Trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, chuyển đổi số (CĐS) không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và từng người dân. Trong dòng chảy ấy, phụ nữ - với sự nhạy bén, linh hoạt và cầu thị, đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong, góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội.
Bà Bùi Thị Nẫu, xã Nho Quan truy cập trang Web, Facebook của HTX bằng mã QR trên bao bì sản phẩm.
Khẳng định vai trò trong thời đại số
HTX Sản xuất và chế biến nông sản Hoàng Long (xã Nho Quan) ra đời năm 2024 với sản phẩm chủ đạo là miến được làm từ khoai lang. Khoai lang từ chỗ chỉ bán ở dạng thô, giá trị thấp, HTX đã nghiên cứu, thử nghiệm sản xuất sản phẩm miến giữ được hương vị tự nhiên, sợi dai, đẹp, giàu chất xơ, đặc biệt thích hợp với người ăn kiêng, người tiểu đường. Hiện nay, HTX tạo việc làm thường xuyên cho 6-10 lao động với mức thu nhập khoảng 6 triệu đồng/người/tháng. Không chỉ là câu chuyện kinh tế, mô hình còn cho thấy cách phụ nữ chủ động nắm bắt cơ hội trong thời đại số. Đại diện HTX Sản xuất và chế biến nông sản Hoàng Long, bà Bùi Thị Nẫu cho biết: Ngay từ khi mới thành lập, HTX đã xác định ứng dụng công nghệ thông tin vào quảng bá sản phẩm là yếu tố sống còn. Vì vậy, HTX đầu tư xây dựng website, lập tài khoản Facebook, Zalo, TikTok để quảng bá; sử dụng phần mềm KiotViet, Misa… để quản lý đơn hàng, theo dõi doanh thu, chi phí và kiểm soát nguyên liệu đầu vào. Hồ sơ chất lượng, an toàn thực phẩm được cập nhật thường xuyên lên hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý theo từng lô sản xuất, giúp nâng cao tính minh bạch, tạo niềm tin với người tiêu dùng. Nhờ CĐS mà việc tiêu thụ sản phẩm của HTX đã không bị phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, chủ động tiếp cận khách hàng trong và ngoài tỉnh. Qua các phiên livestream bán hàng, video giới thiệu quy trình sản xuất sạch, hướng dẫn chế biến món ăn… đã giúp sản phẩm lan tỏa rộng rãi, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản sạch, tốt cho sức khỏe.
Trên địa bàn tỉnh, ngày càng xuất hiện nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh do phụ nữ làm chủ đã tận dụng hiệu quả nền tảng số để mở rộng thị trường, từ những sản phẩm nông nghiệp, thủ công truyền thống đến các dịch vụ giáo dục, làm đẹp, du lịch… Không ít phụ nữ nông thôn trước đây còn e ngại công nghệ, nay đã thành thạo sử dụng điện thoại thông minh để chụp ảnh, quay video, quảng bá sản phẩm và giao dịch trực tuyến.
Ở phường Tây Hoa Lư - địa bàn có lợi thế về du lịch di sản, nhiều hội viên phụ nữ đã khai thác nền tảng số để quảng bá homestay, ẩm thực, sản phẩm lưu niệm, nông sản địa phương; tham gia bán hàng online qua mạng xã hội. CĐS giúp giảm chi phí trung gian, tăng khả năng tiếp cận khách hàng và nâng cao tính chuyên nghiệp trong kinh doanh.
Lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) phường Tây Hoa Lư chia sẻ: Không chỉ tác động về kinh tế, CĐS còn góp phần thay đổi tư duy, phong cách làm việc. Từ việc cán bộ Hội xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử, sử dụng chữ ký số, điều hành công việc qua phần mềm quản lý đến những doanh nhân sử dụng thương mại điện tử, livestream bán hàng, quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội… tất cả đang góp phần thu hẹp khoảng cách số, nâng cao hiệu quả công việc và gia tăng giá trị sản phẩm. Trong lĩnh vực giáo dục, y tế, đội ngũ nữ cán bộ, nhân viên cũng đi đầu trong ứng dụng phần mềm quản lý, học liệu số, khám, chữa bệnh từ xa. Sự học hỏi, thích ứng nhanh với công nghệ đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Ở nhiều gia đình, phụ nữ trở thành “đại sứ CĐS”, hướng dẫn người thân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng số, tiêu dùng không dùng tiền mặt, đồng thời nhắc nhở các thành viên bảo vệ an toàn thông tin cá nhân trên không gian mạng… Từ vai trò “người sử dụng”, phụ nữ dần trở thành “người kiến tạo” trong môi trường số, góp phần hình thành công dân số ngay từ mỗi gia đình.
