Nhớ Bác qua những tư liệu còn mãi!

Xúc động những trang báo viết về ngày Bác đi xa!

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng mỗi lần mở lại những tờ báo cũ được xuất bản vào những ngày đầu tháng 9 năm 1969, trong tâm khảm nhà sưu tầm Nguyễn Phi Dũng vẫn dâng trào cảm xúc khó tả. Trong kho tàng sưu tập hơn 400.000 tờ báo của ông, những số báo đặc biệt viết về ngày Bác đi xa, “đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin” đều được ông trân trọng lưu trữ và bảo quản tại vị trí đặc biệt. Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Hà Nội Mới, Tiền phong, Học tập (Tạp chí lý luận và chính trị của Đảng Lao động Việt Nam) và nhiều tờ báo khác khi ấy đều dành trọn những trang báo để đưa tin về sự ra đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Hồ Chí Minh mất ngày 2/9/1969, tuy nhiên, do hoàn cảnh thời chiến, để tránh trùng với ngày Quốc khánh, ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh ban đầu được công bố là ngày 3/9, đến năm 1989 mới công bố lại là ngày 2/9. Báo Nhân dân số đặc biệt phát hành vào chiều thứ năm, ngày 4/9/1969 và số báo phát hành thứ sáu, ngày 5/9/1969 đã đăng Thông cáo đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Hội đồng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa và Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về việc Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần.

Và cũng từ ngày 4/9/1969 đến ngày 15/9/1969, Báo Nhân Dân đã liên tục đưa tin về tang lễ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thế giới thương tiếc Chủ tịch Hồ Chí Minh; toàn văn bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và kèm theo bản chụp trang viết tay phần mở đầu Di chúc viết vào ngày 10/5/1969; Điếu văn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam do đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất đọc tại lễ Truy điệu trọng thể Hồ Chủ tịch; Lời kêu gọi của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam; các bài xã luận làm đúng lời Hồ Chủ tịch và giữ trọn lời thề với Người; các bức điện chia buồn của các nước và các tổ chức, các bài thơ khóc thương Bác của nhiều nhà thơ tên tuổi, các bài viết ca ngợi công lao vĩ đại của Người...

Nhà sưu tầm Nguyễn Phi Dũng chia sẻ: Báo chí những ngày này đều có maket khung đen, băng đen để tưởng nhớ Bác Hồ; trang đầu luôn có hình Bác; những hàng tít lớn, những bài xã luận dồn nén bao nhiêu tình cảm của dân tộc. Với người sưu tầm như tôi, mỗi trang báo ấy không chỉ là giấy mực, mà là chứng nhân sống động, lưu giữ phút giây cả nước hướng về Bác với lòng tôn kính, tiếc thương vô bờ.

Đọc lại từng bài viết, tôi như thấy rõ không khí lặng lẽ mà thiêng liêng bao phủ khắp nẻo đất nước ngày ấy. Ngôn từ giản dị mà sâu sắc, lời lẽ chân thành mà dứt khoát đã thể hiện rõ tấm lòng nhân dân dành cho Bác. Không chỉ bày tỏ niềm kính yêu, báo chí còn truyền đi lời nhắn nhủ: biến đau thương thành hành động cách mạng, kiên định đi theo con đường mà Người đã chỉ dẫn. Mỗi dòng chữ in trên trang báo là một lời hứa, một lời thề son sắt với Tổ quốc, với Bác Hồ.

Ngày nay, khi những tờ báo đã úa vàng theo thời gian, giá trị của chúng lại càng thêm quý giá. Chúng không chỉ là góc nhìn của chứng nhân, tư liệu để nghiên cứu lịch sử, mà còn là nhịp cầu cảm xúc nối liền các thế hệ.

Vun đắp tình yêu và ý chí học tập theo gương Bác Hồ

Có lẽ, trong tất cả những hiện vật mà ông Nguyễn Phi Dũng sưu tầm được, các bản in về Di chúc của Bác Hồ luôn để lại cho ông nhiều xúc động nhất. Trong bộ sưu tập của mình, ông vẫn giữ nguyên vẹn những số báo đăng Di chúc và bút tích của Người, để mỗi lần mở ra đọc lại, như được nghe chính lời căn dặn tha thiết của Bác vang lên từ năm tháng.

Trang nhất Báo Nhân Dân số 5626 và Báo Quân đội nhân dân số 2983, ra ngày 10/9/1969 đã trang trọng đăng toàn văn bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và kèm theo bản chụp trang viết tay phần mở đầu Di chúc viết vào ngày 10/5/1969. Báo Nhân Dân hôm sau, số 5627, ngày 11/9/1969 tiếp tục đăng bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh kèm theo bức ảnh Người đang ngồi làm việc ở chiến khu Việt Bắc trên trang nhất.

Gần đây nhất, ông có cơ duyên sưu tầm được khoảng 380 cuốn sổ tay do Đảng Lao động Việt Nam xuất bản năm 1969 với tên gọi “Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”. Trong đó có trình bày Di chúc, bản chụp bút tích của Người và Điếu văn do đồng chí Lê Duẩn đọc tại lễ Truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhà sưu tầm Nguyễn Phi Dũng nghẹn ngào chia sẻ: Mỗi lần đọc lại, tôi đều thấy như được lắng nghe lời Người căn dặn, giản dị mà sâu sắc. Bác không chỉ lo cho vận mệnh đất nước, cho thắng lợi của cuộc kháng chiến, mà còn nghĩ đến hạnh phúc của nhân dân, tương lai của thế hệ mai sau.

Trong từng câu chữ, tôi cảm nhận rõ tấm lòng của một vị lãnh tụ suốt đời vì nước, vì dân. Đó không chỉ là bản Di chúc lịch sử, mà còn là kim chỉ nam cho mỗi chúng ta trong cuộc sống hôm nay. Tôi mong rằng, thông qua bộ sưu tập báo chí và những tư liệu về Bác Hồ của mình, thế hệ trẻ sẽ được tiếp thêm tinh thần, nghị lực để học tập, rèn luyện theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, luôn sống có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với Tổ quốc - đúng như những điều Bác hằng mong mỏi.

Không chỉ dừng lại ở những tờ báo, bản in Di chúc, bộ sưu tập của ông Nguyễn Phi Dũng còn rất phong phú với nhiều tư liệu, hiện vật quý giá khác. Ông dành nhiều tâm huyết để sưu tầm báo, đĩa than ghi lại Điếu văn của Tổng Bí thư Lê Duẩn và phần đọc Di chúc của Bác Hồ, những tấm ảnh dệt vải về Bác, các thiệp chúc Tết của Bác cùng nhiều hiện vật gắn liền với ký ức một thời.

Đặc biệt, ông sở hữu bộ sưu tập hơn 400 đầu sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có những tác phẩm do chính Bác viết; sách của các chính trị gia viết về Bác, cùng nhiều công trình nghiên cứu, chuyên khảo theo từng chủ đề như: Bác với thiếu nhi, phụ nữ, nông dân, Đảng, Đoàn…

Đáng chú ý, ông còn lưu giữ nhiều bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản qua các thời kỳ, tạo nên một kho tư liệu có giá trị không chỉ đối với riêng ông mà còn đối với công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.