Đồng hành, chia sẻ, giáo dục, giúp đỡ thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật

Năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 1.198 vụ phạm tội về trật tự xã hội. Trong đó, các vụ việc liên quan đến thanh, thiếu niên chiếm 285 vụ với 1.217 đối tượng, tương đương 23,7% tổng số vụ phạm tội. Theo rà soát của lực lượng Công an, hiện trên địa bàn tỉnh còn hơn 3.200 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật; thường xuyên bỏ học, thiếu sự quan tâm, quản lý của gia đình, thường xuyên tụ tập với các nhóm bạn có biểu hiện tiêu cực, chịu tác động xấu từ môi trường sống, sa đà vào trò chơi điện tử, mạng xã hội. Những biểu hiện này rất dễ phát triển thành các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng nếu không được phát hiện quản lý, giáo dục và định hướng kịp thời.

Nhận thức rõ thực trạng đó, Ban Thanh niên Công an tỉnh Ninh Bình đã chủ động nghiên cứu, tham mưu lãnh đạo Công an tỉnh xây dựng mô hình "Đoàn viên thanh niên Công an tỉnh Ninh Bình giúp đỡ thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh" giai đoạn 2026-2030. Mô hình hướng tới mục tiêu phát hiện sớm, quản lý, giáo dục, cảm hóa và đồng hành với thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở; đồng thời phát huy vai trò xung kích, trách nhiệm của tuổi trẻ Công an trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Theo đó, ngày 25/3/2026, Ban Thanh niên Công an tỉnh đã ra mắt mô hình và ký giao ước thi đua triển khai thực hiện tới toàn bộ các cấp bộ Đoàn trong lực lượng Công an toàn tỉnh. Mô hình đã đặt ra những mục tiêu cụ thể, mang tính hành động cao: hỗ trợ, giúp đỡ ít nhất 2.000 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026-2030; phấn đấu trên 80% số trường hợp được giúp đỡ có chuyển biến tích cực; 100% được tuyên truyền, trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng sống và các biện pháp phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội.

Là một trong những đơn vị triển khai sớm mô hình, Chi đoàn Công an xã Bình Lục đã chủ động tham mưu cấp ủy, chỉ huy Công an xã xây dựng kế hoạch thực hiện ngay sau khi Ban Thanh niên Công an tỉnh ban hành Kế hoạch số 30-KH/BTN về triển khai mô hình "Đoàn viên thanh niên Công an tỉnh giúp đỡ thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh" giai đoạn 2026-2030.

Đến nay, Chi đoàn Công an xã Bình Lục đang trực tiếp phối hợp quản lý, giáo dục 33 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn. Mỗi trường hợp đều được phân công cán bộ, đoàn viên theo dõi, nắm bắt diễn biến tư tưởng; phối hợp chặt chẽ với gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể để xây dựng biện pháp giáo dục, cảm hóa phù hợp.

Không chỉ tuyên truyền, phổ biến pháp luật, lực lượng đoàn viên Công an xã còn trực tiếp đồng hành cùng các em thông qua nhiều hoạt động thiết thực như: vệ sinh đường làng, ngõ xóm, chăm sóc tuyến đường cờ Tổ quốc, tham gia các chương trình văn nghệ, "Tiếp sức mùa thi", hoạt động tình nguyện vì cộng đồng và các phong trào của địa phương, tạo môi trường để các em rèn luyện ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm.

Đại úy Huỳnh Đức Sơn, Bí thư Chi đoàn Công an xã Bình Lục cho biết: "Xác định công tác quản lý, giáo dục thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền pháp luật mà phải tạo môi trường để các em được rèn luyện, trải nghiệm và tham gia các hoạt động xã hội. Mỗi đoàn viên Công an không chỉ là người tuyên truyền pháp luật mà còn là người bạn đồng hành, người anh, người chị giúp các em vượt qua mặc cảm, tránh xa cám dỗ và từng bước trở thành những công dân có ích."

Cùng với xã Bình Lục, phương châm lấy giáo dục, cảm hóa và đồng hành làm trọng tâm cũng được triển khai hiệu quả ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Tại xã Bình Mỹ, đều đặn vào các ngày cuối tuần, cuối tháng những thanh, thiếu niên thuộc diện có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn xã lại cùng đoàn viên Công an xã tham gia các hoạt động lao động công ích tại các "địa chỉ đỏ" như: Nghĩa trang Liệt sĩ, Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, Khu lưu niệm Cát Tường,...

Không đơn thuần là những buổi lao động vệ sinh môi trường, đây còn là một hình thức giáo dục trực quan, gắn trải nghiệm thực tế với việc bồi dưỡng truyền thống yêu nước, lòng biết ơn các thế hệ đi trước và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Trong quá trình tham gia, lực lượng đoàn viên Công an xã vừa hướng dẫn công việc, trò chuyện, lắng nghe tâm tư, chia sẻ, định hướng để các em nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, xã hội.

Thượng uý Đỗ Hữu Tùng, Phó Trưởng Công an xã, Phó Bí thư Chi đoàn Thanh niên Công an xã Bình Mỹ cho biết: Hiện, trên địa bàn xã có 20 thanh thiếu niên nằm trong danh sách theo dõi, giáo dục. Đây là những thanh thiếu niên có tạm trú, thường trú trên địa bàn nhưng có những hành vi vi phạm an toàn giao thông, tụ tập chơi bời lêu lổng trong và ngoài địa bàn. Việc cho các em tham gia lao động công ích tại các ‘địa chỉ đỏ’ được triển khai từ đầu tháng 4 và bước đầu ghi nhận hiệu quả tích cực”.

