Phát hiện 3 cọc gỗ cổ nghi liên quan đến hoạt động quân sự thời Trần trên sông Vân

Ngày 15/4, tại khu vực bờ hữu sông Vân (cách cầu Chà Là khoảng 30m về phía Bắc), trong lúc đang vận hành máy xúc nạo vét lòng sông, công nhân đã phát hiện 3 cọc gỗ lớn cắm thẳng đứng dưới bùn. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đã chỉ đạo Bảo tàng tỉnh tiến hành khảo sát thực địa và nghiên cứu sơ bộ.

Theo khảo sát, 3 cọc gỗ có chiều dài từ 3,76m đến 4,15m, chu vi thân đạt từ 1,16m đến 1,46m. Cả 3 hiện vật đều được chế tác từ thân cây gỗ nguyên khối, tiết diện tròn, một đầu được vót nhọn với chiều dài phần vót thống nhất khoảng 1,10m.

Các chuyên gia nhận định, việc các cọc gỗ được gia công kỹ lưỡng, đóng thẳng đứng theo sơ đồ hình học chủ ý (2 hàng song song theo hướng dòng chảy) là minh chứng cho thấy đây là sản phẩm do con người tạo ra với mục đích cụ thể, không phải gỗ trôi dạt tự nhiên.

Qua nghiên cứu so sánh, các cọc gỗ tại sông Vân có đặc điểm kỹ thuật và hình dáng tương đồng với hệ thống cọc gỗ từng được phát hiện tại chợ Sa (Bắc Ninh) thuộc chiến trường Lục Đầu Giang trong kháng chiến chống Nguyên - Mông.

Về bối cảnh lịch sử, khu vực phát hiện cọc nằm trên trục thủy lộ chiến lược kết nối sông Đáy và sông Vạc, vốn là tuyến phòng thủ cửa ngõ phía Đông Nam kinh đô Hoa Lư xưa. Đặc biệt, vào thế kỷ XIII, vùng Trường Yên - Thiên Trường là địa bàn tập kết lực lượng và phản công chiến lược của triều đình nhà Trần. Do đó, các chuyên gia nghiêng về giả thuyết đây là dấu tích liên quan đến hoạt động quân sự hoặc công trình thủy lợi giao thông quan trọng trong lịch sử, đặc biệt là thời Trần (thế kỷ XIII).

Hiện tại, Ban Quản lý Dự án đã bàn giao 3 cọc gỗ cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình để tiếp tục bảo quản, giám định niên đại và nghiên cứu chuyên sâu.

Để bảo vệ các dấu tích có thể còn nằm dưới lòng sông, Sở Văn hóa và Thể thao đã kiến nghị chủ đầu tư rà soát toàn bộ phạm vi thi công. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị thi công nếu tiếp tục phát hiện dấu tích tương tự phải tạm dừng công việc, giữ nguyên trạng và thông báo ngay cho cơ quan chuyên môn để phối hợp xử lý theo Luật Di sản văn hóa.