Hỏi đáp bầu cử

Để đảm bảo dân chủ và lựa chọn được những người tiêu biểu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, hội nghị hiệp thương sẽ được tiến hành ba lần.

Hội nghị hiệp thương là hội nghị giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên được tổ chức để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND từng cấp cũng như việc lập danh sách sơ bộ và lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp.

Trong thời hạn 10 ngày trước ngày bầu cử (tức là từ ngày 5/3/2026 trở đi), Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử ngừng việc xem xét, giải quyết mọi khiếu nại, tố cáo về người ứng cử và việc lập danh sách những người ứng cử.

Hội đồng bầu cử quốc gia sẽ xem xét, quyết định trong trường hợp khuyết người ứng cử đại biểu Quốc hội ở đơn vị bầu cử vì lý do bất khả kháng và hướng dẫn để Ủy ban bầu cử các cấp xem xét, quyết định đối với trường hợp khuyết người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân ở đơn vị bầu cử vì lý do bất khả kháng.

Danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân phải ghi rõ họ, tên, ngày, tháng, năm sinh, giới tính, quốc tịch, dân tộc, tôn giáo, quê quán, nơi ở hiện nay, trình độ, nghề nghiệp, chức vụ, nơi công tác của người ứng cử và một số thông tin bổ sung khác.

Những quy định liên quan đến hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân như thành phần hồ sơ, giấy khám sức khỏe, thời hạn, cách thức nộp và tiếp nhận hồ sơ là nội dung cần được nắm rõ, góp phần bảo đảm quyền ứng cử của công dân và sự thống nhất trong công tác bầu cử.

Pháp luật về bầu cử quy định rõ quyền ứng cử của công dân, đồng thời đặt ra những giới hạn cần thiết để bảo đảm tính công bằng, minh bạch. Theo đó, người ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân không được tham gia Ban bầu cử hoặc Tổ bầu cử tại đơn vị mình ứng cử.

Người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, tiêu chuẩn của đại biểu Hội đồng nhân dân quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Số thẻ cử tri được ghi thống nhất theo danh sách cử tri đã được lập, bảo đảm thuận tiện trong phát thẻ và tổ chức bầu cử.

Từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, việc điều chỉnh, bổ sung danh sách cử tri ở khu vực bỏ phiếu chỉ được thực hiện trong một số trường hợp nhất định.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân đã có những quy định cụ thể nhằm bảo đảm quyền bầu cử của cử tri, không để đặc thù địa lý hay tính chất công việc... làm rào cản quyền làm chủ của Nhân dân.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định từng nhóm đối tượng cử tri có phạm vi tham gia bầu cử không hoàn toàn giống nhau.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định rõ một số trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri nhằm bảo đảm tính nghiêm túc và công bằng cho cuộc bầu cử.

Danh sách cử tri do Ủy ban nhân dân cấp xã lập theo từng khu vực bỏ phiếu. Danh sách cử tri trong đơn vị vũ trang nhân dân do chỉ huy đơn vị lập theo đơn vị vũ trang nhân dân để đưa vào danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu nơi đơn vị đóng quân.

Người có quốc tịch Việt Nam, tính đến ngày bầu cử (15/3/2026), đủ 18 tuổi trở lên và có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về bầu cử đều có quyền bầu cử.

Những quy định cụ thể về trường hợp không được tham gia vào các tổ chức phụ trách bầu cử; việc thay đổi, bổ sung hoặc giữ nguyên thành viên tổ chức phụ trách bầu cử và những quy định liên quan được giải đáp đầy đủ trong mục Hỏi-đáp hôm nay.

Việc kết thúc hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử được thực hiện sau khi tổng kết, công bố kết quả của cuộc bầu cử, đồng thời bàn giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo quy định.

Hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số các tổ chức phụ trách bầu cử (gồm Hội đồng bầu cử quốc gia, các Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử) giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành đúng quy định.

Phụ trách công tác bầu cử trong khu vực bỏ phiếu, Tổ bầu cử đóng vai trò then chốt để bảo đảm thành công cho mỗi cuộc bầu cử. Những câu hỏi liên quan đến việc thành lập, thành phần, nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ bầu cử sẽ được giải đáp cụ thể dưới đây.