Nghị quyết 16: Đánh thức tiềm năng kinh tế biển

Tầm vóc mới, vận hội mới

Sau cuộc hợp nhất lịch sử, tỉnh Ninh Bình mới chính thức "sở hữu" một mặt tiền đại dương rộng mở với bờ biển trải dài gần 90km qua 16 xã ven vùng. Với quy mô dân số gần 600.000 người cùng hệ sinh thái đa dạng từ rừng ngập mặn, bãi triều đến 5 cửa sông lớn, vùng ven biển không còn là dải đất biên viễn mà đã trở thành "lãnh thổ kinh tế thứ hai" đầy hứa hẹn. Đặc biệt, sự hiện diện của Vườn quốc gia Xuân Thủy - Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam - không chỉ là báu vật về đa dạng sinh học mà còn là "lá chắn xanh" chiến lược trong hành trình vươn ra biển lớn.

Nhìn từ góc độ quy hoạch, ThS. KTS. Nguyễn Xuân Anh (Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia, Bộ Xây dựng) nhận định: Hành lang ven biển kéo dài từ Hải Phòng qua Hưng Yên đến Ninh Bình và Thanh Hóa đang hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành trục kinh tế - sinh thái chủ lực của vùng duyên hải Bắc Bộ. Đối với Ninh Bình, đây là "mặt tiền" đắt giá mở ra không gian bứt phá về logistics, năng lượng tái tạo và du lịch biển đẳng cấp.

Dù đã có những kết quả bước đầu trong đầu tư hạ tầng giao thông và thủy lợi, song nhìn một cách thẳng thắn, phát triển kinh tế biển của tỉnh thời gian qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, nhất là với không gian phát triển mới sau sáp nhập. Hệ thống kết cấu hạ tầng chưa hoàn thiện, sự kết nối liên vùng còn lỏng lẻo và các sản phẩm du lịch biển vẫn chưa tạo được dấu ấn rõ nét trên bản đồ du lịch quốc gia.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở nguồn lực đầu tư hạn hẹp hay tác động của biến đổi khí hậu, mà còn ở nhận thức về vị thế của kinh tế biển đôi khi chưa đầy đủ. Những hạn chế này đã đặt ra một yêu cầu tự thân và cấp bách: Cần một "kim chỉ nam" đủ tầm vóc để chuyển hóa những tiềm năng thành lợi thế, đưa kinh tế biển thực sự trở thành động lực tăng trưởng chiến lược.

Đáp ứng đòi hỏi từ thực tiễn, ngày 12/2/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về chiến lược phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây được coi là "trục dẫn" chiến lược với mục tiêu lớn lao: Biến vùng kinh tế ven biển trở thành cực tăng trưởng mới khu vực Đông Nam của tỉnh, đóng góp trên 20% vào GRDP toàn tỉnh vào năm 2030.

Nghị quyết xác lập một lộ trình rõ ràng: Tập trung xây dựng Khu kinh tế Ninh Cơ hiện đại; hình thành hệ thống cảng biển nước sâu và trung tâm logistics tầm cỡ; đồng thời phát triển đa dạng sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng ven biển gắn với bảo tồn môi trường.

Nhìn rộng ra, quyết sách này của Ninh Bình hoàn toàn tương đồng với dòng chảy tư duy chiến lược của Đảng và Nhà nước ta về biển. Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, biển chưa bao giờ tách rời khỏi vận mệnh phát triển và an ninh, quốc phòng; đó không chỉ là nguồn lợi tài nguyên mà còn là không gian sinh tồn, là "phên dậu" cửa ngõ bảo vệ chủ quyền thiêng liêng.

Trong bối cảnh Trung ương đặt phát triển bền vững kinh tế biển là "trục chính" xuyên suốt, việc Tỉnh ủy Ninh Bình ban hành Nghị quyết 16 không chỉ là một hành động mang tính địa phương, mà là bước cụ thể hóa đầy trách nhiệm chiến lược quốc gia nhằm đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đã đến lúc chúng ta cần thay đổi tư duy, nhìn nhận không gian biển - từ mặt nước, đáy biển cho đến tầng không - chính là "lãnh thổ kinh tế thứ hai" với dư địa phát triển khổng lồ.

Việc Ninh Bình chủ động đánh thức tiềm năng gần 90km bờ biển ngay sau khi hợp nhất chính là lời giải thực tiễn cho bài toán: Làm thế nào để khai phóng những ưu thế thiên nhiên, chuyển hóa thành lợi ích sát sườn cho nhân dân, tạo dựng một nền tảng vững chắc để tỉnh nhà vững vàng vươn tầm trong thế kỷ của đại dương.