Thông qua mạng xã hội, homestay của chị Nguyễn Thị Hồng Phượng, xã Gia Vân được nhiều du khách biết đến.
Cần thêm những “cú hích” chính sách
Xã hội số là một trong những trụ cột quan trọng trong chương trình CĐS quốc gia. Cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phụ nữ ở nhiều lĩnh vực đã mạnh dạn tiếp cận công nghệ, ứng dụng nền tảng số vào quản lý, sản xuất, kinh doanh và hoạt động cộng đồng.
Trong thời gian qua, Hội LHPN tỉnh đã triển khai nhiều phong trào, mô hình thiết thực như: “Bình dân học vụ số”, “Thu hút phụ nữ trên không gian mạng”, “An toàn cho phụ nữ và trẻ em trên không gian mạng”… Trang thông tin điện tử, Fanpage của Hội LHPN tỉnh thường xuyên được nâng cấp, đổi mới về nội dung và hình thức; hàng nghìn chi hội phụ nữ sử dụng mạng xã hội trong sinh hoạt, tuyên truyền, tập hợp hội viên. Hình thức sinh hoạt Hội cũng được đổi mới linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, tạo điều kiện để đông đảo hội viên tham gia.
Trong 2 năm qua, các cấp Hội đã tổ chức hàng trăm lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về sử dụng mạng xã hội an toàn, khởi nghiệp, tham gia kinh tế số; tổ chức cuộc thi “Ứng dụng CNTT trong hoạt động Hội”, nhiều sản phẩm đạt giải cấp tỉnh, cấp Trung ương và được áp dụng hiệu quả vào thực tiễn. Thông qua các nền tảng số, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao kiến thức về chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con, xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển kinh tế… được thực hiện nhanh chóng, rộng khắp và tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít phụ nữ, nhất là phụ nữ nông thôn vẫn gặp khó khăn về kỹ năng số, thiết bị công nghệ và hạn chế tiếp cận internet tốc độ cao… Khoảng cách này nếu không được thu hẹp kịp thời có thể trở thành rào cản mới trong quá trình phát triển. Đồng chí Trần Thị Minh Nguyệt, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN tỉnh khẳng định: Sứ mệnh của tổ chức Hội là đảm bảo phụ nữ "không để ai bị bỏ lại phía sau” trong tiến trình CĐS. Đại hội đại biểu Phụ nữ tỉnh Ninh Bình nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định thực hiện khâu đột phá “Đẩy mạnh CĐS toàn diện trong tổ chức Hội; đồng hành cùng phụ nữ nâng cao năng lực số” là nhiệm vụ trọng tâm, then chốt. Các cấp Hội Phụ nữ trong tỉnh hành động quyết liệt để thu hẹp khoảng cách số, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi phụ nữ trong việc tiếp cận và sử dụng công nghệ số.
Để phụ nữ thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trong CĐS, bên cạnh sự chủ động, sáng tạo của các cấp Hội, rất cần có những “cú hích” chính sách đủ mạnh và đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Trước hết, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng số ở khu vực nông thôn, vùng xa, thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư. Cùng với đó, thiết kế các chương trình đào tạo kỹ năng số theo hướng phân tầng, phù hợp cho từng nhóm đối tượng, bảo đảm tính thiết thực, dễ tiếp cận và có khả năng áp dụng ngay vào thực tiễn. Cần mở rộng các chính sách hỗ trợ về tín dụng, trang thiết bị, tư vấn pháp lý cho phụ nữ khởi nghiệp, kinh doanh trên nền tảng số. Đặc biệt, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn, an ninh mạng cần được chú trọng thường xuyên, giúp phụ nữ tham gia môi trường số một cách tự tin, an toàn, hiệu quả…
Khi chính sách đồng hành cùng khát vọng vươn lên và tinh thần học hỏi không ngừng của phụ nữ, CĐS sẽ không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà trở thành động lực quan trọng để nâng cao vị thế, quyền năng và đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội.