Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp

An toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) trong sản xuất nông nghiệp liên quan trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng, từ đó có ảnh hưởng đến sự phát triển của nền sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, với người tiêu dùng chỉ có thể đánh giá vấn đề này ở khâu cuối khi sản phẩm đã được mang ra tiêu thụ hoặc đã ở trên bàn ăn, còn việc bảo đảm ATVSTP trong suốt quá trình sản xuất thì nằm ngoài “tầm với”. Trên thực tế trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản nhiều hộ nông dân vẫn lạm dụng các chất hóa học, từ thuốc bảo vệ thực vật  (BVTV), phân bón, chất kích thích tăng trưởng, mặc dù đã được các cơ quan chức năng khuyến cáo nhắc nhở, thậm chí nghiêm cấm. Việc sử dụng kháng sinh không đúng, chất cấm trong chăn nuôi sẽ để lại tồn dư trong sản phẩm thịt có thể gây ngộ độc và rối loạn hệ nội tiết ở người sử dụng. Hoặc môi trường đất, nước nơi người nông dân chăn nuôi, canh tác bị ô nhiễm cũng khiến nông sản bị mất ATVS…

Sản xuất rau tại xóm 1, xã Bạch Long (Giao Thuỷ).

Với mục tiêu nâng cao nhận thức về đảm bảo ATVSTP từ khâu sản xuất đến tiêu dùng, năm 2014, Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và thủy sản (QLCLNLTS) đã phối hợp chặt chẽ với một số đơn vị trong ngành NN và PTNT tăng cường thông tin, tuyên truyền về công tác quản lý chất lượng, đảm bảo ATVSTP cho các chủ thể tham gia chuỗi sản xuất như: nông dân, ngư dân, chủ trang trại, cơ sở chế biến, cán bộ quản lý… Xây dựng, in ấn và trực tiếp phát hàng nghìn tờ rơi, băng rôn, pa-nô, áp phích và tài liệu phổ biến về ATVSTP và công tác quản lý chất lượng ATTP. Phối hợp với Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (Sở KH và CN), Phòng Cảnh sát môi trường (Công an tỉnh), Chi cục ATVSTP (Sở Y tế), Hội Phụ nữ tỉnh tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, vận động hữu ích như phát động hưởng ứng Tháng ATVSTP, tổ chức 18 lớp tập huấn cho trên 1.800 lượt người tham gia kiến thức về đảm bảo ATVSTP trong sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Thực hiện các chương trình giám sát chất lượng ATVSTP nông sản, thực phẩm, Chi cục QLCLNLTS đã lấy một số mẫu rau, củ, quả để kiểm soát dư lượng thuốc BVTV, vi sinh, kim loại nặng, dư lượng nitrat; đồng thời thường xuyên tiến hành kiểm tra (test) nhanh tại các vùng trồng rau và các chợ. Kết quả các mẫu được lấy để kiểm tra, phân tích trong năm 2014 các chỉ tiêu đều không vượt quá giới hạn cho phép. Trong chương trình kiểm soát vùng thu hoạch nhuyễn thể 2 mảnh vỏ tại 2 vùng nuôi Giao Thủy và Nghĩa Hưng, Chi cục đã tiến hành lấy 46 mẫu ngao và 88 mẫu nước phân tích nhằm kiểm soát dịch bệnh vùng nuôi. Năm 2014, vùng nuôi nhuyễn thể tại tỉnh tiếp tục được công nhận đạt loại B, được phép thu hoạch và xuất khẩu ngao vào thị trường EU. Nhằm đảm bảo chất lượng ATVSTP cho các đối tượng nuôi thủy sản chủ lực, Chi cục đã lấy 64 mẫu gồm: 11 mẫu tôm sú, 41 mẫu tôm thẻ chân trắng, 12 mẫu cua ở các vùng nuôi của 3 huyện Nghĩa Hưng, Giao Thủy, Hải Hậu để kiểm soát dư lượng kim loại nặng, thuốc trừ sâu, độc tố nấm, chất kích thích tăng trưởng. Đồng thời, thực hiện kiểm soát sau thu hoạch, Chi cục lấy 6 mẫu, trong đó có 2 mẫu cá biển, 2 mẫu cá mực, 1 mẫu ghẹ, 1 mẫu tôm biển và 1 mẫu nước đá tại các tàu cá và các đại lý thu mua sản phẩm khai thác. Kết quả xét nghiệm các chỉ tiêu đều trong giới hạn cho phép, cho thấy các sản phẩm thủy sản nuôi và khai thác trên địa bàn tỉnh đều được kiểm soát, đảm bảo an toàn môi trường, an toàn dịch bệnh các vùng nuôi, đảm bảo ATVSTP, góp phần bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng; dần khẳng định được chất lượng và thương hiệu trên thị trường trong và ngoài tỉnh. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện một số mô hình liên kết sản xuất, kinh doanh theo chuỗi ATVSTP. Trong tháng 11-2014, Chi cục đã hướng dẫn Cty TNHH một thành viên Thương mại Tuệ Hương xây dựng mô hình chuỗi liên kết sản xuất, kinh doanh rau an toàn với bà con nông dân tại xã Yên Dương (Ý Yên). Mô hình bước đầu có sự liên kết của “3 nhà”: quản lý - doanh nghiệp - nông dân. Cty Tuệ Hương đã tiến hành khảo sát, phân tích các điều kiện, cơ sở, vùng sản xuất và tổ chức triển khai. Thị trường ngao tiêu thụ nội địa tiếp tục được quan tâm khi Cty thủy sản Lenger Việt Nam (Lenger Seafood Vietnam) đã đầu tư dây chuyền hiện đại tự động hóa làm sạch từ đầu vào đến đầu ra của sản phẩm ngao, tạo chuỗi sản xuất, kinh doanh sản phẩm thủy sản đảm bảo ATVSTP để tiêu thụ tại các siêu thị trong nước. Cũng trong năm 2014, Chi cục QLCLNLTS đã xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu dùng đối với sản phẩm cá bống bớp theo tiêu chuẩn VietGAP; xây dựng thành công nhãn hiệu tập thể cho cá bống bớp Nghĩa Hưng. Trước tình hình nông dân sử dụng tùy tiện thuốc xanh methylen để chữa bệnh đốm đỏ, bệnh lở loét và các bệnh ngoài da khác cho cá bống bớp gây mất ATVSTP, Chi cục đã yêu cầu các hộ nông dân không được sử dụng loại thuốc này và hướng dẫn sử dụng các loại thuốc có trong danh mục cho phép của Bộ NN và PTNT.

Đồng chí Trần Xuân Lại, Chi cục trưởng Chi cục QLCLNLTS tỉnh cho biết: Thực hiện tốt Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững là yếu tố tiên quyết đảm bảo ATVSTP trong sản xuất nông nghiệp. Các ngành chức năng và các địa phương cần tiếp tục ưu tiên cho công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức cộng đồng và kiến thức ATVSTP cho người dân. Hướng dẫn, vận động người sản xuất, kinh doanh tuân thủ các quy định về sử dụng thuốc BVTV cho cây trồng; thuốc thú y, thuốc kháng sinh trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản; chất bảo quản, phụ gia trong bảo quản, chế biến nông sản, thực phẩm và đảm bảo điều kiện vệ sinh trong sản xuất, kinh doanh. Phát triển các mô hình sản xuất áp dụng hệ thống quản lý chất lượng thực hành sản xuất tốt, liên kết sản xuất theo chuỗi ATVSTP. Xây dựng những vùng sản xuất hàng hóa tập trung theo quy hoạch đã được phê duyệt, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm nông sản, thực phẩm và đảm bảo vệ sinh môi trường nông thôn./.

Bài và ảnh: Ngọc Ánh