấu bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc đã là niềm vinh dự lớn lao.”

Quyết định tưởng như “bình thường” ấy thực chất được hun đúc từ nền tảng gia đình, quê hương giàu truyền thống cách mạng. Thiếu tướng Đào Trọng Hùng sinh ra, lớn lên trên quê hương xã Nhân Mỹ anh hùng trong kháng chiến chống thực dân Pháp (nay là xã Nhân Hà, tỉnh Ninh Bình) có bố mẹ đều tham gia kháng chiến chống Pháp, có chú ruột là Đào Trọng Phiêu (tức Đào Quang Hải) đã làm liên lạc cho du kích xã từ lúc 12 tuổi, rồi đi bộ đội lúc 14 tuổi, chiến đấu dũng cảm với giặc Pháp và hy sinh tại mặt trận Ninh Bình khi mới 16 tuổi. Chính mạch nguồn truyền thống ấy đã lặng lẽ bồi đắp cho ông bản lĩnh, ý chí và khát vọng cống hiến.

Đi học xa gia đình từ lúc 17 tuổi, lại là con lớn trong gia đình đông anh em, bố bận việc nhà nước, tất cả công việc đều do một mình mẹ tần tảo gánh vác, ông hiểu rõ trách nhiệm của mình trong gia đình vì thế khi ra đi ông vẫn đau đáu “Gia đình khó khăn, chưa đỡ đần được gì cho cha mẹ, tôi lại phải vào chiến trường không biết sống chết ra sao nên nỗi day dứt lớn nhất của tôi lúc đó là bố mẹ và các em”.

Sau này, bức thư được thân phụ của ông là cụ Đào Trọng Hằng (nguyên Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Lý Nhân - Hà Nam cũ) cất giữ cẩn thận. Thỉnh thoảng nhớ con, cụ lại mang ra đọc và để nhắc nhở các con, các cháu sau này. Theo thời gian, nay bức thư đã trở thành kỷ vật, được lưu giữ trong Bảo tàng Công an nhân dân.

Dọc dài đất nước, trọn vẹn cống hiến

Đầu năm 1972, khi đang theo học tại Trường Cảnh sát Nhân dân Trung ương, trước tình hình giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc lần thứ hai nhằm cắt đứt tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam, nhà trường đã điều động khẩn cấp học viên về cơ sở. Ông được phân công làm Cảnh sát giao thông tại Công an thị xã Phủ Lý, tỉnh Nam Hà (cũ) - một trong những trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt.

Giữa mưa bom, bão đạn, ông cùng đồng đội bám trụ trên các tuyến đường, vừa điều tiết giao thông, vừa tham gia cứu người, cứu hàng hóa, bảo đảm cho các đoàn xe quân sự hành quân thông suốt trên trục Bắc - Nam, đặc biệt chi viện cho chiến trường Quảng Trị đang vô cùng khốc liệt. Dù công tác gần quê, ông hầu như không có thời gian trở về, toàn tâm toàn ý cho nhiệm vụ. Với tinh thần trách nhiệm cao, luôn xung kích đi đầu, ông nhiều lần cùng đồng đội được khen thưởng, biểu dương, trong đó có những thành tích được nêu gương trên Đài Tiếng nói Việt Nam.

Cuối năm 1972, trước yêu cầu nhiệm vụ mới, ông được tuyển chọn, điều động về công tác tại Cục Trinh sát ngoại tuyến. Trên cương vị trinh sát hoạt động bí mật, ông cùng đồng đội góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Thủ đô Hà Nội và các tỉnh miền Bắc trong giai đoạn đó.

Đầu năm 1975, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, ở tuổi 21, Đào Trọng Hùng đã xung phong cùng đồng đội tham gia đoàn cán bộ Công an chi viện cho An ninh miền Nam, trực tiếp tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Phối hợp với Đoàn vận tải 559, ông hành quân tiến vào Sài Gòn - Gia Định, sẵn sàng tiếp quản các mục tiêu trọng yếu khi thành phố được giải phóng.

Chia sẻ về kỷ niệm đặc biệt này, Thiếu tướng Đào Trọng Hùng cho biết: “Trước khi tham gia đoàn cán bộ chi viện cho chiến trường miền Nam, chúng tôi được Bộ Công an tổ chức các lớp huấn luyện cấp tốc. Đích thân đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn và lãnh đạo Bộ trực tiếp giảng dạy, trang bị kiến thức, phương tiện, quân tư trang, vũ khí để sẵn sàng lên đường, sẵn sàng vì miền Nam ruột thịt”.

Khi hành quân vào sát Sài Gòn, đoàn của ông nhận được tin chính quyền Sài Gòn đầu hàng, miền Nam hoàn toàn giải phóng và lập tức chuyển sang thực hiện nhiệm vụ mới: bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ. Ông là một trong những chiến sĩ ngoại tuyến trực tiếp tham gia tiếp quản Tổng nha Cảnh sát của chính quyền Sài Gòn. Sau đó, ông được phân công làm trinh sát ngoại tuyến thuộc Tiểu ban Bảo vệ chính trị, Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam.

Trong những ngày đầu sau giải phóng, ông cùng đồng đội xuống các địa bàn dân cư nắm tình hình, giữ gìn an ninh trật tự; đồng thời bí mật bảo đảm an toàn cho nhiều sự kiện trọng đại như: Lễ ra mắt Ủy ban Quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định và lễ diễu binh, diễu hành mừng miền Nam hoàn toàn giải phóng. Khi quân Mỹ rút đi nhưng vẫn để lại các phần tử phản động chống phá, ông tiếp tục cùng lực lượng kiên trì, gan dạ bám địa bàn, phát hiện và đấu tranh, góp phần làm tan rã nhiều tổ chức gián điệp, giữ vững ổn định cho vùng giải phóng.