Tại phường Thành Nam, thay vì tách riêng thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật, Công an phường lồng ghép các em tham gia sinh hoạt cùng đoàn viên, thanh niên tại địa phương. Qua các hoạt động chung, các em có điều kiện học tập, rèn luyện, giao lưu với những tấm gương tích cực, từng bước xóa bỏ mặc cảm, hòa nhập với tập thể và hạn chế tâm lý bị "gắn nhãn" hay "điểm mặt" là cách làm phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm, tạo nền tảng để các em thay đổi nhận thức và hành vi theo hướng tích cực.

Đối với mỗi trường hợp, Công an phường đều phối hợp rà soát, phân loại, xây dựng kế hoạch giúp đỡ cụ thể; phân công đoàn viên, thanh niên trực tiếp theo dõi, kèm cặp, hỗ trợ; xác định lộ trình giáo dục phù hợp với hoàn cảnh và mức độ nguy cơ của từng em. Bên cạnh việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các em cũng được tham gia các hoạt động sinh hoạt truyền thống, sinh hoạt chính trị, dâng hương, dâng hoa tại các di tích lịch sử, nghĩa trang liệt sĩ vào các dịp lễ, kỷ niệm lớn của đất nước; tạo điều kiện tham gia các hoạt động tình nguyện, lao động công ích, hướng nghiệp, học nghề và giới thiệu việc làm thông qua sự phối hợp giữa Công an phường với các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn.

Thượng tá Phan Thái Hưng, Trưởng Công an phường Thành Nam cho biết: Từ khi triển khai mô hình, Công an phường đã quản lý, giáo dục 14 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật. Đến nay, 3 trường hợp đã có chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành vi. Thời gian tới, Công an phường sẽ tiếp tục chỉ đạo lực lượng cán bộ, chiến sĩ trong Chi đoàn Thanh niên duy trì, nâng cao hiệu quả mô hình; tăng cường phối hợp với gia đình, nhà trường, các tổ chức chính trị - xã hội và doanh nghiệp trên địa bàn để mở rộng các hoạt động giáo dục, trải nghiệm, hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm cho thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật; thường xuyên rà soát, đánh giá hiệu quả đối với từng trường hợp để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, với mục tiêu giúp các em thay đổi bền vững, hạn chế thấp nhất nguy cơ tái phạm.

Hiện nay, 100% cơ sở Đoàn trong lực lượng Công an tỉnh đã triển khai mô hình; chủ động rà soát, phân loại đối tượng và phân công đoàn viên, thanh niên trực tiếp theo dõi, giúp đỡ 455 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn. Bằng những cách làm linh hoạt, sáng tạo ở cơ sở, mô hình từng bước lan tỏa và tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, giáo dục thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên phạm vi toàn tỉnh.

Nhờ đó, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến thanh, thiếu niên trên địa bàn tỉnh được kiềm chế, kéo giảm. Chỉ tính riêng trong tháng 5/2026, số thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật thuộc diện quản lý của Công an các xã, phường giảm 26% so với thời điểm trước khi triển khai mô hình; số vụ việc liên quan đến thanh, thiếu niên giảm 39%; tỷ lệ các vụ việc do thanh, thiếu niên gây ra trong cơ cấu tội phạm về trật tự xã hội cũng giảm 11% so với tháng 4/2026.

Những kết quả bước đầu này cho thấy hiệu quả của việc chuyển mạnh từ tư duy "xử lý khi vi phạm" sang chủ động phát hiện, giáo dục, cảm hóa và đồng hành với thanh, thiếu niên ngay từ cơ sở. Các em không còn được nhìn nhận đơn thuần là "đối tượng cần quản lý", mà là những người cần được quan tâm, lắng nghe, định hướng và trao cơ hội sửa chữa để từng bước thay đổi nhận thức, hình thành lối sống tích cực và sống có trách nhiệm.

Trung tá Vũ Văn Hùng, Trưởng Ban Thanh niên Công an tỉnh cho biết: Thời gian tới, Ban Thanh niên Công an tỉnh sẽ tiếp tục bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, lãnh đạo Công an tỉnh và Đoàn cấp trên; phối hợp với Công an các xã, phường hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc các chi đoàn cơ sở triển khai hiệu quả hơn nữa mô hình, tăng cường huy động sự vào cuộc của chính quyền địa phương, gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong quản lý, giáo dục, giúp đỡ thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật.

Cùng với đó, Ban Thanh niên Công an tỉnh sẽ chỉ đạo các chi đoàn cơ sở tiếp tục tạo điều kiện để thanh, thiếu niên tham gia các hoạt động của Chiến dịch "Thanh niên tình nguyện hè", các đợt sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống, hoạt động tình nguyện vì cộng đồng; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại trường học và khu dân cư; ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả tiếp cận thanh, thiếu niên; phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp tổ chức tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và định kỳ sơ kết, đánh giá kết quả quản lý, giáo dục từng trường hợp để có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Có thể thấy, hiệu quả mô hình “Đoàn viên thanh niên Công an tỉnh Ninh Bình giúp đỡ thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh” chính là minh chứng sinh động cho vai trò xung kích, trách nhiệm và tinh thần vì Nhân dân phục vụ của tuổi trẻ Công an tỉnh Ninh Bình trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự.