Hướng dẫn một số vấn đề cụ thể thực hiện Quy chế bầu cử trong Đảng

Sau đây là nội dung Hướng dẫn:

1. Về cơ quan tiếp nhận hồ sơ ứng cử của đảng viên (Khoản 2, Điều 4)

Cấp ủy triệu tập đại hội giao cơ quan tổ chức của cấp ủy tiếp nhận, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục, hồ sơ đối với các trường hợp ứng cử (theo Khoản 4.1 và 4.2, Mục 4 của Hướng dẫn này).

2. Về việc cho rút và không cho rút khỏi danh sách bầu cử (Khoản 4, Khoản 5, Điều 5)

Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người ứng cử, được đề cử tại đại hội (hội nghị) và những người xin rút khỏi danh sách bầu cử; đề xuất cho rút khỏi danh sách bầu cử những trường hợp vi phạm Điều 11 Quy chế bầu cử trong Đảng, những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo đại hội (hội nghị) xem xét, quyết định bằng hình thức biểu quyết bằng phiếu hoặc giơ tay.

3. Về kiểm phiếu bằng máy vi tính (Điều 8)

Nếu kiểm phiếu bằng máy vi tính thì cấp uỷ hoặc ban thường vụ cấp uỷ cấp triệu tập đại hội phải lựa chọn nhân viên kỹ thuật bảo đảm tiêu chuẩn chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật, bảo đảm công tác bảo mật để giới thiệu cho đoàn chủ tịch đại hội xem xét, quyết định việc sử dụng. Thống nhất sử dụng phần mềm kiểm phiếu do Quân uỷ Trung ương chỉ đạo sản xuất, bảo đảm tính bảo mật; Ban Tổ chức Trung ương chịu trách nhiệm quản lý, cung cấp.

4. Về thủ tục, hồ sơ ứng cử, đề cử (Khoản 2 Điều 9, Khoản 2 Điều 10)

4.1. Việc ứng cử, đề cử ở đại hội đại biểu đảng bộ cơ sở

- Đảng viên chính thức không phải là đại biểu đại hội nếu ứng cử để đại hội xem xét bầu vào cấp uỷ thì làm đơn ứng cử (Mẫu số 1) nộp đảng uỷ cơ sở. Thời hạn nộp đơn ứng cử chậm nhất là 15 ngày làm việc trước khi khai mạc đại hội đảng bộ cơ sở.

- Đại biểu chính thức của đại hội khi đề cử đảng viên chính thức không phải là đại biểu của đại hội để đại hội xem xét bầu vào cấp uỷ thì chuẩn bị phiếu đề cử (Mẫu số 2) nộp cho đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội; phiếu đề cử phải có ý kiến đồng ý của người được đề cử.

4.2. Việc ứng cử, đề cử ở đại hội đảng bộ cấp huyện và tương đương trở lên

a) Thủ tục, hồ sơ ứng cử

- Đại biểu chính thức ở đại hội đại biểu nếu ứng cử để đại hội xem xét bầu vào cấp uỷ thì làm đơn ứng cử (Mẫu số 1) nộp đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội.

- Đảng viên chính thức không phải là đại biểu đại hội nếu ứng cử để đại hội xem xét bầu vào cấp uỷ thì nộp hồ sơ ứng cử cho cơ quan tổ chức của cấp uỷ triệu tập đại hội chậm nhất là 15 ngày làm việc trước ngày khai mạc đại hội. Hồ sơ của người ứng cử thực hiện theo Phụ lục số 01 kèm theo Hướng dẫn này.

b) Thủ tục, hồ sơ đề cử

Đại biểu chính thức của đại hội nếu đề cử đảng viên chính thức trong đảng bộ không phải là đại biểu của đại hội để đại hội xem xét bầu vào cấp uỷ thì chuẩn bị hồ sơ đề cử, nộp đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội. Hồ sơ đề cử thực hiện theo Phụ lục số 02 kèm theo Hướng dẫn này.

4.3. Tại đại hội (hội nghị), nếu việc ứng cử, đề cử được tổ chức tại các đoàn đại biểu thì trưởng đoàn đại biểu tổng hợp danh sách những người ứng cử, được đề cử (không lấy danh nghĩa đoàn đại biểu đề cử; không biểu quyết danh sách ứng cử, đề cử tại đoàn) nộp đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội (hội nghị).

4.4. Việc ứng cử, đề cử của cấp uỷ viên từ chi bộ đến Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện theo Điều 11 Quy chế bầu cử trong Đảng.

4.5. Khi nhận được hồ sơ của người ứng cử, được đề cử, cấp uỷ tổ chức đại hội có trách nhiệm đề nghị cấp uỷ có thẩm quyền cung cấp kết luận tiêu chuẩn chính trị đối với người ứng cử, được đề cử.

5. Việc lấy phiếu xin ý kiến đối với những người ứng cử, được đề cử tại đại hội.

- Đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội (hội nghị) thực hiện việc lấy phiếu xin ý kiến tại đại hội (hội nghị) đối với các trường hợp ứng cử, được đề cử quy định tại Khoản 4, Điều 17. Các trường hợp quy định tại Khoản 6 Điều 20, Khoản 4 Điều 21, Khoản 5 Điều 22, Khoản 7 Điều 23, Khoản 3 Điều 24, Khoản 6 Điều 25, Khoản 5 Điều 26, Khoản 3 Điều 27, Khoản 4 Điều 28 và Khoản 5 Điều 29: Đoàn chủ tịch, ban thường vụ cấp uỷ hoặc Bộ Chính trị xem xét, quyết định việc lấy phiếu xin ý kiến.

- Đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội (hội nghị) lập tổ giúp việc kiểm phiếu xin ý kiến là những thành viên của đoàn thư ký. Trường hợp cần thiết đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội (hội nghị) có thể lựa chọn một số đại biểu chính thức (trong đại hội đại biểu hoặc trong hội nghị) hoặc một số đảng viên chính thức (trong đại hội đảng viên) không có tên trong danh sách ứng cử, được đề cử tham gia tổ giúp việc kiểm phiếu.

- Phiếu xin ý kiến đại hội (hội nghị) thực hiện theo mẫu (Mẫu số 4), đóng - dấu của cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) ở góc trái phía trên của phiếu (đối với chi bộ trực thuộc đảng uỷ cơ sở hoặc đảng uỷ bộ phận; đảng bộ bộ phận đóng dấu của đảng uỷ cơ sở). Phiếu in họ và tên những người ứng cử, được đề cử tại đại hội (hội nghị) xếp thứ tự tên người theo vần A, B, C,... nếu có nhiều người trùng tên thì xếp theo họ; nếu trùng cả họ thì xếp theo tên đệm; nếu cả 3 dữ kiện này đều trùng thì người có tuổi đảng cao hơn được xếp tên trên (nơi không có điều kiện in phiếu, tổ giúp việc có thể ghi danh sách trên phiếu; tổ giúp việc cử 1 người chịu trách nhiệm ghi phiếu từ ban đầu cho đến khi ghi xong phiếu, sử dụng một loại bút và mực để bảo đảm sự thống nhất).

- Đại biểu (đại hội hoặc hội nghị) hoặc đảng viên lựa chọn, đánh dấu X vào ô đồng ý hoặc ô không đồng ý tương ứng với họ và tên người trong phiếu xin ý kiến.

- Tổ giúp việc kiểm phiếu hướng dẫn cách thức bỏ phiếu, kiểm tra, niêm phong thùng phiếu, phát phiếu, kiểm đếm và báo cáo đại hội (hội nghị) về số lượng phiếu phát ra và phiếu thu về; kiểm phiếu (tính kết quả phiếu xin ý kiến, phiếu hợp lệ, phiếu không hợp lệ được thực hiện tương tự như quy định về tính kết quả bầu cử), lập biên bản kiểm phiếu (Mẫu số 5), báo cáo đoàn chủ tịch (chủ tịch) để đoàn chủ tịch (chủ tịch) trình đại hội (hội nghị) xem xét, quyết định.

