Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV: Thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2016

Mở đầu phiên họp, Quốc hội nghe Báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2016. Theo đó, báo cáo chỉ rõ nhiều bất cập cần điều chỉnh như: Tổ chức bộ máy của Chính phủ vẫn chậm được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả; còn tồn tại nhiều tổ chức phối hợp liên ngành, nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính chưa được phát huy mạnh mẽ nên vẫn phải hội họp nhiều, thủ tục hành chính còn rườm rà, quy trình xử lý công việc còn chậm.

Việc thực hiện cơ chế phân cấp, phân quyền chưa đồng bộ và chưa triệt để; một số nội dung tuy đã phân cấp cho cấp dưới nhưng sau một thời gian ngắn, cấp trên lại thu về (như một số nội dung trong lĩnh vực đầu tư công, xây dựng hoặc việc đăng ký quyền sử dụng đất). Tình trạng Trung ương có tổ chức, cơ quan nào thì địa phương có tổ chức, cơ quan đó vẫn là phổ biến. Cơ cấu tổ chức bên trong của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh còn cồng kềnh, trung bình một cơ quan có 8,1 phòng và tương đương. Tỷ lệ người giữ chức danh lãnh đạo ở một số cơ quan, địa phương cũng ở mức cao, không hợp lý...

Phát biểu thảo luận, đa số các đại biểu đều đồng tình cao với nội dung báo cáo giám sát về kết quả cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; nhiều ý kiến đồng tình với chủ trương sắp xếp lại các cơ quan trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước theo hướng gọn nhẹ, giảm cấp trung gian... Bởi, chất lượng đội ngũ làm việc trong bộ máy hành chính chưa đáp ứng được yêu cầu. Trong khi đó việc tinh giản biên chế cũng không đạt mục tiêu.

Năm 2016 tổng biên chế tăng gần 4,8% so với 2011, bình quân mỗi năm tăng gần 1% mỗi năm. Bộ máy hành chính cồng kềnh, ngân sách Nhà nước khó bao bọc. Các đại biểu cho rằng tinh giản biên chế, bộ máy là yêu cầu khách quan và cấp thiết, tuy nhiên kết quả đạt được còn hạn chế, nguyên nhân vẫn do người đứng đầu buông lỏng lãnh đạo, chưa quyết liệt thực hiện, kỷ luật công vụ chưa nghiêm...

Ngoài ra, nhiều ý kiến phát biểu tập trung phân tích những hệ lụy trong cải cách bộ máy hành chính Nhà nước như tình: trạng cấp trên ôm đồm, bao biện còn cấp dưới đùn đẩy công việc dẫn tới "quá tải, ách tắc, thắt cổ chai". Thói quen xin ý kiến cấp trên làm chính quyền Trung ương quá tải, vấn đề phát sinh ở cơ sở chậm giải quyết, xử lý; cơ chế xin- cho làm phát sinh tệ nạn tham nhũng; tình trạng nhiều cấp phó...

Một số ý kiến cho rằng tinh giản biên chế là "đụng đến con người" nên rất khó khăn, không khéo sẽ bị phản ứng, do vậy công việc này nên bắt đầu bằng thiết kế lại hệ thống chính trị, đối với các nhiệm vụ nhà nước không cần thiết thực hiện thì đẩy mạnh xã hội hóa.

Các đại biểu đề các giải pháp, kiến nghị để tạo cơ sở pháp lý cho việc tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Trong đó, Nhà nước chuyển những nhiệm vụ không cần thiết phải thực hiện cho xã hội đảm nhận, trên cơ sở xác định rõ vai trò Nhà nước - Thị trường - Xã hội.

Chính phủ có nhiệm vụ xác định số đầu mối trực thuộc; sắp xếp cơ cấu tổ chức bên trong bộ ngành tinh gọn, giảm cấp trung gian; giảm biên chế và cấp phó; không duy trì phòng trong vụ; từng bước tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã theo đúng tiêu chí; kiên quyết sắp xếp lại, giải thể các đơn vị hoạt động không hiệu quả, hợp nhất các cơ quan có nhiệm vụ tương đồng; đẩy mạnh ứng dụng CNTT, tăng tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước; xử lý nghiêm cán bộ công chức sai phạm, "vô cảm", kỷ luật công vụ không nghiêm, xử lý trách nhiệm của người đứng đầu trong việc thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế không đạt yêu cầu; rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức bộ máy, đánh giá cán bộ, nâng cao kỷ luật, kỷ cương công vụ; quy định biên chế cấp tỉnh phải dựa trên cơ sở quy mô dân số và đặc thù của địa phương, đặc thù mô hình chính quyền đô thị, nông thôn, nông thôn miền núi; thận trọng khi tiến hành sáp nhập các cơ quan, tránh điệp khúc "tách nhập, nhập tách"...

Mai Lan (Tổng hợp)