Khẳng định vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước

Trước đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã xác định, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng; tiếp nối, tại Nghị quyết số 79-NQ/TW, Đảng ta đã nhấn mạnh phải phát triển hài hòa các thành phần kinh tế, với việc kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển nhưng không tách rời khỏi thị trường. Điểm mới là kinh tế nhà nước được nhìn nhận như một chỉnh thể thống nhất và mở rộng, bao gồm toàn bộ nguồn lực tài chính, tài sản công, tài nguyên và các tổ chức do Nhà nước đầu tư, quản lý.

Tuy nhiên, giữ vai trò chủ đạo không có nghĩa kinh tế nhà nước đứng ngoài cơ chế thị trường mà phải định hướng, dẫn dắt và hỗ trợ các khu vực khác cùng phát triển. Thay vì dàn trải, khu vực này cần tập trung vào những lĩnh vực then chốt như hạ tầng chiến lược, năng lượng, tài chính và các ngành có tính lan tỏa cao. Đồng thời, cần đóng vai trò “bệ đỡ” cho thị trường thông qua ổn định kinh tế vĩ mô, điều tiết các cân đối lớn và hỗ trợ những lĩnh vực mới còn nhiều rủi ro. Khi được tổ chức, vận hành đúng hướng, khu vực này không chỉ đóng góp vào tăng trưởng mà còn tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân phát triển theo, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Để đạt mục tiêu đó, điều kiện tiên quyết là hình thành thế hệ doanh nghiệp nhà nước mới với quản trị hiện đại, tầm nhìn dài hạn và khả năng thích ứng linh hoạt, trong đó yếu tố con người giữ vai trò quyết định. Đội ngũ lãnh đạo cần được lựa chọn dựa trên năng lực và kết quả thực tiễn; đồng thời xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Cùng với đó là đổi mới mô hình hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tận dụng cơ hội hội nhập.

Việc liên kết với khu vực tư nhân và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) cần được thúc đẩy để tạo sức mạnh tổng hợp. Một yếu tố quan trọng khác là Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định, qua đó giúp doanh nghiệp nhà nước phát huy tính chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm với các quyết định của mình. Khi các nguyên tắc thị trường được thực thi đầy đủ, doanh nghiệp nhà nước sẽ có động lực đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì phụ thuộc vào ưu đãi như trước kia.

Có như vậy, doanh nghiệp nhà nước mới thật sự trở thành những “sếu đầu đàn”, vận hành theo nguyên tắc thị trường, gắn kết chặt chẽ với các khu vực khác, có khả năng dẫn dắt và tạo dựng hệ sinh thái phát triển cho cả nền kinh tế. Khi đó, vai trò chủ đạo được khẳng định không phải bằng quy mô hay nguồn lực mà bằng hiệu quả, khả năng kiến tạo và những đóng góp thiết thực cho phát triển dài hạn. Qua đó, tạo động lực và nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030.