6. Về số dư và danh sách bầu cử (Điều 14)

a) Người ứng cử, người được đề cử mà không được cấp uỷ triệu tập đại hội đề cử phải bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định và phải được từ trên 30% tổng số đại biểu (đảng viên) dự đại hội (hội nghị) đồng ý giới thiệu mới được đưa vào danh sách để đại hội (hội nghị) xem xét, quyết định. Việc này được thực hiện như sau:

Đối với người ứng cử, người được đề cử: Đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội (hội nghị) tổ chức lấy phiếu xin ý kiến đại biểu (đảng viên) dự đại hội (hội nghị) (theo Mẫu 4A đối với người ứng cử, Mẫu 4B đối với người được đề cử), trường hợp được từ trên 30% tổng số đại biểu (đảng viên) dự đại hội (hội nghị) đồng ý giới thiệu mới được đưa vào danh sách để đại hội (hội nghị) xem xét, quyết định.

b) Trường hợp danh sách gồm nhân sự do cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) đề cử, do đại biểu đại hội (hội nghị) đề cử và người ứng cử (được từ trên 30% đại biểu/đảng viên đồng ý giới thiệu) chưa đủ số dư 30% so với số lượng cần bầu thì đoàn chủ tịch (chủ tịch) đề xuất với đại hội (hội nghị) biểu quyết thông qua danh sách bầu cử.

c) Trường hợp danh sách gồm nhân sự do cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) đề cử, do đại biểu đại hội (hội nghị) đề cử và người ứng cử (được từ trên 30% đại biểu/đảng viên đồng ý giới thiệu) nhiều hơn 30% so với số lượng cần bầu thì tiến hành các thủ tục lấy phiếu xin ý kiến đại hội (hội nghị) (Mẫu số 4) đối với những người ứng cử, được đề cử tại đại hội (hội nghị).

Ví dụ: Đại hội Đảng bộ huyện A biểu quyết số lượng cần bầu là 35 người. Cấp uỷ triệu tập đại hội chuẩn bị danh sách là 40 người (số dư so với số lượng cần bầu là 14,28%). Tại Đại hội, có 11 người ứng cử và được đề cử (được từ trên 30% đại biểuw/đảng viên đồng ý giới thiệu).

Như vậy, tổng hợp danh sách là 51 người, có số dư 45,71% so với số lượng cần bầu.

Trong số những người ứng cử và được đề cử, có 7 người xin rút, Đại hội biểu quyết đồng ý cho 3 người rút, danh sách còn lại 48 người (trong đó có 8 người ứng cử, được đề cử tại Đại hội), có số dư là 37,14% so với số lượng cần bầu; Đoàn Chủ tịch lập danh sách 8 người ứng cử, được đề cử tại Đại hội xin ý kiến đại hội để lựa chọn 5 người theo số phiếu đồng ý từ cao xuống thấp (nếu chọn 6 người thì số dư sẽ là 31,42%, vượt quá 30%) khi đó danh sách có 45 người, số dư là 28,57% (đạt số dư không quá 30%).

Căn cứ kết quả kiểm phiếu, Đoàn Chủ tịch bảo cáo lập danh sách bầu cử có 45 người (gồm 40 người do cấp uỷ triệu tập Đại hội giới thiệu và 5 người được Đại hội lựa chọn trong số những người ứng cử, được đề cử) trình Đại hội biểu quyết thông qua.

6.2. Trường hợp cần bầu lấy số lượng từ 1 đến 6 người, danh sách bầu cử có số dư tối đa là 1 người (Khoản 5, Điều 14). Trong trường hợp này, cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) chỉ nên lựa chọn, giới thiệu đúng số lượng người cần bầu và thực hiện như sau:

- Trường hợp cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) đề cử đúng số lượng người cần bầu và tại đại hội (hội nghị) không có người ứng cử, đề cử thêm thì đoàn chủ tịch (chủ tịch) xin ý kiến đại hội (hội nghị) biểu quyết thông qua danh sách bầu cử đúng số lượng người cần bầu (bầu không có số dư).

- Trường hợp cấp uỷ triệu tập đại hội (hội nghị) đề cử đúng số lượng người cần bầu và tại đại hội (hội nghị) có người ứng cử, được đề cử thêm vượt quá 1 người (được trên 30% đại biểu/đảng viên đồng ý giới thiệu) thì đoàn chủ tịch (chủ tịch) lấy phiếu xin ý kiến đại hội (hội nghị) về người ứng cử, được đề cử thêm tại đại hội (hội nghị) để lựa chọn nhân sự lập danh sách bầu cử có số dư là 1 người.

6.3. Việc bầu uỷ ban kiểm tra các cấp thực hiện có số dư như bầu cấp uỷ.

7. Danh sách trích ngang của các ứng cử viên (Điều 16)

Từ đại hội đảng bộ cơ sở trở lên, trước khi tiến hành bỏ phiếu chính thức, đoàn chủ tịch đại hội cung cấp danh sách trích ngang của các ứng cử viên (xếp thứ tự như danh sách bầu cử) để đại biểu nghiên cứu trước (Mẫu số 6).

