Tìm kiếm: các làng nghề

Với vai trò quan trọng của làng nghề trong phát triển kinh tế nông thôn, những năm qua các cấp, các ngành của tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, giải pháp để khôi phục và phát triển làng nghề. Tuy nhiên, hiện nay phát triển làng nghề đang gặp nhiều khó khăn, thách thức và một số làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền.

Ninh Bình là địa phương có nhiều làng nghề, trong đó có những làng nghề tồn tại và phát triển hàng trăm đến hàng nghìn năm, sản phẩm được khách hàng trong và ngoài nước ưa chuộng. Các làng nghề không chỉ lưu giữ nghề truyền thống với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ hội tụ tinh hoa văn hóa dân tộc mà nỗ lực phát triển thích ứng tình hình mới, góp phần tăng thu ngân sách cho các địa phương; thúc đẩy phát triển dịch vụ du lịch, tạo việc làm ổn định, gia tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân vùng nông thôn của tỉnh.

Du lịch làng nghề là loại hình du lịch văn hóa tổng hợp đưa du khách tới tham quan, cảm nhận các giá trị văn hóa và mua sắm những hàng hóa đặc trưng của các làng nghề. Mặc dù có nhiều lợi thế để phát triển loại hình này, song du lịch làng nghề ở Ninh Bình hiện đang gặp nhiều khó khăn và chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh vốn có.

Du lịch làng nghề là loại hình du lịch văn hóa tổng hợp đưa du khách tới tham quan, cảm nhận các giá trị văn hóa và mua sắm những hàng hóa đặc trưng của các làng nghề. Mặc dù có nhiều lợi thế để phát triển loại hình này, song du lịch làng nghề ở Ninh Bình hiện đang gặp nhiều khó khăn và chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh vốn có.

Để thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, giá trị gia tăng cho các sản phẩm làng nghề; tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân; bảo vệ cảnh quan, không gian và môi trường; giữ gìn và phát huy các giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống làng nghề của tỉnh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, tỉnh tiếp tục đánh giá, phân tích nhận diện các tiềm năng, gia tăng các giải pháp mới.

Tuy đạt nhiều kết quả tích cực nhưng việc phát triển làng nghề hiện nay còn nhiều khó khăn, bất cập cần quan tâm. Đáng kể là tình trạng còn nhiều cơ sở, doanh nghiệp làng nghề quy mô nhỏ, sử dụng các công nghệ, thiết bị  máy móc lạc hậu; chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; thị trường tiêu thụ nhiều sản phẩm còn hạn chế, chưa ổn định...

Trong những năm qua, các làng nghề và làng nghề truyền thống đã góp phần tăng thu ngân sách cho các địa phương; gìn giữ bản sắc, nét đẹp văn hóa; thúc đẩy phát triển dịch vụ du lịch cộng đồng; tạo việc làm ổn định, gia tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho hàng vạn người dân vùng nông thôn của tỉnh.

Sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán Quý Mão, các làng nghề trên địa bàn tỉnh đã hoạt động trở lại với khí thế mới và tinh thần hăng say lao động, hứa hẹn tạo ra những sản phẩm chất lượng, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Gần giáp Tết, nhịp lao động tại các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh càng thêm khẩn trương, sôi động. Người trồng cây cảnh nhanh tay đánh cây, tỉa, cắt hoa chuẩn bị cho vụ Tết. Thợ mộc, thợ cơ khí, thợ đúc đồng… cố gắng chạy đua với thời gian kịp hoàn thiện những khâu cuối cùng của sản phẩm bàn giao cho khách. Tại các cơ sở làm đồ vàng mã, hoa lụa… nhà nào cũng đầy ắp hàng, ánh điện sáng đến tận đêm khuya. Dưới những bàn tay lành nghề, cần mẫn, hàng trăm mặt hàng đang được nghệ nhân, thợ nghề liên tục cho xuất xưởng, phục vụ nhu cầu cuộc sống, nhân lên vẻ đẹp lao động.

Chỉ còn khoảng một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Quý Mão 2023. Dự báo thời điểm này, nhu cầu mua sắm, tiêu dùng của người dân sẽ tăng cao nhất trong năm. Nhằm kịp thời đáp ứng nhu cầu của thị trường, nhiều làng nghề trong tỉnh đã và đang đẩy mạnh sản xuất, tập trung vào các mặt hàng phục vụ Tết với số lượng lớn, góp phần tăng thu nhập và để sản phẩm làng nghề ngày càng lan tỏa, vươn xa.

Ngày 8/12, Hiệp hội Du lịch Ninh Bình phối hợp với Văn phòng UNESCO Hà Nội tổ chức hội thảo phát triển và quảng bá sản phẩm du lịch bền vững tại các làng nghề truyền thống tỉnh Ninh Bình.