Cuối năm 1978, trước tình hình chiến tranh biên giới phía Bắc có nguy cơ bùng phát, khi đang công tác tại Cục Ngoại tuyến, Đào Trọng Hùng một lần nữa xung phong tăng cường về Công an tỉnh Hoàng Liên Sơn (cũ). Tại đây, ông đảm nhiệm công tác Cảnh sát hình sự, sau đó là trinh sát đấu tranh chống gián điệp, phản động.

Trên địa bàn biên giới, ông lăn lộn khắp các bản làng, vượt núi, băng suối, vừa trực tiếp chiến đấu, vừa làm tốt công tác dân vận, trong bối cảnh địch tăng cường cài cắm gián điệp, kích động chống phá. Sau chiến sự tháng 2/1979 nhờ bám dân, gần dân, ông và đồng đội đã kiên trì tuyên truyền chủ trương của Đảng, xây dựng được thế trận lòng dân vững chắc, được nhân dân tin yêu, đùm bọc, kịp thời phát hiện, bóc gỡ nhiều đối tượng xâm nhập biên giới trái phép, phản động,...

Năm 1983, ông được phân công trở lại Cục Trinh sát ngoại tuyến, tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ trong thời bình nhưng không kém phần phức tạp, hiểm nguy. Cùng đồng đội, ông đã tham gia chỉ đạo, đấu tranh, khám phá hàng trăm chuyên án trọng điểm; phát hiện, bóc gỡ nhiều tổ chức phản động, vô hiệu hóa nhiều đối tượng gián điệp, tội phạm hình sự, góp phần làm thất bại các âm mưu chống phá của các thế lực thù địch.

Với tâm huyết và kinh nghiệm thực tiễn, từ năm 1993 đến năm 2014, trên các cương vị lãnh đạo từ cấp phòng đến Cục trưởng Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an, ông luôn thể hiện bản lĩnh, tư duy sắc sảo và khả năng tổ chức, chỉ huy hiệu quả qua nhiều chuyên án lớn, quan trọng bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Những dấu ấn trong các chuyên án đấu tranh với tội phạm gián điệp, phản động, ma túy… mà ông trực tiếp chỉ đạo đã góp phần đưa Cục Ngoại tuyến trở thành đơn vị dẫn đầu toàn lực lượng, vinh dự được tặng Cờ thi đua của Chính phủ, Huân chương Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngoài ra, ông còn đề xuất, triển khai nhiều đề án, dự án nâng cao hiệu quả công tác trinh sát; chú trọng trang bị phương tiện kỹ thuật hiện đại, góp phần hỗ trợ đắc lực cho lực lượng làm nhiệm vụ. Nhiều giải pháp mang lại hiệu quả thiết thực, vừa nâng cao chất lượng công tác, vừa tiết kiệm ngân sách, từng bước hình thành thế trận ngoại tuyến đồng bộ.

Trên mọi cương vị công tác, ông đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; các đơn vị phụ trách nhiều năm liền đạt danh hiệu quyết thắng, được tặng cờ thi đua và nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2014, Thiếu tướng, Đào Trọng Hùng nghỉ hưu và được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nghĩa tình đồng đội, trọn lòng với quê hương

Trở về đời thường, Thiếu tướng Đào Trọng Hùng vẫn giữ trọn phẩm chất của người chiến sĩ năm xưa - giản dị, nghĩa tình và trách nhiệm. Không chỉ vun vén mái ấm gia đình, ông còn tích cực tham gia công tác xã hội, gắn bó với đồng đội, quan tâm giúp đỡ những người từng vào sinh ra tử, đóng góp xây dựng quê hương Nhân Hà bằng tất cả tâm huyết của mình.

Hai lần đi qua “tuyến lửa” trở về, ông luôn canh cánh nỗi nhớ về những đồng đội đã ngã xuống, hay những người mang thương tật, chịu di chứng chiến tranh trong cuộc sống còn nhiều khó khăn. Từ trăn trở ấy, năm 2015, ông tham gia Ban Liên lạc Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (Bộ Công an), đảm nhiệm Phó Trưởng ban. Thông qua các hoạt động nghĩa tình, tri ân, Ban Liên lạc đã góp phần lan tỏa truyền thống vẻ vang của lực lượng, tưởng nhớ gần 1.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.

Đồng thời, Thiếu tướng Đào Trọng Hùng còn tích cực tham gia công tác khuyến học, khuyến tài dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục quê nhà, như một cách tri ân nghĩa tình với mảnh đất quê hương đã nuôi dưỡng, vun đắp. Hằng năm, ông không chỉ trực tiếp đóng góp, ủng hộ các hoạt động học tập ở thôn, xóm mà còn xây dựng, duy trì Quỹ khuyến học mang tên thân phụ - cụ Đào Trọng Hằng tiếp sức cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn vững bước đến trường; kết nối nhiều doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài nước chung tay hỗ trợ Trường Mầm non Nhân Mỹ, Trường Tiểu học và THCS Nhân Mỹ, để phần nào cải thiện điều kiện dạy và học, phát huy tinh thần hiếu học, viết tiếp truyền thống vẻ vang của quê hương.