8. Về lấy phiếu giới thiệu bí thư cấp uỷ tại đại hội đảng bộ (từ cấp cơ sở đến đảng bộ trực thuộc Trung ương) bầu trực tiếp bí thư cấp uỷ (Khoản 9, Điều 17)

Sau khi đại hội bầu được cấp uỷ khoá mới, đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội chủ trì việc lấy phiếu giới thiệu của Đại hội đối với nhân sự bí thư cấp uỷ trong số các đồng chí vừa trúng cử cấp uỷ viên. Ban kiểm phiếu của đại hội tổ chức kiểm phiếu, báo cáo kết quả với đoàn chủ tịch (chủ tịch) đại hội và cấp uỷ cấp trên (thông qua đồng chí có thẩm quyền được cấp uỷ cấp trên cử về dự và chỉ đạo); bàn giao biên bản kiểm phiếu và phiếu giới thiệu cho cấp uỷ khoá mới (thông qua đồng chí triệu tập viên theo quy định tại Khoản 1, Điều 19 Quy chế bầu cử trong Đảng).

Cấp uỷ khoá mới tiếp tục thực hiện quy trình để bầu bí thư cấp uỷ theo tinh thần Hướng dẫn số 34-HD/BTCTW, ngày 08/10/2009 của Ban Tổ chức Trung ương; tổ chức công bố kết quả giới thiệu của đại hội. Nếu kết quả giới thiệu của đại hội khác với phương án nhân sự được duyệt thì không tiến hành bầu cử và phải báo cáo ban thường vụ cấp uỷ cấp trên cho ý kiến chỉ đạo.

9. Về việc bầu đủ số lượng đại biểu dự đại hội đảng bộ cấp trên; triệu tập hoặc không triệu tập đại biểu thay thế đại biểu dự đại hội đối với một số trường hợp cụ thể (Điều 18)

9.1. Về số lượng đại biểu

Đại hội đảng bộ cấp dưới phải bầu đủ số lượng đại biểu dự đại hội đảng bộ cấp trên; không được bầu quá số lượng quy định. Trường hợp bầu thiếu phải được đa số đại biểu biểu quyết tán thành và báo cáo với cấp uỷ cấp trên.

9.2. Những trường hợp không triệu tập dự đại hội

- Những đảng viên ở đại hội đảng viên, những cấp uỷ viên và những đại biểu ở đại hội đại biểu mà trước thời điểm khai mạc đại hội bị đình chỉ sinh hoạt đảng, đình chỉ sinh hoạt cấp uỷ, bị khởi tố bị can, bị truy tố; những đại biểu được bầu nhưng không đúng nguyên tắc, thủ tục bầu cử.

- Những cấp uỷ viên cấp triệu tập đại hội đã có quyết định nghỉ hưu hoặc thông báo nghỉ hưu mà thời điểm nghỉ hưu trước thời điểm khai mạc đại hội; hoặc có quyết định chuyển công tác ra ngoài đảng bộ trước thời điểm khai mạc

9.3. Về thay thế đại biểu

- Đại biểu chính thức do đại hội cấp dưới bầu mà không thể tham dự suốt thời gian đại hội thì cấp uỷ cử đại biểu dự khuyết thay thế.

- Đại biểu chính thức sau khi được bầu đã chuyển sinh hoạt đảng ra ngoài đảng bộ (cấp triệu tập đại hội) thì tổ chức đảng nơi đó được cử đại biểu dự khuyết thay thế. Nếu không có đại biểu dự khuyết thay thế, nơi có điều kiện thì bầu bổ sung đại biểu.

Đại biểu chính thức vắng mặt thời gian đầu đại hội, đã có đại biểu dự khuyết thay thế, nhưng thời gian cuối đại hội có điều kiện tham dự đại hội, nếu được đoàn chủ tịch đại hội đồng ý mời dự thì được dự theo tư cách đại biểu mời.

Hướng dẫn này thay thế Hướng dẫn số 03-HD/TW, ngày 20/3/2020 của Ban Bí thư khoá XII, có hiệu lực kể từ ngày ký và được phổ biến đến chi bộ. Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc thì báo cáo Ban Bí thư (qua Ban Tổ chức Trung ương) để xem xét, quyết định.