Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI

Dự phiên khai mạc có các đồng chí: Tổng Bí thư Tô Lâm; nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; Chủ tịch nước Lương Cường; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; Chủ tịch Quốc hội khóa XV Trần Thanh Mẫn; các nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; nguyên Ủy viên Thường vụ-Thường trực Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Phạm Thế Duyệt; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư: Phan Diễn, Trần Quốc Vượng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài.

Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đồng chí ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn, các đại biểu Quốc hội thuộc 34 Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và lãnh đạo các địa phương, các đại sứ, đại diện, trưởng đại diện các tổ chức quốc tế tại Hà Nội.

Bảo đảm hiệu quả pháp luật không chỉ tốt trong văn bản còn phải tốt trong cuộc sống

Phát biểu khai mạc Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, tổ chức bài bản, chuyên nghiệp và sự ủng hộ, đồng thuận rất cao của cử tri và nhân dân cả nước.

Cùng với thành công rất tốt đẹp của Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, kết quả của Cuộc bầu cử tiếp tục khẳng định niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước; đồng thời góp phần nâng cao hình ảnh, uy tín của đất nước Việt Nam trên trường quốc tế.

Thay mặt các đại biểu Quốc hội mới trúng cử, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến cử tri và nhân dân cả nước, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đại biểu Quốc hội tiền nhiệm, đặc biệt là lãnh đạo Quốc hội và các đại biểu Quốc hội khóa XV đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng.

"Quốc hội và các đại biểu Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục kế thừa, phát huy thành tựu của các nhiệm kỳ trước; nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, lập trường kiên định, tư duy quản trị hiện đại, phản biện sâu sắc, khách quan trên tinh thần xây dựng; có kỹ năng lập pháp và tầm nhìn dài hạn, có khả năng phân tích và năng lực tiếp cận những vấn đề mới, đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ; bảo đảm hiệu quả pháp luật không chỉ tốt trong văn bản còn phải tốt trong cuộc sống", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Về chương trình Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ có bài phát biểu chỉ đạo quan trọng; đây cũng là định hướng chiến lược của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với hoạt động của Quốc hội trong thời gian tới.

Quốc hội nghe Hội đồng bầu cử quốc gia trình bày báo cáo tổng kết Cuộc bầu cử; kết quả xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI trúng cử; báo cáo của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; xem xét kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Bên cạnh đó, Quốc hội xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn nhân sự cấp cao của bộ máy nhà nước. "Đây là nội dung trọng tâm của Kỳ họp, có ý nghĩa quan trọng, quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước trong cả nhiệm kỳ", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cũng tại Kỳ họp, Quốc hội xem xét các báo cáo về kinh tế-xã hội, tài chính, ngân sách nhà nước; trong đó, việc đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đề xuất các giải pháp có tính đột phá, khả thi trước bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường, nhất là những tác động do xung đột tại khu vực Trung Đông, nhằm hoàn thành mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030 ngay từ năm đầu nhiệm kỳ.

Đồng thời, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024; xem xét, quyết định các kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026-2030 về phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia, vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn.

Về công tác lập pháp, Quốc hội xem xét, thông qua 8 luật và 1 Nghị quyết quy phạm pháp luật, Nghị quyết về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027, Nghị quyết về thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội và Nghị quyết chung Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đất nước ta đang đứng trước thời điểm lịch sử có ý nghĩa bước ngoặt, trách nhiệm đặt lên vai Quốc hội và từng đại biểu Quốc hội là hết sức nặng nề nhưng cũng vô cùng vẻ vang. Đảng và nhân dân kỳ vọng các đại biểu Quốc hội tiếp tục là những đại diện tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, tiếp nối xứng đáng truyền thống vẻ vang 80 năm của Quốc hội Việt Nam.

Đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại Kỳ họp, Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng kết quả rất tốt đẹp của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; chúc mừng các vị đại biểu Quốc hội, Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đã được cử tri cả nước tín nhiệm lựa chọn, nhấn mạnh đó là niềm vinh dự lớn lao, nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm rất lớn trước Đảng, trước nhân dân và trước tương lai của đất nước.

Theo Tổng Bí thư, Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân; là nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước; là nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn. Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau.

Từ tinh thần đó, Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện thật tốt 4 nhiệm vụ lớn:

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.

Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.

Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; Luật không chỉ "mở đường" mà còn phải "sửa đường".

Thứ hai, nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Giám sát không chỉ để "kiểm tra việc đã làm", mà còn phải giúp "định hình việc cần làm", nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: Vấn đề đã được giải quyết hay chưa?

Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn" trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

Thứ ba, nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Quốc hội càng phải nâng cao chất lượng phân tích chính sách, năng lực dự báo chiến lược và đánh giá tác động; phải chọn đúng việc lớn, đúng khâu đột phá, đúng công trình trọng điểm, đúng lĩnh vực then chốt để tập trung nguồn lực; không dàn trải, manh mún, chia đều. Đầu tư không chỉ để tăng trưởng trước mắt, mà phải đầu tư để tạo ra động lực tăng trưởng mới, năng lực cạnh tranh mới, không gian phát triển mới cho đất nước trong nhiều thập niên tới.

Thứ tư, tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.

Tổng Bí thư nêu rõ, trong một thế giới biến động không ngừng, Quốc hội không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ. Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn.

Quốc hội phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách; củng cố, phát huy mạnh hơn nữa vai trò của các Đoàn đại biểu Quốc hội để thật sự là cầu nối chặt chẽ giữa Quốc hội với cử tri và nhân dân.

"Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh, nhưng trước hết phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân", Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã bắt đầu với trọng trách vô cùng lớn lao. Tổng Bí thư bày tỏ tin tưởng và kỳ vọng mỗi vị đại biểu Quốc hội sẽ không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ, năng lực và tinh thần trách nhiệm; thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, lắng nghe dân, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết trong mọi quyết định. Đó là phẩm chất cốt lõi của người đại biểu nhân dân trong thời kỳ mới.