Những vết thương khó lànhtừ cuộc chiến dai dẳng ở Yemen

Trẻ em xếp hàng lấy nước sạch từ nguồn viện trợ tại Thủ đô Sanaa, Yemen ngày 22/10/2019. (Ảnh THX/TTXVN)

Trước khi xung đột nổ ra năm 2015, ước mơ của anh Ahmed tại tỉnh Taiz của Yemen là xây nhà và cho con học đại học. Tuy nhiên, mọi kế hoạch đều tan vỡ khi anh buộc phải dùng số tiền tiết kiệm xây nhà để trang trải chi phí cho những lần di tản chạy trốn bạo lực, xung đột. Thay vì được học đại học, con anh lại đi bán hàng rong và làm công nhân xây dựng để hỗ trợ gia đình. Đối với người cha của 5 đứa con này, ước mơ duy nhất hiện nay là được quay trở lại cuộc sống bình thường cách đây 10 năm.

Cuộc xung đột kéo dài một thập niên qua không chỉ cướp đi ước mơ của anh Ahmed mà hàng triệu người Yemen. Đối với nhiều người dân, mối quan tâm duy nhất hiện nay là cuộc sống sinh tồn hằng ngày. 

Thật vậy, theo Liên hợp quốc, Yemen đang hứng chịu một trong những thảm họa nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới. Gần 20 triệu người, tương đương hơn một nửa dân số Yemen, sống phụ thuộc vào viện trợ. Khoảng 4,8 triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Kể từ năm 2015, giá lương thực đã tăng hơn 300%. Hầu hết cảng và tuyến đường huyết mạch phục vụ hoạt động vận chuyển lương thực và thuốc men bị phá hủy hoặc ngăn chặn. 

Theo Liên hợp quốc, cuộc chiến kéo dài 10 năm qua đã nhấn chìm Yemen trong bạo lực và nghèo đói. Nền kinh tế bị thu hẹp tới hơn một nửa so với thời điểm trước xung đột, và đang đứng trên bờ vực sụp đổ. Hơn 80% dân số sống dưới mức nghèo khổ.

Trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cả. Khoảng 3,2 triệu trẻ em trong độ tuổi đi học tại Yemen không được đến trường. Không chỉ bị tước đi cơ hội học tập, nhiều trẻ suy dinh dưỡng nghiêm trọng. 

Theo báo cáo mới nhất của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), một nửa số trẻ em dưới 5 tuổi ở Yemen bị suy dinh dưỡng cấp tính. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng đáng báo động này là sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm xung đột kéo dài, dịch bệnh bùng phát, tình trạng mất an ninh lương thực lan rộng, việc tiếp cận nước sạch bị hạn chế và suy thoái kinh tế. Tình trạng suy dinh dưỡng lan rộng đang đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống y tế và nhân đạo của đất nước vốn kiệt quệ vì xung đột.

Đặc phái viên Liên hợp quốc về Yemen Hans Grundberg nhận định, đây không phải cuộc khủng hoảng nhân đạo hay trường hợp khẩn cấp đơn thuần, mà là một thảm họa có thể cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người. 

Đáng lo ngại, trong khi người dân Yemen vật lộn với cuộc sống sinh tồn hằng ngày trong 10 năm qua, thì những hy vọng về hòa bình cho quốc gia Trung Đông này lại ngày càng xa vời. 

Kể từ khi lệnh ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian hết hạn vào tháng 10/2022, tiến trình hạ nhiệt căng thẳng tại Yemen liên tục rơi vào tình trạng bế tắc. Các nỗ lực gia hạn lệnh ngừng bắn được triển khai nhưng đều thất bại, do không bên nào cho thấy thiện chí sẵn sàng khởi động lại các cuộc đàm phán chính thức. 

Tình hình càng trở nên rối ren kể từ khi lực lượng Houthi ở Yemen liên tục tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Israel và tàu thuyền trên Biển Đỏ nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với phong trào Hamas ở Dải Gaza. 

Trong bối cảnh thế giới đang bộn bề trước hàng loạt điểm nóng xung đột và các cuộc chiến thương mại, tình hình rối ren kéo dài 10 năm qua tại Yemen dường như dần bị lãng quên. Tuy nhiên, đối với những người đang sống trong cuộc chiến này, nỗi đau khổ chưa bao giờ dừng lại. 

Ông Othman Belbeisi, Giám đốc khu vực của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), khẳng định, người dân Yemen không chỉ là nạn nhân, mà còn là những con người bình thường với ước mơ và hoài bão như bất kỳ ai khác. Để sớm khép lại những năm tháng đầy đau thương, mất mát và mở ra cơ hội thực hiện những ước mơ cho người dân Yemen, Liên hợp quốc kêu gọi cộng đồng quốc tế kiên trì thúc đẩy nỗ lực đàm phán, sớm mang lại hòa bình cho đất nước Trung Đông này.

THU NGÂN