Mặc dù, chưa có con số thống kê chính xác về số lao động thời vụ đang có nhu cầu việc làm trên địa bàn hiện nay, tuy nhiên, lao động thời vụ gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm thời gian qua rất rõ. Bởi những lao động nông thôn độ tuổi ngoài 50 chỉ có thể làm những công việc ở các làng nghề, cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ mang tính chất thời vụ. Khi hết việc họ cũng phải đi tìm việc khác, công việc không liên tục ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động.

Trải qua bao thăng trầm của thời gian, các làng nghề thủ công mỹ nghệ trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại và ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động nông thôn, xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, trong thời gian tới, nếu chúng ta đưa làng nghề vào khai thác, phát triển du lịch thì giá trị của nó sẽ còn được nâng lên một tầm cao mới.

Về Yên Lâm hôm nay, điều dễ nhận thấy đó chính là sự đổi thay hiện hữu trên khắp các thôn, xóm. Những tuyến đường được đổ bê tông, trải nhựa Asphalt thay cho những tuyến đường nhỏ hẹp, mấp mô, nhiều ngôi nhà cao tầng, nhà vườn được xây dựng, nhiều doanh nghiệp đã tìm về đây để đầu tư sản xuất, kinh doanh; các làng nghề tiểu thủ công nghiệp nhộn nhịp những chuyến hàng xuất đi muôn nơi… Sự "thay da đổi thịt" đã và đang hiện hữu trên mảnh đất vốn được xem là vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn của huyện Yên Mô.

Còn hơn 1 tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, thế nhưng vào thời điểm này, tại các làng nghề, nhất là làng nghề sản xuất, chế biến thực phẩm đã rất nhộn nhịp. Các hộ làm nghề đang tất bật chạy đua với thời gian để sản xuất đủ lượng hàng hoá đáp ứng các đơn hàng và chuẩn bị đủ nguồn cung phục vụ thị trường tiêu dùng trong dịp Tết.

Gần đến Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, không khí sản xuất, kinh doanh tại nhiều làng nghề trên địa bàn tỉnh càng thêm nhộn nhịp, tấp nập. Nhiều chủ cơ sở sản xuất phải tìm thêm lao động mùa vụ khi lượng hàng hóa bán ra gấp đôi, gấp ba ngày bình thường… Mặc dù bận rộn, vất vả hơn, song ai cũng cảm thấy vui vẻ, yên tâm vì sự thịnh vượng của nghề mà mình đã chọn.

Theo tổng hợp của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Lý Nhân, hiện trên địa bàn huyện có 43 làng nghề, làng nghề truyền thống, làng có nghề. Trước nhiều khó khăn, như: thu nhập từ làng nghề thấp, đầu ra cho sản phẩm không ổn định, hoạt động hỗ trợ vốn vay còn hạn chế... lao động ở các làng nghề vẫn đang nỗ lực vượt khó, quyết tâm duy trì ngành nghề truyền thống của địa phương.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 75 làng nghề được công nhận, trong đó có 4 làng nghề chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; 59 làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ; 11 làng nghề kinh doanh sinh vật cảnh; 1 làng nghề nề xây dựng. Việc triển khai các giải pháp bảo tồn và phát triển làng nghề trong những năm qua đã góp phần quan trọng giải quyết việc làm tại chỗ, tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân và phát triển kinh tế của địa phương.

Làng nghề không chỉ nuôi sống người dân ở một số vùng nông thôn mà còn mang trong mình những giá trị văn hóa, truyền thống lịch sử lâu đời, lưu giữ tinh hoa nghệ thuật, phong tục tập quán của từng nhóm cộng đồng người. Chính vì vậy, du khách tìm về các làng nghề không chỉ tìm hiểu lịch sử, nét văn hóa, kiến trúc hay mua sản phẩm mà thông qua đó còn cảm nhận được sự bền bỉ, sáng tạo của bao thế hệ được hun đúc trong lao động. Ngày nay, phát triển du lịch làng nghề truyền thống được xem là triển vọng trong thời kỳ hội nhập sâu với thế giới.

Cuộc thi mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ tỉnh Ninh Bình được tổ chức thường niên nhằm mục đích khuyến khích các cá nhân, nghệ nhân, thợ giỏi phát huy những ý tưởng sáng tạo trong thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới, có tính sáng tạo, giá trị kinh tế, kỹ thuật, mỹ thuật cao phù hợp thị hiếu khách hàng, góp phần phát triển mẫu mã sản phẩm mới cho các làng nghề, đặc biệt những sản phẩm có khả năng trở thành quà lưu niệm cho các hoạt động phục vụ du lịch, đặc biệt là phục vụ Năm Du lịch quốc gia 2020 - Hoa Lư, Ninh Bình.

Từ năm 2005 đến năm 2018, tỉnh Ninh Bình đã công nhận 1 làng nghề truyền thống, 81 làng nghề và 2 nghề truyền thống. Sau khi được công nhận, hầu hết các làng nghề tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, đa số các làng nghề có hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn, góp phần không nhỏ vào phát triển kinh tế- xã hội ở địa phương.