Nạn đói cận kề tại Yemen và Nam Sudan

Yemen hiện đang phải vật lộn với nạn đói và suy dinh dưỡng, chủ yếu là do các cuộc xung đột đang diễn ra, khủng hoảng kinh tế và thảm họa khí hậu, khiến hàng triệu người dễ bị tổn thương trước nguy cơ nạn đói. (Ảnh UNWFP)

Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực (FAO), Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo hơn 5 triệu người tại các tỉnh miền nam Yemen đang đứng trước nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Trong tuyên bố chung, ba cơ quan của Liên hợp quốc nhấn mạnh, nếu không có nguồn viện trợ kịp thời và bền vững, sẽ có thêm khoảng 420 nghìn người rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng trong giai đoạn từ tháng 9/2025 đến tháng 2/2026. Như vậy, tổng số người bị ảnh hưởng có thể lên tới 5,38 triệu, tương đương hơn 50% dân số khu vực phía nam Yemen.

Cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Yemen là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố, từ suy thoái kinh tế kéo dài, đồng nội tệ mất giá nghiêm trọng, xung đột dai dẳng đến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng. Đồng riyal của Yemen đang trải qua đợt sụt giá tồi tệ nhất trong lịch sử. Tại thành phố cảng Aden và các khu vực do chính phủ kiểm soát ở miền Nam, tỷ giá đã giảm xuống còn 2.750 riyal đổi 1 USD. Trước thực trạng trên, FAO, WFP và UNICEF kêu gọi triển khai hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp quy mô lớn nhằm ngăn chặn tình trạng đói nghèo gia tăng, bảo vệ khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu, đồng thời thúc đẩy sinh kế và phát triển kinh tế cho các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Yemen rơi vào vòng xoáy xung đột từ cuối năm 2014, khi lực lượng Houthi kiểm soát nhiều khu vực phía Bắc, buộc chính phủ được quốc tế công nhận phải rút khỏi Thủ đô Sanaa. Xung đột leo thang vào năm 2015 sau khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp quân sự nhằm khôi phục chính phủ hợp pháp. Theo Liên hợp quốc, cuộc chiến kéo dài hơn 10 năm đã đẩy Yemen vào thảm kịch nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Dù nhiều nỗ lực hòa giải đã được tiến hành, một thỏa thuận hòa bình toàn diện vẫn còn là mục tiêu xa vời đối với người dân Yemen.

Tại Nam Sudan, FAO, WFP và UNICEF cũng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng lương thực nghiêm trọng với nguy cơ nạn đói xảy ra tại một số khu vực chịu ảnh hưởng bởi xung đột, mất an ninh và biến đổi khí hậu. Theo ba cơ quan này, khoảng 7,7 triệu người, tương đương 57% dân số Nam Sudan đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7/2025. Báo cáo Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tích hợp (IPC) mới nhất cảnh báo nguy cơ nạn đói tại các huyện Nasir và Ulang, bang Thượng Nile, sau khi giao tranh nổ ra giữa Lực lượng Phòng vệ Nhân dân Nam Sudan và lực lượng dân quân Quân đội Trắng, buộc hàng nghìn người phải rời bỏ nhà cửa.

Theo báo cáo của IPC, tại bang Thượng Nile (Nam Sudan), người dân tại 11 trong số 13 khu vực đang đối mặt với tình trạng đói nghèo ở mức độ khẩn cấp, trong đó có 39 nghìn người tị nạn và người hồi hương chạy trốn khỏi xung đột tại nước láng giềng Sudan. Bộ trưởng Nông nghiệp và An ninh lương thực Nam Sudan, ông Hussein Abdelbagi Akol, kêu gọi triển khai một phản ứng đa ngành quy mô lớn để hỗ trợ các cộng đồng bị ảnh hưởng. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là vấn đề nhân đạo mà là tình trạng khẩn cấp quốc gia, với khoảng 83 nghìn người dân đang phải sống trong cảnh đói nghèo nghiêm trọng và điều kiện sinh hoạt hết sức tồi tệ.

Liên hợp quốc nhận định rằng chấm dứt xung đột và tạo cơ hội sinh kế bền vững là giải pháp căn cơ cho bài toán an ninh lương thực tại nhiều quốc gia, trong đó có Yemen và Nam Sudan. Tuy nhiên, trong khi chờ đợi giải pháp lâu dài, cộng đồng quốc tế cần nhanh chóng tháo gỡ điểm nghẽn viện trợ nhân đạo để giúp hàng triệu người dân tại hai quốc gia này thoát khỏi nguy cơ “đứt bữa” trong ngắn hạn.

BẢO MINH