Luồng sinh khí từ sự đồng thuận

Ngay sau khi Nghị quyết 16 được ban hành, một luồng sinh khí mới đã lan tỏa khắp các bến bãi, đầm nuôi ven biển Ninh Bình. Với những người trẻ chọn ở lại gắn bó với biển như anh Phạm Văn Cường (thôn Hữu Nghị, xã Hải Tiến), Nghị quyết này chính là bệ phóng cho những khát vọng làm giàu bền vững.

Mạnh dạn chuyển đổi 2ha ao nuôi truyền thống sang hệ thống ao nổi ứng dụng công nghệ cao, anh Cường không chỉ dừng lại ở các con nuôi phổ thông mà còn đưa vào những đối tượng giá trị cao như ốc hương, lươn không bùn, mang lại thu nhập tiền tỷ mỗi năm. Tuy nhiên, để bứt phá hơn nữa, anh vẫn đau đáu bài toán về vốn, công nghệ và một quy hoạch vùng nuôi bài bản. "Chúng tôi tin rằng định hướng phát triển kinh tế biển của tỉnh sẽ giúp bà con yên tâm đầu tư bài bản, nâng cao năng suất trên chính mảnh đất quê hương", anh Cường phấn khởi chia sẻ.

Niềm vui ấy cũng hiện rõ trong ánh mắt của ngư dân Dương Văn Dương (xã Rạng Đông), người đang mong mỏi từng ngày Cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão Quần Vinh được nâng cấp lên loại 1 để những chuyến biển thêm an toàn. Đồng quan điểm, ông Đới Xuân Lư, Phó Giám đốc Ban quản lý cảng cá, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện có khoảng 140 phương tiện neo đậu thường xuyên, việc sớm nâng cấp đồng bộ hạ tầng điện nước, cầu cảng và thiết bị vệ sinh an toàn thực phẩm là yêu cầu cấp thiết để chính thức công bố mở cảng Quần Vinh, tạo đà phát triển cho hậu cần nghề cá.

Đứng trước vận hội lớn của không gian biển sau sáp nhập, ông Lại Bá Bồn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Khách sạn Hoàng Anh (xã Hải Thịnh) bày tỏ niềm kỳ vọng lớn lao: "Nghị quyết 16 ra đời là “liều thuốc quý” cho cộng đồng doanh nghiệp du lịch biển. Chúng tôi kỳ vọng sau khi hợp nhất tỉnh, với tầm vóc và nguồn lực mới, chính quyền sẽ có những mức đầu tư đích đáng vào hệ thống hạ tầng du lịch, nhất là giao thông kết nối và chỉnh trang đô thị biển. Đó là nền tảng cốt yếu để du lịch biển Ninh Bình thực sự “hồi sinh”, thoát khỏi sự trầm lắng trước đây để trở thành điểm đến tầm cỡ, thu hút du khách và các nhà đầu tư chiến lược".

Không đứng ngoài cuộc, cấp ủy và chính quyền các địa phương đã nhanh chóng "nhập cuộc" để cụ thể hóa Nghị quyết. Tại xã Rạng Đông, trọng điểm của Khu kinh tế Ninh Cơ, đồng chí Ngô Trung Hiếu, Bí thư Đảng ủy xã khẳng định địa phương xác định kinh tế biển là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Xã đã chủ động phối hợp rà soát quy hoạch, sẵn sàng phương án bồi thường và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp để tạo quỹ đất sạch cho các dự án mũi nhọn. Mục tiêu năm 2026 của xã là tăng trưởng hai con số thông qua việc chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế sang công nghiệp và thương mại dịch vụ.

Trong khi đó, tại xã Giao Bình, chính quyền địa phương lại tập trung vào chiến lược đa dạng hóa bền vững. Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Ba cho biết, xã đang dồn lực giải phóng mặt bằng cho các "siêu dự án" như KCN VSIP và KCN Thịnh Tân, cùng các cụm công nghiệp Yến Châu, Giao Yến. Đặc biệt, xã còn định hướng phát triển khu đô thị dịch vụ thương mại kết hợp sân golf diện tích 287 ha đã được đưa vào điều chỉnh quy hoạch tỉnh.

Đáng chú ý, Giao Bình còn khéo léo gìn giữ "hồn cốt" địa phương khi bảo tồn 62 ha sản xuất muối - diện tích lớn nhất tỉnh để ứng dụng khoa học kỹ thuật gắn với du lịch trải nghiệm.

Sự đồng lòng từ nếp nghĩ đến cách làm giữa người dân và chính quyền chính là "nguồn năng lượng" mạnh mẽ nhất để Nghị quyết 16 thấm sâu vào thực tiễn.

Ninh Cơ - Khát vọng về một “Siêu khu kinh tế”

Nếu Nghị quyết 16 là bản vẽ tổng thể, thì Khu kinh tế (KKT) Ninh Cơ chính là “hạt nhân” định hình và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ không gian kinh tế biển. Với quy mô lên tới 13.950 ha trải dài qua các xã Rạng Đông, Hải Thịnh, Quỹ Nhất, Hải Xuân... ngoài ra còn dự kiến còn mở rộng ra nhiều xã khác, Ninh Cơ sẽ là một siêu khu kinh tế biển tổng hợp, đa ngành. Sự kiện Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung KKT Ninh Cơ vào tháng 12/2025 đã chính thức thổi bùng lên ngọn lửa quyết tâm tại đại công trường này.

Hiện nay, Ban Quản lý KKT và KCN tỉnh đã thành lập Tổ triển khai đặc biệt, ráo riết phối hợp với các đơn vị tư vấn để lập dự toán khảo sát và xác định phạm vi triển khai cụ thể.

Dù mang khát vọng lớn, KKT Ninh Cơ đang đối mặt với những thách thức nội tại cần sự chung tay tháo gỡ tích cực. Do đặc thù triển khai tiếp nối từ giai đoạn trước nên quy mô hiện còn hạn chế, hiện trạng đất đai bị đan xen bởi nhiều khu dân cư, quỹ đất có thể chuyển đổi sang phi nông nghiệp không nhiều. Việc quản lý và xác định ranh giới phần đất bãi bồi cũng chưa thực sự rõ ràng. Đáng chú ý, các dự án hiện hữu quy mô lớn như KCN dệt may Rạng Đông, tổ hợp thép Xuân Thiện, nhà máy nhiệt điện BOT... đã chiếm phần lớn diện tích, tạo áp lực cho việc định hướng và bố trí không gian phát triển tổng thể.

Bên cạnh đó, hạ tầng thiết yếu phục vụ các dự án trọng điểm như đường kết nối tới tổ hợp thép Xuân Thiện, hệ thống cấp điện, cấp nước phục vụ sản xuất vẫn chưa được đầu tư; cảng biển nước sâu - "linh hồn" của KKT hiện chưa được hình thành. Về cơ chế, Ninh Cơ vẫn đang áp dụng khung pháp lý chung của Trung ương, chưa có những chính sách đặc thù, ưu đãi thuế hay thủ tục đầu tư hấp dẫn để tạo sức cạnh tranh vượt trội so với các khu vực đã định hình lâu đời. Điều này đòi hỏi tỉnh cần có những chính sách đột phá để tạo ra sức hấp dẫn riêng biệt cho "điểm đến" Ninh Bình.

Rõ ràng, những khó khăn tại KKT Ninh Cơ lúc này chính là những phép thử thực tế nhất cho tầm nhìn của Nghị quyết 16. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế biển chiếm trên 20% GRDP vào năm 2030, tỉnh xác định tập trung vào nhóm giải pháp chiến lược: Phát triển đa ngành, đột phá hạ tầng, hình thành hệ thống cảng biển nước sâu, trung tâm logistics và dịch vụ hậu cần nghề cá hiện đại; ưu tiên công nghiệp chế biến và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Kiên trì mục tiêu không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn; đồng thời phấn đấu đến năm 2030 không còn hộ nghèo vùng ven biển. Huy động tối đa nguồn lực xã hội, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các cấp ủy Đảng, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở có trách nhiệm cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình hành động sát thực tiễn, lấy sự giám sát và hiệu quả làm thước đo hàng đầu.

Nghị quyết 16-NQ/TU đã mở ra một vận hội mới đầy tự hào cho dải đất ven biển. Với sự đồng thuận của "Ý Đảng - Lòng dân" và tầm nhìn khoa học của những nhà hoạch định, là nền tảng vững chắc để Ninh Bình vững vàng tiến ra đại dương, khẳng định vị thế của một trung tâm kinh tế biển trọng điểm trong tương lai không xa.